Redaksııaǵa hat
Aqylbek aýyl klýbyn satpaq
Bizdiń Tamabek aýylynda keńes ókimeti kezinde salynǵan júz oryndyq klýb bar. Shaǵyn bolsa da atalmysh mádenıet oshaǵy osy kúnge deıin aýyl jastarynyń mereke saıyn bas qosatyn shańyraǵyna aınalyp kelgen. Biraq, ókinishke qaraı, osy atalǵan mádenıet oshaǵan jekeshelendirý saıasatyn jeleý etken Aqylbek Dastanov degen aıtýǵa aýyz jarymaıtyn teńgege satyp alyp qoıypty. Ol “saýda-sattyq” týraly aýyl turǵyndarynyń birde bireýi estimegen de, kórmegen de bolyp shyqty. Aýyl turǵyndarynyń ıgiligine aınalyp otyrǵan osy jalǵyz mádenıet oshaǵyn álgi adam buzyp, qurylys materıaldaryn bazarǵa shyǵaryp satý úshin alyp ketpek bolyp artynyp-tartynyp kelgende aýyl aqsaqaldary men jastary jıylyp, raıynan qaıtarǵan edi. Al endi ol klýbty buzyp, áketpek bolǵan oıy júzege aspaǵan soń “olaı bolsa satyp alyńdar” dep, shalqaıyp otyr. Satyp alaıyq desek, kezinde ózi 5 myń teńgege alǵan kishkentaı klýbqa mıllıonnyń ústindegi qyrýar qarjyny suraıdy. Biz bul ádildikke jatpaıdy dep sanaımyz. О́ıtkeni ol klýbymyzdy syrtymyzdan jekeshelendirip alǵany bolmasa, oǵan birde bir ret jóndeý júrgizgen emes. Al aýyl turǵyndary men osy klýbtyń qalqaıyp turýyna kóp eńbek sińirip júrgen E.Sársembıev degen azamat óz qarajatymen mádenıet úıiniń ishi-syrtyn aqtap, syrlap, aınalasyn qorshap, tal egip, kútip ustap otyr. О́ıtkeni aýyl jastarynyń oıyn-saýyqtary, konsertteri kúni búginge deıin osy shańyraqta ótip keledi. Biz bul týraly oblys ákimi Qanat Bozymbaevqa hat jazdyq. Aýdan ákimi Ońdasyn Jıenqulov ta biledi. Iаǵnı, oblys, aýdan turǵyndarynyń rýhanı baılyǵyna, mádenı ómirine jaýapty sheneýnikter túgel habardar. Onyń ústine Elbasynyń bıylǵy aqpan aıyndaǵy Joldaýynda burynǵy satylyp ketken bala baqshalar men mádenıet úıleri, klýbtar keri qaıtarylsyn degen sózi kóńilimizge úlken demeý bolyp, úmit otyn jaǵyp otyr. Endeshe osy hattan keıin Aqylbek inimiz aldyna birneshe ret barǵan aqsaqaldar men aqjaýlyqty analardyń, jasóspirim baýyrlarynyń ótinishin qabyl alyp, klýb úıin tegin qaıtaryp beredi dep senemiz. Sheker Aıdarálıev, Shaıtumaq Kópádilov, Baltabaı Ábitaev, Ekaterına Iаroslava jáne hatqa bulardan basqa da 13 adam qol qoıǵan. Jambyl oblysy, Talas aýdany, Tamabek aýyly.* * *
Arbıgen aýyly “Jol kartasynan” kómek kútýde
Bizdiń oblys ortalyǵyndaǵy tilshiler qosynyna kúndelikti adamdar kelip jatady. El gazeti dep arqalanyp, aryz-shaǵymdaryn aıta jetedi. Kópshiligi el ishiniń tynys-tirshiligin oılaıtyn aýyl aqsaqaldary bolǵandyqtan, ol kisilerdiń aıtqandaryn biz de árkez qulaq qoıyp, tyńdaımyz. Osydan eki jyl buryn Sharbaqty aýdanyna qarasty Arbıgen aýylynda bolǵanymyz bar edi. Shaǵyn aýyldyń bar muńy Keńes ókimeti kezinen jartylaı qurylysy aıaqtalmaı qalǵan mádenıet úıi – aýyl klýbynyń jaǵdaıy edi. Oblys ortalyǵyna Qorǵan Smaıylhan aqsaqal bastap kelgen aýyl qarttary renishti, shalǵaıdaǵy aýyl bolsaq ta eldiń bir buryshyn saqtap otyrmyz qaraǵym, aýylda jas bala-shaǵa bar, ósip kele jatqan nemereler bar degendeı, jastar júr keshkilik qaıda bararlaryn bilmeı, myna klýb úıin jóndep, aýylǵa laıyqtap jasap beretin adam tappaı otyrmyz, – deıdi. Aqsaqaldardyń aıtýynsha, “Jol kartasy” baǵdarlamasy aýylǵa keledi dep sarǵaıa kútip júr eken. Áıtpese, óz turmys-tirshilik jaǵdaılarymyz jaqsy, Elbasyna rahmet zeınetaqyny ýaqytyly alamyz, mal-jan aman, dastarqan toq, qora-qopsy jaıly, isher shaılyq sýymyz taza, kórshi-qolań tatý. Aýyldyń úlken-kishisiniń armany – aýyldyń ortasynda úńireıip turǵan qurylystyń aıaqtalýy. Bul úıdiń bir kirpishin de urlatpaı, eshkimge buzdyrmaı Qorǵan ata bastaǵan aqsaqaldar kúni-túni kúzetip, mine, 20 jylǵa tarta ýaqyt saqtap keledi eken.Úmitsiz shaıtan degen. Birde bolmasa birde aýylǵa kelgen úlkendi-kishili ákimder nazar aýdaryp, jóndep, paıdalanýǵa berer degen oıda. Bul másele jaıynda aqsaqaldar Mádenıet mınıstrligine deıin jazypty, ol jaqtyń aıtýynsha bul máseleni jergilikti ákimder, Qanat Kárimov basqaratyn oblysta otyrǵan mádenıet basqarmasynyń basshylary qolǵa alýlary kerek kórinedi. Farıda BYQAI. Pavlodar oblysy, Sharbaqty aýdany.* * *
Esepten jańylysqan polıseıler, kólik júrgizgen nashaqorlar
Qyzyljar óńiriniń keı polıseıleri shyndyqtyń óńin aınaldyrýǵa kelgende ótirikti shyndaı, aqsaqty tyńdaı qylatyn tazsha balanyń ózin jolda qaldyryp keteri anyq. Biraq qylmystardy qalaı búrkemelep jasyrsa da, qolmen istegendi moıynmen kóterýlerine týra keldi. Jelbýaz málimetterdi shúlen taratqandaı úlestirgen kózboıaýshylardy quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtettiń Soltústik Qazaqstan oblystyq basqarmasy áshkereledi. “Moskovskoe” JShS-niń jetekshisi sharýashylyq qoımasyn sýyq qoldy suǵanaqtardyń tonap ketkeni jaıly dabyl qaǵyp, Esil aýdandyq ishki ister bólimine qaırylady. Iz kesýshiler urylardy tyrp etkizbeı ustaýdyń ornyna qylmysty jasyryp qalǵan. Ýálıhanov aýdanynyń turǵyny Q.Aıtmuqanov kóligin urlatyp alǵannan keıin salyp uryp ishki ister bólimine keledi. Mundaǵylar ózgeniń múlkin ıelenip ketken qylmyskerlerdiń kózine kók shybyn úımeletpek túgil shaǵym hatty tirkeýdi basy artyq is sanaǵan. Azamattardyń aryz-shaǵymdaryn qasaqana esepke almaýdyń, zańdy talaptaryn aıaqasty etýdiń mysaldary munymen shektelmeıdi. “Et buzylsa tuz sebedi, tuz buzylsa ne sebedi?” degendeı, qoǵamdyq tártipke, zańdylyqtyń saqtalýyna jaýap beredi degen polıseılerdiń is-áreketi joǵarydaı bolsa, ózgelerden ne úmit, ne qaıyr?!. “Bir qyzym bir qyzymnan soraqynyń” kerin narkologııalyq ortalyq jáne psıhonevrologııalyq dıspanserdiń basshylary men dárigerleri keltirip, ym-jymdary budan da asyp túsken. Olar esirtkige táýeldi 93 adamnyń júrgizýshilik kýálik alýy úshin medısınalyq anyqtamany ońdy-soldy úlestirip kelgen. Onyń aqyry 1 adamnyń esirtki zatyn tutynýyna, 20 adamnyń esirtkige elitip kólik júrgizýine, 2 adamnyń jol júrý erejelerin buzýyna soqtyrǵan. K. degen azamat “apıyndy nashaqorlyq” dıagnozymen 2001 jyldan beri esepte tursa da, jolaýshylar tasymaldaýmen aınalysqany tańdanys týdyrmaı qoımaıdy. Kezekti reıs barysynda esirtkiden basy aınalyp, jol júrý erejesin shatastyryp alǵanyn MAI qyzmetkerleri der kezinde quryqtamaǵanda oqıǵanyń nemen tynaryn boljaý qıyn edi. Aıta berse, mundaı mysaldar jyrtylyp aırylady. Oblystyq prokýratýra jarııa etken derekterden keıin narkologııalyq dıspanserdiń bas dárigeri qyzmetinen shettetildi. Basqa kináliler de jazalaryn aldy. Tek shelek jalaǵan tutylyp, aıran ishken qutylyp júrmese jarady. О́mir ESQALI. Soltústik Qazaqstan oblysy.