ASTANA. 17 naýryz. AQSh-ta keshe matematık, fılosof, KSRO-daǵy dıssıdenttik qozǵalys pen quqyq qorǵaýshylyq lıderleriniń bir Aleksandr Sergeevıch Esenın-Volpın qaıtys boldy. Bul týraly ras.kz aqparyna silteme jasaǵan egemen.kz tilshisi habarlady.
1924 jylǵy 12 mamyrda Lenıngradta týǵan Aleksandr Esenın bir jaǵy óziniń ataqty ákesi Sergeı Esenın sııaqty aqyn da edi. Ol 92 jasynda baqılyq boldy. Balanyń jasy birge jańa tolǵan kezde ákesi ózine ózi qol jumsap, ómirden ótip ketti. Bolashaq dıssıdenttiń anasy Nadejda Volpına aýdarmashy ári aqyn bolatyn. Onyń ákesi men anasy ádebıet áleminde ózara dos-tyn, biraq bir-birlerimen nekege turmaǵan. Bala keıin er jetkende óleń jaza bastaıdy. Biraq olardy anasynyń famılııasymen jarııalaıdy.
Aleksandr 1933 jyly anasymen birge Máskeýge qonys aýdarady, al 1946 jyly MGÝ-diń mehanıka-matematıka fakýltetin, taǵy bir úsh jyldan keıin onyń aspırantýrasyn bitiredi. 1949 jyly «antıkeńestik poezııasy úshin» birinshi ret psıhıkalyq aýrýhanaǵa kúshtep jatqyzylady. Bir jyldan keıin «áleýmettik jaǵynan qaýipti element» retinde Kalınıngrad oblysyna bes jylǵa jer aýdarylady. Aqynnyń uly 1953 jyly raqymshylyq alady. Biraq bul uzaqqa sozylmaıdy, bes jyldan keıin qaıtadan jyndyhanaǵa jatqyzylady.
1965 jyly Aleksandr Esenın-Volpın soǵystan keıingi KSRO-da birinshi bolyp «jarııalylyq sherýin» uıymdastyrady. Al 1968 jyly úshinshi ret jyndyhanada emdelip shyqqannan keıin Aleksandr AQSh-qa ketip qalady. Ol Amerıkada aldymen Býffalo, sosyn Boston ýnıversıtetterinde jumys jasaıdy. Sonda júrip óziniń aty beriletin dıadıkalyq keńistik teoremasyn jasaıdy.
Volpın 1989 jyldan beri otanynda birneshe ret bolyp qaıtty.
Aleksandr 1992 jyldan keıin Sergeı Esenın urpaqtary arasyndaǵy jalǵyz bala bolyp qaldy. 1937 jyly orys aqynynyń baspahana qyzmetkeri Anna Izrıadnovadyn týǵan tuńǵyshy Iýrıı jalǵan aıyp boıynsha atylyp ketti. Aktrısa Zınaıda Raıhtan týǵan jýrnalıst-jazýshy Tatıana (1918-1992) men ınjener-qurylysshy Konstantın (1920-1986) budan kóp buryn qaıtys boldy.
Talǵat Raıymbek.
Derek, sýret: ras.kz.