Qunaryn arttyrsaq, qut-bereke keledi

Qandaı kásiptiń basynda júrmesin, jer únine qulaq túrip, onymen birge tynystaı biletin jandar az emes. Issapar  barysynda, Astrahan aýdanynda Jibek Seıilova degen kisimen tanystym. Kezinde ekonomıka, esep salasynda, memlekettik qyzmette istep, abyroı arqalaǵany kórinip tur. Táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵyna oraı «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵyn alǵan. Jasy birshamaǵa kelgen kisi. Soǵan qaramastan, «Shilikti» degen jaýapkershiligi shekteýli seriktestikti basqarady eken. Buǵan da on jyldaı bolypty...  Jyly sálemdesýden keıin jaqsy bir áńgimeniń jelisi tartylyp sala bergen. – Bundaı qadamǵa ne úshin bardyńyz? Baıqaımyn, Allanyń bergeni, ózińizdiń tergenińiz jetip jatqandaı kórinedi. – Qazaqy qalpymyzdy qaster­leýden. Anaý bir jyldary tarıhı otandaryna kóshýshiler kóbeıip, aýyldyń sheti setineı bastaǵan edi. Bul elge de, jerge de belgili dárejede áser etti. Eńse kóterý kerek boldy. Bizdiń qatarlastarymyzdyń kóbisi oryssha oqydyq. Odan jama­ndyq kórgen joqpyz. Alǵa­shynda «Shilikti» sharýa qoja­lyǵyn kúıeýim qurǵan. Biraz jyldan keıin, meniń ekonomıst mamandyǵym kádege jarady. – Kóziqaraqty adamsyz, keıbireýler kezinde tár­bıe­lengen aýyldarynyń jurtyn taba almaı jatady. Ýaqyt óktemdigi solaı deıik. Biraq, jer gúldep, júrekterdi lúpildetip turýy kerek. Jerdiń kıesi degenimiz osy emes pe? – Durys aıtasyz. Adam balasynyń taǵdyry jermen baılanysty. Ol – tirshiliktiń tiregi. Dıqandarymyz kóktemgi dala jumystaryna kiriser shaqta oılamaǵan jerden jer satylady eken degen áńgime shyǵa keldi. Bul talqylanýǵa jatpaıtyn dúnıe ǵoı. О́ıtkeni, erteńniń qamyndaǵy halyqpyz. Biraq, azdy-kópti paılary barlar jer úlesi saýdaǵa túse me dep alańdaǵanyn kórdik. Qalaı degende de, bul artyq sóz. – Qazir zamanǵa baǵa berý emes, zaman aǵymyna alań­daýshylyq beleń alyp tur­ǵanyn ózińiz jaqsy bilesiz. Áıel kásipker retinde, jerdi ne qylamyz, bireýler aıtyp júrgenindeı, satý degen áńgime bizdiń tirshilik paıymymyzǵa kele me? – Qazaq buǵan deıin saýdadan aıtaqalarlyqtaı paıda aıyrǵan emes. Bizdiń halqymyz Uly Jibek jolyn ashý arqyly yntymaqtyń ortaq paıymyn belgilegen. Qaqpamyz óris keńitý úshin ashylǵan. Saýdanyń tili osynda dep bilemiz. Biraq, ózgelerge saýdaǵa qoıylmaıtyn qasterlilerimiz bar. Sonyń eń qasıettisi – jer. Sondyqtan, bul eshqandaı negizi joq áńgime. Jerdiń tabıǵatyn túsinip, únine qulaq túrgen kisi mundaıdy aıtpaıdy. Elbasymyzdyń mynadaı sózderin umytpaıyq:  «Sońǵy ýaqytta sheteldikterge Qazaqstannyń jeri satylmaq degen jalǵan aqparattardyń úzdiksiz jarııalanýynan jer máselesine qatty nazar aýdarylyp otyr. Bir­neshe márte túsindirildi, men de bul shyndyqqa sáıkes kelmeıtindigin aıttym. Taǵy da bir márte aıtqym keledi, aýyl sharýashylyǵy jerlerin sheteldik azamattar men kompanııalarǵa satý týraly másele turǵan joq jáne talqylanbaıdy da. Bul taqyryptaǵy alypqashpa sózder negizsiz». Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Jer kodeksiniń keıbir baptaryna toqtaý salýy osydan. – Sonda, keıbireýlerdiń «shóptiń basyn qımyldatyp» jatqany nesi? – Baıybyna barmaı baıbalam salatyndarǵa tańym bar. Jermen birge tynystap júrgender, elimizdiń yrysyn eselep júrgender mundaıdy aıtpaq túgili oıyna da almaıdy. Sondyqtan, baýyrlarymnyń parasat bıiginde bolýyn qalar edim. Halyqqa kiná taǵý­dan da aýlaqpyn. Jerge qatysty máselede abaı bolýymyz kerek. Elbasymyz jaýapty oryndarǵa eskertpeler jasaýy osydan. Tipti, kadrlyq turǵyda adal qadamdar­ǵa bardy. Bizdiń halqymyzdyń bu­dan tıisti qorytyndy jasaıtyny­na senemin. – Siz anasyz. Jańa mehanızatorlardan surastyrsam, «apamyz alqaptarmen amandasyp jatady» degendi aıtyp jatyr... – Asyryp aıtady ǵoı, qýlar. Áıtkenmen, asyraýshymyzdy aıalap júrsek, meıir-shapaǵatyn aıamaıdy. Onyń qunaryn arttyryp, nárlendirip otyrýymyz kerek. Jer yńǵaıyna saı bizdiń egistik alqabymyzdyń qunarlylyq bonıteti 36 baldy quraıdy. Kórshi Sandyqtaý aýdanynda 85 baldyq jerler bar. Soǵan qaramastan, enshimizdegi 5339 gektardyń egistikke qoıylǵan 4124 gektarynyń ár aınalymynan byltyr 12 sentnerden astyq aldyq. Sapasy joǵary. Osy jaǵynan utamyz. Sondyqtan, jerdi kútý arqyly qaıtarym alyp otyrmyz deýge bolady. Túıindeı kelgende, jer ekonomıkalyq aınalymda bolýy kerek. Jerdiń sheteldikterge satylmaıtyny anyq. Ony jalǵa berý – naǵyz ıesin belgileý degen sóz. Máselen, bizdiń Shilikti aýylynda birshama sharýa qojalyqtary bolǵan edi. Uqypty paıdalanýǵa shamalary jetpedi. Aqyry memlekettik qorǵa qaıtarylǵan. Biz muny konkýrstyq ádispen 49 jylǵa jalǵa aldyq. Qazir JShS dárejesindemiz. Barlyq qarajatymyz óndiristi damytýǵa salynyp jatyr. Memlekettik baǵdarlamalar da órisimizdi keńitetini anyq. Áńgimelesken Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan  Aqmola oblysy