Naýryz nury

Almaty bılep turdy. Alataýdyń baýraıy ánmen terbeldi. Dombyradan kúı tógildi. Sán-saltanaty jarasqan túıeli kósh Abaı dańǵylymen Ortalyq stadıonǵa bet túzedi. Shattyq shashýlary shashyldy. Kúlli elimiz boıynsha. Qart Qarataýdan kórkem Kókshege deıingi, Al­taıdan Atyraýǵa deıingi ulan-baıtaq dalamyzdy, qalamyzdy Naýryzdyń nury men jyry áldıledi. Aq úılerdiń ishinde aq tilekter aqtaryldy teńizdeı. Aq ba­ta­ǵa alaqandar jaıyldy. Aq das­tar­qan­dar­ǵa berekeniń belgisindeı, mahabbatpen balqyp pisken tátti baýyrsaqtar to­pyld­ap tógilip edi.

Sodan beri de, qazaqy uǵymmen qaı­yr­s­aq, eki múshelden artyq ýaqyt zýyl­dap óte shyǵypty. Sóıtip, egemen jyldarda erkin tynystaǵan Qazaq eli bıyl Ulystyń uly kúnin óz tórinde, óz belinde res­mı túrde jıyrma besinshi ret qarsy alyp otyr. Ordabuzar otyzdyń belesi al­da. Qanshama qapalanǵan úzilisten keı­in súıek úzbeı halqymyzben qaıta ta­bysqan Naýryzymyz kók baıraqty Táýelsizdigimizben birge jasap, birge me­reı­lenip, birge shattanyp, eldigimizge, bú­tin­digimizge, birligimizge qyzmet etip ke­le jatýynyń ózi bir ǵanıbet emes pe.

Aıtty-aıtpady, osynaý jyldar ishin­­de shapaǵat Naýryz óz mindet-mı­ssııa­synyń shyrqaý bıiginen tabyldy. Jel­toqsannyń sher-nalasynan keıingi kó­ńili jarym qazaqty bir serpildirdi, ji­ger berip jelpindirdi, boıyna ejelgi keý­­d­esi bıik ata-babalarynyń alaý na­my­synan jaralǵan shýaq pen qýat quı­yp rýhtandyrdy. О́ıtkeni, Naýryz qa­zaq­­tyń jany, janynyń kúıi, janynyń ja­­pyraǵy edi. Ańqyldaǵan adal júrekti, er kóńildi darqan qazaqtyń ózi edi Naý­ryz. Áz Naýryzdyń izgilikti ázız ti­legi máńgilikti ańsaǵan kókbaıraqty mem­leketimizdiń mııat­ty muratymen qy­tyq­syz úılesip, baýyrlasa úndesti. Bú­­gin­de Naýryz ata qazaqtyń jerin me­­k­endegen on san ulttar men ulystar ba­­qytynyń basty tilekshisine, ordaly Otan­­daǵy qordaly baq-berekemizdiń, ta­­týlyq pen tynyshtyǵymyzdyń Qydyr shyraqshysyna aınaldy desek te, esh artyq aıtqandyq emes. Naý­ryz Qazaqstannyń ár úıinde, ár otba­syn­da, ár qazaqtyń ǵana emes, ár qa­zaq­standyqtyń da jan-júreginde búrledi.

Álbette, Naýryz qazaqqa ǵana tán emes, jyl basy retinde ol qanshama shy­­ǵys halyqtaryna, kúlli túrki qaý­y­myna, ózbek pen qyrǵyzǵa, tájik pen tú­r­kimenge, tatar men bashqurtqa, basqa da jamaǵat aǵaıynǵa ortaq mereke. Biraq solardyń ishinde, ásirese, qazaqtyń Naý­ryzy janymyzǵa jaqyn, jarqyrap kó­ri­nedi. Naýryz naq osy qazaǵymyzdyń ja­nynan jaralǵandaı, tamyryn qýa­laǵan qanynan nár alǵandaı. Naýryz toı­lanǵanda halqymyzdyń bolmys-bi­timi, ajar-kelbeti, dara qasıetteri, óne­ri, án-jyry, ádet-ǵurpy men salt-dás­túri, minez-qulqy túgel kórinis taýyp, «Qazaq osy!» degendeı qazaqty tanytýy da tamasha ulaǵat. О́z qolymyz óz aýzymyzǵa jetken bostan jyldary­myz­da Naýryzdyń halyqaralyq mereı-már­tebesi órlep kóterildi. Bul shaqta Ulys­tyń uly kúniniń Máskeýde, Pa­rıjde, Venada, Londonda, Madrıdte, Atlant muhıtynyń ar jaǵyndaǵy al­paýyt elderde toılanyp jatýy tap qazir tań­ǵa­lar­­lyq jaǵdaı emes. Naýryz­y­myz­dyń bu­laısha dúıim dúnıege tanyla bastaýy da Táýelsizdigimizdiń arqasy ekendigine sh­ú­kir, táýbe deımiz.

Altyn kúrektiń jeli eskektetip soq­qan, Samarqannyń kók tasy jibigen, kún men tún teńelgen, «oıdaǵy el qyrdaǵy el­men aralasyp… qoı qozdap, qorada shý» kótergen qut Naýryzymyz aınalyp oraldy taǵy da. Osy Naýryzdy ke­­meńger aqynymyz Maǵjan ótken ǵa­syr­dyń jıyrmasynshy jyldarynda «Qazaqtyń jańa jyly» dep aıdarlap, onyń sharýashylyq mańyzyna, dinı meıram emestigine, turmys meıramy, sha­rýashylyq meıramy ekendigine basa mán bergen eken. «Bul meıramdy du­rys­tap ótkizý kerek. Bul meıramdy tur­myspen, ǵylymmen baılanystyryp, qo­ǵamǵa paıdaly is jasaıtyn… meıram etý kerek», dep ósıet qaldyrypty. Biz­diń Naýryzdy toılaýymyz osy Maǵ­jan aıtqan údeden shyǵyp ta jatyr. Ulys­tyń oń bolýyn, aq pen tóldiń mol bo­lýyn, yrystyń ortaımaýyn tileıtin ti­lek osyny ańǵartady. Ekinshiden, bú­gin­gi qoǵamǵa eń paıdalysy, búgingi za­mandaǵy Naýryz toılarymyzdyń eń basty tilegi – eshqashan ólmeıtin, kó­nermeıtin rýhanı tazarýdy murat tut­qan, izgilik pen adamgershilikti, meıirim-ma­habbat pen baýyrmaldyqty jalaý et­ken tilek ekendigi de bir ǵajap. Iá, qa­zaqtyń jańa jyly jaqsylyqqa jaq, tilegi pen nıeti árqashan aq.

Naýryz naqyshtary jyl ótken saıyn bederlenýde, mazmuny baıı túsýde. Dese de, ulttyq jyl basymyzdy jańartyp túr­­lendirý, taǵylym-ǵıbrattaryn to­lyq­tyryp, maǵynasyn molyqtyra berý, már­tebesin asyrý – eldigimizge syn. Olaı bolsa, el Parlamenti «Naýryz tý­ra­ly» zań jobasyn oılastyrsa, quba-qup bolar edi. Ámanda, Naýryz jyrymen shal­qıyq, Naýryz nurymen balqıyq. Uly­sym bolsyn baqtyly, Yryzdyq tun­ǵaı aqtyly, Patshamyz turǵaı taq­ty­ly. Shapaǵat Naýryz shalqytqan Alash­tyń asqaı shattyǵy!..

Qorǵanbek AMANJOL,
«Egemen Qazaqstan»