Qazaqstan da óziniń táýelsizdigine qol jetkizgen tarıhı kezeńnen beri óziniń syrtqy jáne ishki saıasatyna qatysty máselelerdiń túbegeıli tustaryn naqty zerdeleýlerden ótkizip, júıeli túrde órbitýde. BUU-nyń barlyq jıyndarynda aıtylyp júrgen zamanaýı úrdisterge qatysty memleketimizdiń naqty kózqarasy qalyptasqan. Elimiz demokratııa men gýmanızm qaǵıdalaryn, jalpyadamzattyq qundylyqtar men tarıhı sanany nasıhattaý boıynsha tanymal bola túsýde.
Qazirgi kezeńde Qazaqstan álem jurtshylyǵy men halyqaralyq bedeldi uıymdar moıyndaıtyn memleketke aınaldy. Tipten, keıbir saıası qaqtyǵystardyń sheshimderin izdeýde elaralyq mámilege keltirýshi, bitimge shaqyrýshy qyzmetti de atqara bastady. Máselen, Qazaqstan Sırııa men Ýkraınadaǵy oqıǵalarǵa beı-jaı qaraǵan joq. Qazaqstandyq dıplomatııa máseleni kúshpen emes, saıası tásildermen, ózara kelisimdermen sheshýge shaqyryp keledi.
Memleketimizdiń ıadrolyq qarýdan bas tarta otyryp, kúrdeli saıası jáne áskerı qaıshylyqtardy sheshý barysynda únemi beıbitshil, empatııalyq (sýbektilerdiń ózara túsinistigi) saıasatty ustanýǵa tyrysýy da Qazaqstan halqynyń árbir azamatynyń tulǵalyq múddesine tolyq sáıkes keledi jáne onyń bolashaǵyna ıgilikti áser etedi, nátıjesinde álemdik keńistiktegi elimizdiń bedeli bıikteı túsetini anyq.
Strategııalyq jaǵynan alǵanda memleketaralyq qatynastarda agressııany aýyzdyqtaý qadamyna basymdyq berý búkil adamzat úshin mańyzdy. О́kinishke qaraı, Soltústik Koreıa sııaqty elder ózderiniń áskerı qarýlaryn synaqtan ótkizýin toqtatpaı otyr. Qazaqstannyń kópvektorly syrtqy saıasatyn BUU-nyń quramyndaǵy barlyq elder 1991 jyldan beri tolyq moıyndaǵandyǵyn eskersek, onda elimiz qazirgi zamanda tolyqqandy «Táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasy» degen atyna saı keıipte tanylýy zańdy dúnıe.
Qazirgi kezeńde ishki saıasatymyzda ekonomıkany tehnologııalyq jańǵyrtý máselesine erekshe kóńil bólinýde. Osy baǵyttaǵy qaryshty qadamdardy jasaý úshin shet el ınvestorlarynyń kelýi de mańyzdy. AQSh jáne Eýroodaq elderimen qatar, ıslam dini taraǵan memleketterge, qazirgi tarıhı kezeńde pármendi damyp kele jatqan Qytaı, Ońtústik Koreıa jáne Japonııa sııaqty Shyǵystaǵy elderdiń áleýetine nazar aýdarýǵa tıistimiz, kórshiles eldermen barynsha kópsalaly yntymaqtastyq ornatyp, jańǵyrtýdyń jańa kezeńin pármendi júzege asyra alamyz.
Eshqandaı halyq óziniń ulttyq tili men dilin, mádenıeti men qundylyqtaryn qurbandyqqa shalyp nemese umytyp, mádenı-áleýmettik damýda jetistikterge jetpeıtini anyq. Sondyqtan qoǵamdaǵy adam faktoryna, rýhanııattyń damýyna mańyz berý arqyly ǵana naqty áleýmettik progreske qol jetkize alamyz. Osyndaı qundylyqtyq paradıgma jańa tarıhı kezeń usynǵan jáne adamzat aldyna qoıylatyn zamanaýı órkenıettik talaptardyń biri jáne biregeıi.
Ekonomıka salasynda básekelestikke qabiletti ári rýhanı qýatty bola túsýimiz úshin ózimizdiń tól mádenıetimizdiń qundylyqtarymen qatar, órkendegen mádenıetterdiń áleýetinen únemi sýsyndap otyrýymyz kerek. Ol týraly kezinde danyshpan Abaı da óziniń «Qara sózderinde» jaqsy aıtyp ótken bolatyn. Al endi qazirgi zamanda tehnıkalyq jáne tehnologııalyq damýdyń ekpini ári qaraı órbı beretini anyq, ony toqtatý múmkin emes. Qoǵamdyq damýdyń zamanaýı qısyny da soǵan kelip tur.
Kez kelgen damý jolyndaǵy qoǵamnyń ishki álemindegi qaıshylyqtar qaıdan paıda bolýy múmkin? Qoǵamǵa da, adamǵa da eń negizgi qaýip rýhanı quldyraýdan týyndap, rýhanı-adamgershilik tárbıeniń tómendeýimen astasyp jatady.
О́ziniń rýhanııatyn únemi túgendep otyrmaǵan, ıgerip, damytpaǵan qoǵamdastyq ádette basqa mádenıetterdiń solǵyn kóshirmesin, sýrrogatty túrin ózine úlgi etedi. Osy oraıda, halqymyz naǵyz tóltýmalyq, otansúıgishtik negizderden ajyrap qalmaý úshin «Máńgilik El» jalpyulttyq ıdeıasynyń gýmanıstik ustanymdaryn aıqyndap, ǵylymı paıymdap, jurtshylyq arasynda barynsha nasıhattaı túsýimiz kerek. Rýhanı kúshterdiń jasampazdyǵyn únemi jadymyzda ustap, umytpaǵanymyz abzal. Aqparattar aǵyny zamanynda materıaldyq jáne rýhanı qýatymyz birte-birte artqan saıyn, memleketimizdiń syrtqy jáne ishki saıasatynyń úılesimdiligi de tereńdeı túsetini kúmánsiz.
Zarema ShÁÝKENOVA,
Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń
dırektory, UǴA korrespondent-múshesi
