Redıard Kıplıng demekshi, aǵylshyn aqynynyń aıtqanyna qazaq aqyny Oljastyń ózinshe ún qatqany taǵy bar.
Joq, Shyǵys,
Joq, Batys ta.
Jyr – Otanym!
Bar keshiń,
Bar ádemi bula tańyn.
Joq, Shyǵys,
Joq, Batys ta,
Kádýelgi
Egizdeı eki uly bar
uly atanyń.
Qylady atameken
Tarlyq kimge,
Turady sol oıdan
ol qarǵyp túnde
Batys joq,
Shyǵys ta joq,
Jer deıtuǵyn
Bir-aq sóz,
Uly sóz bar
Barlyq tilde!
(Tárjimalaǵan Q.Myrza Áli)
Barlyq tilde aıtylatyn Jer deıtin uly sózge degen eshkimniń kúmán-kúdigi týmasa kerek-ti. Áriden kele jatqan teketires dep tym ýshyqtyrmaı-aq qoıalyq. Desek te, Batys áleminiń áli kúnge deıin Kún kóteriletin tusqa qylı kózqaraspen qarap kele jatqany barshaǵa málim. Ashyǵyna kósher bolsaq, aıtqanyna júrgizip, aıdaýyna kóndirgisi keletin báz-baıaǵy áperbaqandyq áreket basymdaý. Bıshigin úıirip, tórtkúl dúnıege ámirin júrgizgisi keletin eski óktemshildik daǵdydan arylmaǵandyǵy kózge uryp turady.
Bılik pen baılyqtyń bir-birimen ajyramastaı ózara baılanyp qalǵany atamzamannan belgili ǵoı. Alqaly jıyndarda myń jerden ádilettilik týraly áńgime qozǵalyp, órkenıet ólshemi tóńireginde tereńnen pálsafalyq oı ortaǵa salynǵanymen, kúnbatystaǵylar báribir túpki tezine tartady. Tezine tartqan emeı nemene, Batystyń bir qıyrda otyryp alyp Shyǵystyń shyrqyn buzyp otyrǵany...
Bizdiń Abaıdyń «Eskendir» poemasynan Batys álemi beıhabar ǵoı. Áıtpese, ataqty Aleksandr Makedonskııdiń uly aqynnyń keıipkeri retindegi pushaıman bolǵan halin kórip, ataq pen dańqtyń máńgilik emes ekenin baǵamdar edi. Baılyq ta, bılik te kózge quıylǵan bir ýys topyraqtyń arqasynda ádirem qalatynyn da túsiner edi. Shyǵys támsili talaılarǵa qazaqtyń dana shalynyń sóz qudireti arqyly talaı dúnıeni uǵyndyrady-aý. Endeshe, Abaı álemin Shyǵystan taraǵan danalyqtyń shuǵylaly sáýlesi ispetti adamzatqa taratýda ózimiz kemshin soǵyp otyrǵan tárizdimiz. Aıtpaqshy, Abaıdyń «Adamzattyń bárin súı baýyrym dep» degen jalqy sóziniń ózi Batysyńnyń da, Shyǵysyńnyń da nebir aqylmandarynyń jadyna toqıtyn-aq taǵylymdy sóz.
Olaı bolsa, Batys ózine bura tartpaı, Shyǵys shamyrqanbaı jer betindegi qordalanǵan problemany sheshý barysynda ortaq kózqaraspen mámilege keler bolsa, búkil adamzattyń oljaly bolǵany der edik.
Oljas aqynnyń óleńine ózindik reńk berip, «Shyǵys ta joq, Batys ta joq, adamzattyń ortaq múddesi bar» degenge aıtarymyzdy toǵystyrar bolsaq, eshkim bizdi sóge jamandamas.
Jýrnalıst pen Sýretshi
