26 Mamyr, 2017

Basty qundylyq – rýhanı tazalyq

1532 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

«О́mir súrý úshin ózgere bilý kerek», dedi Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda. Zaman talabyna saı laıyqty ómir súrý úshin qazirgi ýaqyttaǵy jańǵyrýdyń da negizgi maqsaty – osy.

Basty qundylyq –  rýhanı tazalyq

Jańa jaǵdaıda jańǵyrýǵa degen árkimniń ishki umtylysy bizdiń damýymyzdyń eń basty qaǵıdasy bolyp tabylady. Bul, eń aldymen, adamı ózgeriske qadam jasaý, ata-babamyz bizge amanat etip qaldyrǵan jaqsylyqty isterge qaraı bet burý degen sóz. Al adamnyń sanasy, jan álemi hal­qymyzdyń rýhanı dástúrleriniń ne­gi­zimen sýsyndamasa, jalpyulttyq qa­sıetti qundylyqtardy sińire almaıdy.
Osy turǵydan alǵanda, álemdegi ozyq elderdiń qataryna qosylýǵa bet alǵan Qazaqstan jastaryna laıyqty úlgi kórsete alýymyz búgingi kúnniń kókeıkesti máselesi ekeni sózsiz. «Jastar ómirge shynaıy kózben qarap, óz taǵdyrlaryna ózderi ıelik ete alatyn azamattar bolýy úshin olarǵa úlgi usynýymyz kerek», dedi Elbasy. Buǵan, eń aldymen, sananyń ashyqtyǵy, jan dúnıeniń tazalyǵy qajet. Al jastardyń jan dúnıesi, sanasy qashanda taza. Sol taza jan dúnıege bolashaǵymyzdy kór­keı­týge sep bolatyn taza úlgiler negiz re­tin­de qalansa, rýhanı jańǵyrýymyz sóz­siz júzege asady. О́ıtkeni, taıaý jyl­­darǵa arnalǵan naqty jobalardyń júzege asýyna jastarymyzdyń qazir jań­­ǵyrǵan jan dúnıesi, sanasy sebep bol­maq. 
Biraq bul qaıtkende, qalaı júzege aspaq? Mine, kópshilikti tolǵandyratyn osy suraqtar ekeni anyq.
Elbasy aıtqandaı, bul eń aldymen, adamnyń týǵan elge, týǵan jerge degen súıispenshiliginen týyndaıdy. Týǵan jerge degen sezim – eń ystyq sezim. Biraq sol ystyq sezimniń lázzatyna shyn máninde jetý úshin onyń qaıtarymynyń da saıma-saı bolǵany jón. Máselen, bárimiz de týǵan jerdiń tazalyǵyna bas ıemiz. Al týǵan jerdiń tazalyǵy degenimiz tek ǵımarattardyń salynýy men ásem joldardyń tóselýi ǵana emes, sondaǵy adamdardyń jan dúnıesiniń tazalyǵy. Osy rýhanı tazalyqtyń ıisi ańqyǵan aýyldyń saýmal aýasymen, adamdardyń aqkóńil nıetimen, darhan kóńilimen, júrekjardy dám-tuzymen – týǵan ólkeniń keremettigin, til jetpeıtin qundylyǵyn, janymyzǵa jaılylyǵyn, eshteńege aıyrbastaýǵa kelmeıtindigin maqtan etip, jan dúnıemizben berile jaqsy kóremiz.
Biraz týǵan jerge degen bizdiń osy mahabbatymyz, súıispenshiligimiz, ynta-yqylasymyz oǵan egiletin adal dánnen bastalsa eken deımiz. О́ıtkeni, bul árkimniń óz aýylyna barýymen jáne onda ata-babasynyń eskertkishin turǵyzyp, qolynan kelsek mektep nemese jol salýymen ǵana bitpese kerek. Árıne, týǵan jerge baratyn ár azamat óziniń mańdaıterimen tapqan qarjysyna meshit, mektep, balabaqsha, t.b. turǵyzyp, kásibin júrgizýi tıis ekeni sózsiz. Biraq bireýdiń kóz jasyna qalyp qamqorlyqpen alynǵan, aramdyqqa bylǵanǵan aqshaǵa ǵımarattar turǵyzý tazalyqqa jatpaıdy. О́ıtkeni, onyń qabyrǵasynda bolashaq jastarymyz elge, jerge degen shynaıy patrıottyqqa tárbıelenýi tıis. Sondyqtan týǵan jerdiń tabıǵı taza, bulaqtaı móldir bolýyn osy kezden qamdanǵannyń artyqtyǵy joq. Al mundaı tazalyq tek aramdyq, ádiletsizdik, paıdakúnemdik, kúndestik, kórealmaýshylyq joq jerde ǵana bolady. Sonda týǵan jerdiń aýasy, sýy, nýy – bári-bári tek jaqsylyqty ǵana boıyna sińirgen tabıǵı taza, móldir rýhanı qundylyqtardyń nurynan quralatyndyǵyn aıtady ǵalymdar. Mine, osyny keleshek urpaǵymyz boıyna kúnde zámzám sýyndaı sińire berse, odan túbinde tek jaqsy nátıje shyǵatyny anyq. 
Buryn túrli keselderden, kemshilikterden, jat ıdeologııalardan boıyn aýlaq, taza ustaǵan ata-babalarymyz qashanda qara qyldy qaq jara bilýimen, shyndyqty betke ustaýymen, ádildiktiń týyn jelbiretýimen nebir daý-damaıdy eńsere alǵan. Osynyń bári olardyń boıynda taý sýyndaı taza qundylyqtarymyzdyń joǵala qoımaýynda edi. Endeshe, sol qundylyqtar men mádenı, rýhanı dúnıelerdi biz týǵan jerdi ósip-órkendete otyryp, jastarymyzdyń boıyna ege bilýimiz kerek. О́ıtkeni, bárimiz de: «Biz jat ıdeologtardyń áseri týraly aıtqanda, olardyń artynda basqa halyqtardyń belgili bir qundylyqtary men mádenı sımvoldary turǵanyn este ustaýymyz kerek. Tıisinshe, olarǵa ulttyq qundylyqtarymyz arqyly ǵana tótep bere alamyz», dep Elbasy túıindegen oıǵa tolyq qosylarymyz haq. Endeshe, týǵan jerge degen súıispenshilikti, Otanǵa degen shynaıy mahabbatty árkim óziniń adaldyǵy men tazalyǵynan bastaıtyn ýaqyttyń jetkeni kúmánsiz.

Aleksandr Tasbolatov,
«Egemen Qazaqstan»