«Meniń ondaı qyzmet túrimen aınalysýyma ruqsatym da, quqym da joq» dep edim, «Astananyń kóshelerinde yzǵytyp júrgen taksısterdiń qanshasynda ruqsat qaǵaz bar eken?» dep ózime qarsy suraq qoıdy. Sóıtip, oqyrmandardyń ótinishin aıaqasty etkim kelmeı, senbi-jeksenbi kúnderi tórt-bes saǵat «taksıst» bolýyma týra keldi.
Kóligimniń beldeýinde, ne ústinde «taksı» ekenin aıǵaqtaıtyn belgi joq bolǵannan shyǵar, áıteýir, birinshi kúni Abaı kóshesi boıyndaǵy kólik turaǵynda bir jarym saǵat ýaqytym bosqa ketti. Eshkim jaqyndamaıdy. Shydamym taýsylǵan soń Abaı kóshesiniń boıymen tómen qaraı qozǵalǵanym sol edi, Ýálıhanov kóshesiniń qıylysyna jeter-jetpes tusta jap-jas qyzdyń qol kóterip turǵanyn baıqadym. Eki aralyqta bes-alty metrdeı bar edi, kenet qaıdan kele qalǵanyn baıqamaı qaldym, dál aldyma «Jıgýlı» avtokóligi jaryǵyn jarq-jurq etkizip toqtaı qaldy. Men qapelimde sasqalaqtap, tejegishti basyp úlgerdim. Jol tártibin buzǵan júrgizýshiniń qylyǵyna narazylyǵymdy bildirip, qos qolymdy kótergen edim, baıqamaǵandaı boldy. Sanaýly sekýndtardan soń jaryǵy jarqyldaǵan «Jıgýlı» jolaýshy qyzdy otyrǵyzyp alyp, alǵa qaraı jyljı berdi. «Taksıst» bolyp jumysymdy bastaǵan birinshi kúngi alǵashqy jolaýshymdy osylaısha kóz aldymda «qaǵyp alyp ketti». Sol kúni kózim jetti, Astanada taksıster jolaýshylardy kútip bir ornynda tapjylmastan telmirip turmaıtyn bolyp shyqty. Kóshe boılap júrip otyryp, qol kóterip turǵan jolaýshyny baıqasa, soǵan tezirek jetýge umtylady. Keıde jol-kólik apatynyń bolyp jatatyny da osydan. Tipti keı jaǵdaıda bir jolaýshy úshin eki-úsh taksıdiń «kezekke» turatynyn baıqadym. Jolaýshylar da ákki bolyp alǵan ba deımin, kezekte turǵan taksısterdi baıqaǵan soń jolaqysyn da azaıtýǵa tyrysady eken. Eki-úsh taksıdiń bireýi onyń aıtqan baǵasyna, amal joq, kelisetinin biledi. Olar kelispegen kúnniń ózinde araǵa bir-eki mınýt salyp basqa taksıler jetip keledi. Osyny bilip alǵan jolaýshylardyń «qyp-qyzyl saýdaǵa» baratynyn kórdim. «Kelispeseńiz, basqa taksıge minemin» dep qasqaıyp turady. Jolaqy demekshi, maǵan kezdesken jolaýshylardyń, qalanyń qaı buryshy bolsyn, aıtqan baǵasy birkelki – 500 teńge.
– «Azııa-park» – 500 ...
– «Dýman» – 500 teńge...
– Temir jol vokzalyna 500 teńgege aparasyz ba?
Keıde osy aqshaǵa tórt jolaýshy salondy toltyryp, minip alady. Aıtqan jerine aparyp tastaısyń. Baqsam, kóp taksıster 500 teńge úshin úsh-tórt jolaýshyny mingize bermeıtin bolyp shyqty. Jolaýshylar da qýlanyp alǵan-aý shamasy. О́ıtkeni avtobýsqa otyrsa tórt adamǵa 360 teńge ketedi, odan da 500 teńgege taksımen barǵandy qalaıdy eken.
Jaraıdy, munyń bári kúnkóristiń, nápaqa tabýdyń qam-qareketi deıik. Qazaqstannyń bas qalasy – Astananyń ana tusynda, myna buryshynda qol kóterip turǵan jolaýshylardyń turysy, sizderge qaıdam, men úshin óte ersi kórindi. Tipti, keıbireýler teris qarap qol kóterip turady ǵoı. Zaman alǵa ozdy. Baılanys túrleri kóp.Taksıdi tez arada shaqyrýdyń da túrli joldary bar. Kerek deseńiz, qazir úlkenniń de, kishiniń de qolynda – smartfon. Taksı shaqyrýǵa qolaıly ınternet júıesi bar. Basqa jaqty aıtpaǵannyń ózinde, Pavlodar, Qostanaı, taǵy basqa qalalarda taksı shaqyrǵan zamatta, lezde kele qalady. Álde mundaı qyzmettiń quny kóshede qol kóterip toqtatqan taksımen salystyrǵanda qymbat pa? Onda tıisti mekemeler bul máseleni sheshýdiń jolyn qarastyrǵany jón.
Astana qalalyq ishki ister departamenti taksı júrgizýshilerdiń qyzmetin tártipke keltirý maqsatynda 12 qyrkúıekten bastap zańsyz jolaýshylar tasymaldaıtyn taksı júrgizýshilerine eskertý berý úshin aılyq jarııalap otyr. Bul – kólik júrgizýshilerimen birge jolaýshylarǵa da qulaqqaǵys. Sebebi elordada jolaýshy tasymaldaýmen aınalysyp júrgen júrgizýshilerdiń kóbiniń kóligi eski. Tehnıkalyq talaptarǵa saı emes. Onyń ústine kólik ıeleri kún saıyn medısınalyq tekserýden ótpeıdi. Osynyń bári adam ómiri úshin óte qaýipti. Sondyqtan aılyq barysynda ákimshilik polısııa, kóliktik baqylaý ınspeksııasy men memlekettik kirister departamenti jáne basqa da mekemeler keleńsizdikterdiń aldyn alý maqsatynda jumyla jumys isteýge kirisip otyr. Basty maqsat – jolaýshy tasymaldaýmen aınalysatyndardyń jumysy zań aıasynda bolýy tıis. Endi kósheniń kez kelgen tusynda toqtaı qalyp, jol qozǵalysyna kedergi keltirýge, jolaýshy tasymaldaýmen zańsyz aınalysýǵa, avtobýstarǵa arnalǵan jolaq boıymen júıitkýge shekteý qoıylmaq. Tártip buzǵan júrgizýshiler aıyppul tóleıtin bolady. Al – taksı qyzmetiniń qunyna baılanysty Astana qalasy júrgizýshiler qaýymdastyǵy tarıfterdi qaıta qarastyrmaq.
Iаǵnı jolaýshy tasymaldap, nápaqa tapqyńyz kelse, endi zań men tártipke baǵynýyńyzǵa týra keledi.
Ǵalym OMARHAN,
«Egemen Qazaqstan»
