Úsh bólimnen turatyn eńbekke dala danyshpany týraly el aýzyndaǵy jáne urpaqtarynyń aıtqan estelikteri, aǵa sultannyń ulaǵatty sózderi toptas-tyrylyp, tulǵa jaıynda jazylǵan kitaptardan úzindiler usynylypty. «Jazýshy Tursyn Jurtbaıdyń Qunanbaı týraly kitabyndaǵy «О́skenbaı asy» degen bir taraýdy tutasymen berdik. О́ıtkeni, О́skenbaıdyń asy Qunanbaıdyń dańqyn shyǵarǵan, Úsh júzge atyn tanytqan as. Bul as úsh kúnge sozylǵan eken. Jalpy, Qunanbaı týraly jazylǵan dúnıeler az emes qoı. Biz sol dúnıelerdiń negizgilerin jınaqtap, mereıtoıǵa kelgen qonaqtarǵa Qunanbaıdyń ómiri men taǵdyryn qysqasha tanystyrýdy murat ettik», deıdi atalǵan jınaqtyń qurastyrýshysy, qalamger Əset Myrzaqasym.
Zańǵar jazýshynyń bul mereıtoıynyń bir ereksheligi – qalamgerdiń «Abaı joly» romanyndaǵy bas keıipkerlerdiń biri, Alashqa Abaıdaı danany syılaǵan qudiretti Qunanbaı esiminiń el jadynda jańǵyrýy der edik. Bul kúni mereıtoıǵa kelgen jurtshylyq zamana qyspaǵymen aıtaryn aıta almaǵan, jazaryn jaza almaǵan uly Muhańnyń kóp armanynyń biriniń oryndalǵanyna kýá bolǵany anyq. О́ıtkeni bul kúni Qaraýyldyń qaq ortasyna «qaradan shyǵyp han bolǵan», «tabıǵat oǵan kesek aqyl, ǵajaıyp es jáne júırik til bergen» (Adolf Iаnýshkevıch), qara qyldy qaq jarǵan ádilettiligimen, parasattylyǵymen, qaıratkerligimen, ımandylyǵymen el qurmetine bólengen Qunanbaı О́skenbaıulynyń eńseli eskertkishi ornatyldy. Oń qolyna qamshysyn syǵymdaı ustaǵan dala danyshpanynyń beınesi bederlengen tas músinniń salmaǵy – 12 tonna bolsa, bıiktigi tuǵyrymen qosa alǵanda – 7 metr. Eskertkish avtory, semeılik jas músinshi Nurbol Qalıev Balqashtyń mysynan quıylǵan týyndyny jasaýǵa 10 aıdaı ýaqytyn jumsaǵanyn aıtady.
Dara tulǵanyń kórgen jannyń eńsesin kóterip, rýhyn asqaqtatar alyp eskertkishiniń saltanatty ashylý rásiminde sóz alǵan Abaı aýdanynyń burynǵy ákimi Tursynǵazy Músápirbekov Qunanbaı beınesiniń Qaraýyl tórinen qasqaıyp oryn alýyna jergilikti kásipker azamattardyń, búkil aýdan jurtshylyǵynyń judyryqtaı jumyla úles qosqanyn erekshe atap ótti. «Bári de «Qunanbaı» fılminiń ekranǵa shyǵýynan bastaldy. Halyq bul týyndyny jyly qabyldady. Jyl basynda aýdandyq máslıhat depýtaty Ardaq Belibaev dala danyshpanyna eskertkish ornatý jóninde usynys aıtqanda, bas-tama birden qyzý qoldaýǵa ıe boldy. «Qunanbaı qajy» qory quryldy. Uly babamyzdyń eskertkishin ornatý aýdan halqynyń kópten kútken, oıda júrgen armany bolatyn. Bul meken aýylymyzdyń ajaryn ashyp, sáýletine sáýlet qosyp, rýhanı kúsh syılaıtyn kórnekti orynǵa aınalatynyna senimimiz mol», dedi ol.
Eskertkishtiń ashylý saltanatyna elimizdiń túkpir-túkpirinen, oblys aýmaǵynan at arytyp arnaıy kelgen qonaqtardyń barlyǵy da tolqyp, tebirene sóıledi. «Rýhanı jańǵyrý, ulttyq kodty saqtaý degenińiz osy» desti bári de biraýyzdan. «Shyndyǵyna kelsek, burynǵy tarıhymyzdy, ótkenimizdi qurmettemeı, qazaqtyń baýyrmaldyǵyn, qonaqjaılyǵyn, batyrlyǵyn, danalyǵyn bilmeı biz qalaısha jańǵyramyz, qalaısha el bolamyz? Elbasymyzdyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń qundylyǵy, mańyzdylyǵy osynda. Osy eskertkishtiń ashylýyna, tarıhı oqıǵanyń bolýyna úles qosqan osy aýdannyń alys-jaqynda júrgen azamattaryna myń alǵys. Aman júrińder, aınalaıyndar. Týǵan elge taǵzym degen osy. Osydan úzilmeńder», dedi Qunanbaı qajynyń urpaǵy, Abaı aýdanynyń qurmetti azamaty, uly Muhtardyń tárbıesin kórip, tálimin alǵan Manataı Tolǵanbaev aqsaqal. Týǵan elge taǵzym demekshi, eskertkishtiń ashylý saltanaty barysynda Qaraǵandy oblysynan arnaıy kelgen О́skenbaı bıdiń aǵasy Myrzataıdan taraǵan urpaqtar Qaraýyldaǵy «Qunanbaı qajy» meshitine kólik tartý etti.
Sonymen qatar bul kúni aýdan ortalyǵynda tolyqtaı kúrdeli jóndeýden ótken 400 oryndyq stadıon saltanatty túrde ashyldy. Stadıonnyń ashylý rásimi barysynda Abaı aýdany ákiminiń mindetin atqarýshy Baýyrjan Táttibekov jurtshylyqty jazýshy mereıtoıymen quttyqtap, osy óńirdiń týmasy, jýyqta ǵana «Álem barysy» atanǵan Aıbek Nuǵymarovqa qurmet kórsetip, 1 mıllıon teńgeniń sertıfıkatyn tabys etti. Al balýannyń bapkeri Serik Qorjykenovke 500 myń teńgeniń sertıfıkaty berildi. Sý jańa stadıondaǵy sharalar odan ári «Álem tanyǵan Áýezov» atty kompozısııalyq qoıylymmen jalǵasyp, jurtshylyq bala Áýezovten dana Áýezovke deıingi mezetterdi jergilikti akterlerdiń oıyny arqyly tamashalady. Jazýshynyń Alash balasynan shyqqan alǵashqy fýtbolshy bolǵany da, qazaq dalasyndaǵy alǵashqy spektakldi ózi sahnalaǵany da osy kompozısııa aıasynda kórinis tapty. Budan keıin qalamger mereıtoıyna kelgen jurtshylyq nazaryna bıyl 45 jyldyǵyn atap ótip jatqan «Qalamqas» án-bı ansambli ónerpazdarynyń konserti usynyldy. Tús aýa Qaraýyltóbede arnaıy tigilgen kıiz úılerde as berilip, mereıtoı odan ári at báıgesimen, balýan kúresimen jalǵasty.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Abaı aýdany
