Arqa tósindegi osyndaı ańyzǵa aınalǵan áńgimelerdiń biri Ereımen baýyrynda ótken Saǵynaıdyń asy týraly boldy. Jasy toqsannan asyp baryp qaıtys bolǵan Arqanyń ataqty baıy Saǵynaıdyń asy 1886 jyly ótipti. Ol asqa 500 aq úı tigilip, 500 buhar kilemi ilinedi. 5 tonna shaı ákelinip, jańa ydys-aıaqtar Tashkent pen Qazan qalalarynan alynady.10 myń kórpe-jastyq, qonaqtardy syılaýǵa 500 buhar shapany ákelinip, Sibirden 500 baǵaly ań terisi jetkiziledi. 20 myń qoı, 100 jylqy soıylady. Astyń el ishinde úlken daqpyrt týdyryp, artynan ańyzǵa aınalýyna osynshama asta-tók baılyqtyń shashylýymen qatar, sol asta 323 at qatysqan ulan-asyr alaman báıge uıymdastyrylyp, oǵan ataqty Aqan seriniń Qulageriniń qatysýy, báıge ústinde basqalardan oq boıy ozyq kele jatqan tulpardyń sol jarysqa qos júırigin qosqan dúmdi baı Batyrashtyń kúnshildigimen qastandyqpen óltirilýi, keıinnen bul oqıǵaǵa arnap qazaqtyń dúldúl aqyny Ilııas Jansúgirovtiń «Qulager» poemasyn jazýy qosymsha sebep boldy. Osy oqıǵa jelisin negiz etip ala otyryp, Aqan seri Qoramsaulynyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn baıandaıtyn jazýshy Sáken Júnisovtiń «Aqan seri» romany jazyldy.
Bul astan halyq arasynda «Saǵynaıdyń asynda shappaǵanda, atańnyń basynda shabasyń ba?!» degen sóz qalyp, «budan ótken úlken oqıǵa bar ma, endeshe sen de oǵan qatysyp qal» degen maǵynada áli kúnge deıin aıtylyp keledi.
Árıne aýyz ádebıetiniń óziniń tarıhı kezeńin aıaqtap, bári de jazýǵa kóshken bizdiń zamanymyzda endi ańyzǵa oryn bola qoımas. Biraq el jadynda saqtalar uly dúbir oqıǵalardyń báribir ańyzdyq qunynyń saqtalatyndyǵy anyq. Ras qazaqqa jazýdy meńgertken keńestik kezeńde de «Uly Oktıabr revolıýsııasynyń pálenbaı jyldyǵy», «Tyń ıgerýdiń 30 jyldyǵy» degen úlken oqıǵalar ótkenimen, bulardyń bárinen halyq jadynda saqtalar sóz qalmady. Demek, oqıǵalardyń mańyzdylyǵy da halyq júregine jetpedi.
El ishinde ańyzǵa aınalar endigi bir iri oqıǵa bolsa, ol keshe ǵana aıaqtalǵan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi bolar dep oı túıemiz.
Eger EKSPO týraly derekterge kóńil bólsek, ol 93 kúnge sozyldy. Oǵan 115 el men 22 halyqaralyq uıym qatysty. Kórmeni álemniń túkpir-túkpirinen 4 mıllıonǵa jýyq adam tamashalady. Demek, kún saıyn 40-50 myń adam kelip turǵan. Kórme kezinde shaǵyn jáne orta bıznestiń 1400-den astam kásiporyny 640 mlrd teńgeniń taýarlaryn jetkizý men qyzmet kórsetýge tapsyrys alsa, kelgen qonaqtar esebinen týrıstik áleýetimiz 1,8 esege artty. Astanada kásipkerlik sýbektileriniń sany 10 paıyzǵa kóbeıip, qyzmet kórsetý salasynan túsken salyq mólsheri 1,2 esege ósti. Astana «National Geographic Travel» jýrnalynyń sheshimi boıynsha «Bolashaq qalasy» dep tanylsa, The New York Times basylymy Qazaqstandy kórýge laıyqty memleket qataryna qosty.
Munyń syrtynda, kórme qalashyǵynda 6 myńnan astam mádenı shara ótti. Balama energııa kózderiniń 140-qa jýyq jobasy tanystyryldy. Qonaqtar men týrıster 178 memleketten keldi. Jalpy, EKSPO aıasynda 3500-ge jýyq shara ótip, oǵan 33 myńdaı ártis qatysty.
«Bul kórme Qazaqstannyń búkil álemge tanymaldyǵy men týrıster úshin tartymdylyǵyn arttyrdy. Elimizge kelgen mártebeli meımandarǵa halqymyzdyń qonaqjaılyǵyn kórsetip, «Bolashaq energııasy» taqyrybyna qatysty búkil álemniń tájirıbesin óz jerimizde toǵystyrdyq», dedi Elbasy kórmeniń jabylý saltanatynda.
Árıne bul kórmeniń el ómirindegi áserin ekshep, mańyzyn ashý úshin bir, tipti on jyldyń ózi azdyq eter. О́ıtkeni ańyzǵa aınalar oqıǵa el jadynda jattalyp, ábden pisýi qajet. Urpaq aýysqan saıyn ol alystaǵan taý sekildi zoraıa beretin bolady.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»
