Mamandyq mártebesi

Olardyń eńbekaqysy qazaqstandyq­tar­men salystyrǵanda birshama joǵary bolyp, osyǵan baılanysty narazylyqtar arakidik bolsa da boı kórsetip qalady. Sonda deı­miz-aý, ishki naryqtaǵy jumys kú­shin retteýge, jumysshy mamandarmen jetkilikti qamtamasyz etýge eli­mizdiń múmkindigi jetpeı otyrǵany ma? Joq álde alyp qurylystardy sa­lý­ǵa qazaqstandyqtardyń shama-shar­qy men bilim-tájirıbesi jetpeı me? Osy jaǵdaıdy jaqsartý úshin qandaı is-­sharalardy qolǵa alǵan jón? Osy jó­ninde oı bólissek.

emleket basshysy qarapaıym eńbek adamdaryn asqaqtatyp, olardy úlgi etip, jumysshy mamandyqtaryna jas-tardy kóbirek tartý kerektigin udaıy aıtyp keledi. Jasyryp keregi ne, qara jumysqa aralasýǵa arlanatyndar da, namystanatyndar da bar. Mektep bitirip jat­qan túlekterdiń kóbi ýaqyt ozdyrmaı joǵary oqý ornyna túsip, jyly kabınet pen kresloǵa jaıǵasa qalatyn jaıly jumysqa turýdy qosh kóredi. Ata-analarynyń da oılaıtyny osy. Ál­bette jastardyń eńbek jolynyń dańǵyl bolyp, úlken mamandyq ıesi atanýyna eshkim de qarsy emes. Joldary ashyq bolsyn. Biraq sol joǵary oqý ornyn bi­tirip, qolyna tabaqtaı dıplom tıgen ma­mandardyń barlyǵyna birdeı kóńili qa­laıtyndaı jumys tabyla qoıar ma, sirá? 

Qazir, jasyryp keregi ne, eńbek na­ry­ǵynda joǵary oqý oryndaryn bitir­gendermen salystyrǵanda, jumysshy ma­mandyqtaryna suranys óte joǵary. Muny sanaýly jyldardan soń eńbekke aralasatyn búgingi mektep oqýshylary da jaqsy biledi. Olardyń arasynda «Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda qandaı mamandyq mártebeli dep oılaısyńdar?» degen saýalnama júrgizilgen kezde kóbi basa kórsetken mamandyqtar: aspaz, kólik jóndeý sheberi, sándi shash úlgisin jasaıtyn shashtaraz, daıashy, elektr mehanıgi. Ras, bul bir ǵana qalanyń joǵary synyp oqýshylary arasynda júrgizilgen sa-ýalnama qorytyndysy. Múmkin Qazaq­stannyń basqa óńirlerinde mektep partasynda otyrǵan oqýshylar joǵaryda keltirilgen mamandyqtardan basqa da kásipterdi ataıtyn bolar. Biraq osy saýal­namaǵa qaraǵanda, úlken qurylys pen ón­diris oryndaryndaǵy mamandyqtardy mártebeli sanaıtyn jas­tar az. Onyń syry nede? Olarǵa qajetti aqparattyń jetpeı jatqandyǵynan ba, joq álde aýyr qa­ra jumysty qala­maıtyndyǵynan ba? Álde mektep bitir­geli otyrǵan túlekterge jumysshy ma­­man­dyqtaryna baılanysty baǵyt-baǵdar, kerekti keńes bere almaı otyrmyz ba? Jalpy, aýqymdy qurylys pen óndiris salasyndaǵy mamandyqtardy maqtanysh sanap, osy maqsat-muratqa umtylatyn jastar qatarynyń sırek bolýynyń sebebi ne? Osyny tıisti mamandar saralap, zerttep kórse artyq bolmas edi. Máselen, Astanada dál qazirgi sátte sarapshylardyń tujyrymyna qa­ra­ǵanda, tas qalaýshylar jáne elektrmen dánekerleýshilerge, aspaly kran mashınısteri men sylaqshy-syrshylarǵa, avtokólik slesarlary men santehnıkterge, medbıkeler men baılanys operatorlaryna jáne basqa da jumysshy mamandyqtaryna suranys óte joǵary. Osy salalarǵa baı­la­nysty bilikti mamandardy óte qajetsinip otyr. Tipti qala bıligi qajetti mamandyqtarǵa mem­lekettik tapsyrys boıynsha oqytýdy bıyl myqtap qolǵa aldy.

lordanyń eń­bek naryǵyn saraptaı kelip, 2017-2021 oqý jyldarynda astanalyq kolledjderge berilgen memlekettik tapsyrys 3207 oryn. Eger qajetti jumysshy mamandyqtaryna suranys artatyn bolsa, bul kórsetkish joǵarylaýy ábden múmkin. Kerek deseńiz, Astana kolledjderinde buǵan deıin daıarlanbaǵan jańa mamandyq­tar ashyla bastady. Bıyldyń ózinde osyn­daı 6 mamandyqqa talapkerler qabyl­danǵan. Onyń ishinde «Kópir já­ne kólik tonnelderi», «О́ndiristegi elek­trmehanıkalyq qural-jabdyqtar», «Me­dısına tehnıkalaryn montajdaý, teh­nıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý» ma­mandary bas qalada búgingi kúni eń qa­jet bolyp otyr. Aldaǵy ýaqytta da osy ba­ǵyttaǵy jumys jalǵasa beretin tú­ri bar.

Barlyǵy da eńbek naryǵyna baı­lanys­ty. Sony saraptaý arqyly qan­daı kásip túrlerine qajettilik bar, kolledjder so­ǵan qaraı beıimdelip, jańa mamandyqtar boıynsha kadrlardy daıarlaıtyn bolady. 

Eń quptarlyq jáne jurtshylyq úshin ja­ǵymdy jańalyq – jańadan qolǵa alyn­ǵan «Jalpyǵa birdeı tegin kásiptik-teh­nıkalyq bilim berý» memlekettik jo­basy.

Osynyń aıasynda tabysy az ot­basylardyń balalaryna jáne arnaýly ınternattardyń tárbıelenýshilerine, ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵandar men jetimderge, bala jasynan múmkindigi shekteýli múgedek balalarǵa aıryqsha jaǵdaı jasalmaq. Sonymen birge bul joba memleket tarapynan tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim alýdy nıet etken barlyq jigitter men qyzdar úshin úlken múmkindik. Olar eń bastysy, erteńgi kúni jumysshy mamandyqtaryn ıgergenin maqtanysh etetin bolýy tıis. Sonda ǵana mamandyqtyń mártebesi artady.