Keńeske, sonymen qatar Armenııa Respýblıkasynyń Prezıdenti S.Sargsıan, Belarýs Respýblıkasynyń Prezıdenti A.Lýkashenko, Moldova Respýblıkasynyń Prezıdenti I.Dodon, Reseı Federasııasynyń Prezıdenti V.Pýtın, sondaı-aq Qyrǵyz Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri S.Isaqov pen Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa alqasynyń tóraǵasy T.Sarkısıan da qatysty.
Keńes barysynda memleketter basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes aıasyndaǵy kópjaqty yntymaqtastyqtyń túrli aspektilerin talqylady. Uıym qyzmetine qatysty aǵymdaǵy máseleler, sonyń ishinde uıymdastyrý jáne qarjylyq sıpattaǵy máseleler qarastyryldy.
Kún tártibindegi mańyzdy máselelerdiń biri Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes janyndaǵy baıqaýshy memleketterdiń mártebesi týraly boldy. Taǵy bir aıta keterligi, memleketter basshylary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńes aıasynda sıfrlyq kún tártibin júzege asyrýdyń negizgi baǵyttaryn, birqatar ekonomıkalyq salalardy, basqarý men yqpaldastyrý úderisterin sıfrlyq transformasııalaýǵa baǵyttalǵan bastamalardy talqylady.
Keńeste aıtylǵandaı, sońǵy úsh jyl ishinde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda ortaq aýqymdy naryq qalyptasty, sonyń aıasynda taýardyń, qyzmet kórsetýdiń, kapıtaldyń jáne jumys kúshiniń erkin aınalymy qamtamasyz etildi. Bıznes Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq keńistiginde halyqaralyq saýdanyń erejeleri boıynsha is júrgizýge múmkindik aldy. Búginde dúnıejúzilik ekonomıkadaǵy turaqsyzdyqtarǵa qaramastan, odaqqa qatysýshy elderde ekonomıkalyq ósim baıqalyp otyr.
Otyrysta memleketter basshylary, sonymen qatar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy ózara is-qımyldyń jáne ekonomıkalyq odaqty odan ári damytýdyń birqatar ózekti máselelerin talqylap, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń esebin tyńdady.
Kelissózder barysynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń qyzmeti múshe elderdiń ekonomıkasyna oń áser etip otyrǵany jáne ıntegrasııalyq úderisterdi kúsheıtýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi.
Nursultan Nazarbaev jıynda qabyldanǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń sıfrlyq kún tártibin iske asyrýdyń negizgi baǵyttarynyń mańyzdy ekenin aıtty.
Sonymen qatar Qazaqstan Prezıdenti 2018 jyly odaqqa múshe elderdiń ekonomıkasyn sıfrlandyrý jóninde Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń arnaýly kezdesýin ótkizýdi usyndy.
Sońynda taraptar qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardy júzege asyrý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderi arasyndaǵy yntymaqtastyqty budan da joǵary deńgeıge kóterýge múmkindik beretinine senim bildirdi.
Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń otyrysy kezinde ulttyq parlamentterde Keden kodeksi týraly kelisimshartty ratıfıkasııalaýdy sáıkestendirý jáne osy boıynsha memleket ishindegi prosedýralardy aıaqtaý barysy sóz boldy. Atalǵan Keden kodeksi 2018 jyldyń 1 qańtarynda kúshine enedi dep josparlanyp otyr.
Alqaly jıyn qorytyndysy boıynsha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sotynyń jańa basshylyq quramy bekitildi. Osylaısha, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sotynyń tóraǵasy bolyp 3 jyl merzimge Qazaqstannyń ókili Jolymbet Nurahmetuly Báıishev saılandy. Ol buǵan deıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq soty basshysynyń orynbasary qyzmetin atqaryp kelgen bolatyn. J.Báıishev kelesi jyldyń basynan bastap úsh jyl merzim osy qyzmetti atqaratyn bolady.
Jalpy, Eýrazııalyq yqpaldastyq týraly ıdeıanyń júzege asyrylýynyń alǵashqy kezeńderinde Keden odaǵy, sodan keıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńistik quryldy. Al 2015 jyldyń 1 qańtarynan bastap Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jumysy bastaý aldy. Uıym organdarynda alǵashqy jyly Belarýs Respýblıkasy, 2016 jyly – Qazaqstan, al 2017 jyly Qyrǵyzstan tóraǵalyq etkenin aıta keteıik.
Búgingi tańda halyqaralyq bilikti sarapshylar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń ekonomıkalyq áleýetin óte joǵary baǵalaıdy. Oǵan múshe memleketterdiń jalpy ekonomıkasynyń kólemi 2,2 trıllıon AQSh dollarynan asyp túsedi. Qatysýshy memleketterdegi jalpy halyq sany 182 mıllıon adamdy quraıdy.
Jalpy, Qazaqstan úshin ekonomıkalyq ósim men ony ártaraptandyrýdyń basty aspektileriniń biri tasymal shyǵyndaryn azaıtý bolyp tabylady. Osy oraıda, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda áriptes memleketter bir-biriniń ınfraqurylymyn qoljetimdi etý jáne memleketishilik tarıfti saqtaý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizgen, sonyń arqasynda Qazaqstan tasymal shyǵyndaryn azaıtýǵa múmkindik aldy. Sáıkesinshe, qazaqstandyq taýarlardyń syrtqy naryqtaǵy básekege qabilettiligi de aıtarlyqtaı artty.
Qazaqstannyń 2016 jyly uıymǵa tóraǵalyq etkenin joǵaryda aıttyq. Prezıdent N.Nazarbaevtyń bastamasymen osy kezeńde Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa basqa eldermen jáne sheshýshi yqpaldastyq birlestiktermen aradaǵy ekonomıkalyq baılanystaryn tereńdetýge basa nazar aýdarylǵan-dy. Uıym qyzmetinde halyqaralyq baılanystardy kúsheıtý jolǵa qoıyldy. Elbasynyń osy bastamasynyń arqasynda búgingi tańda Chılı, Sıngapýr, Perý, Kambodja jáne basqa da memlekettermen arada yntymaqtastyq pen ózara is-qımyl jónindegi 25 memorandýmǵa qol qoıylǵan.
Halyqaralyq shara sońynda qatysýshylar kún tártibi mazmundy bolǵanyn, taqyryptar barynsha jan-jaqty ári tereń talqylanǵanyn, tıimdi jumys atqarylǵanyn atap ótti.
Osylaısha, bir kún aıasynda ótken mańyzdy otyrystar márege jetti. Sochıde qarastyrylǵan máseleler, qabyldanǵan sheshimder men rásimdelgen qujattardyń Qazaqstan úshin de, jıynǵa qatysqan ózge memleketter úshin de zor máni bar ekeni anyq.
Arnur ASQAR,
«Egemen Qazaqstan» –
Sochıden (Reseı)
Sýretter Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy
