Bir qyzyǵy, bir anadan týǵan aǵaıyndy sportshylardyń arasynda Olımpııa oıyndaryna qatysyp, tuǵyr satysyna birge kóterilgenderi de bar eken. Tórt jylda bir keletin baıraqty básekege tek irikteýden irkilmegender ǵana qatysyp, úzdikterdiń úzdigi ǵana Olımp shyńyn baǵyndyryp jatady emes pe. Al bizdiń tómendegi keıipkerlerimiz Olımpıadaǵa beretin joldamany ıelenip qana qoımaı, Olımp tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilgen. Biz bul joly Qysqy Olımpıadanyń bir sport túrinen baq synap, jeńis tuǵyryna birge kóterilgen aǵaıyndy sportshylar týraly sóz etpekpiz.
Aǵaıyndy sportshylardyń Olımpııa oıyndarynda top jarýy 1928 jyly Shveısarııanyń Sankt-Morıs qalasynda ótken ekinshi Qysqy Olımpııa oıyndarynda tirkeldi. Sankt-Morıste amerıkalyq aǵaly-inili sportshylar Djennıson Hıton men Djon Hıton skeleton sport túri boıynsha baq synap, ózara birinshi jáne ekinshi oryndardy bólip alǵan. Djennıson Hıton 3:01.8 ýaqyt kórsetkishimen márege birinshi jetse, Djennısonnyń izin ala baýyry Djon Hıton 3:02.8 nátıjesin tirkep, moınyna kúmis medal taqqan. Sóıtip, Qysqy Olımpıada tarıhynda tuńǵysh ret aǵaıyndy sportshylar sporttyń bir túrinen top jaryp, esimderi tarıhta altyn áriptermen jazyldy.
Arada 36 jyl ótkende amerıkalyq aǵaıyndylardyń jetistigin 1964 jylǵy Insbrýk (Aýstrııa) Qysqy Olımpıadasynda fransııalyq apaly-sińlili Marıel jáne Krıstın Golıselder qaıtalady. Olar alyp slalom sportynyń eki saıysy boıynsha synǵa túsken. Alǵashqy jarysta Golıselderdiń úlkeni Marıel birinshi oryndy ıelense, sińlisi Krıstın márege ekinshi bolyp kelgen.
Al básekeniń ekinshi jarysynda apaly-sińlili sportshylardyń kishisi jeńimpaz atanǵan. Marıel Golısel bul joly márege ekinshi bolyp jetken. Sóıtip Insbrýk Olımpıadasynda aǵaıyndy Golıselderdiń ekeýi de elderine bir-bir altyn jáne sondaı kúmispen oralǵan.
Qazirgi Bosnııa jáne Gersegovınanyń astanasy Saraevo qalasynda ótken HIV Qysqy Olımpııa oıyndarynda (1984 jyl) ekinshi ret amerıkalyq aǵaıyndylar top jardy. Fıl jáne Stıv Mare slalom sporty boıynsha baq synap, joǵarydaǵy keıipkerlerimiz sekildi birinshi jáne ekinshi oryndardy ıelengen. Fıl Mare altyn alsa, Stıv Mare kúmisti qanaǵat tutqan. Marelerdiń kishisi qatarynan úsh Olımpıadaǵa qatysyp (1976, 1980 jáne 1984 jyly), sońǵysynda ǵana júldege ilikken. Al aǵasy Fıl Mare 1980 jyly AQSh-tyń Leık-Plesıd qalasyndaǵy Aq Olımpıadada kúmis medal jeńip alǵan.
1992 jyly Fransııanyń Albervıle qalasynda jalaýy jelbiregen Olımpııa oıyndarynda aýstrııalyq apaly-sińlili Dorıs jáne Angelıka Noınerler shana sportynan synǵa túsken. Nátıjesinde Dorıs Noıner altynnan alqa taqsa, sińlisi Angelıka Noıner kúmis medaldy oljalaǵan.
2006 jylǵy Týrın Olımpıadasynda shveısarııalyq aǵaly-inili snoýbordshylar Fılıpp Shoh jáne Saımon Shoh (sýrette) arasyndaǵy qarama-qaıshylyq óte tartysty ótken. Bul jolǵy básekede de aǵasynyń mereıi ústem bolǵan. Fılıpp birinshi oryn, inisi Saımon ekinshi oryn alǵan. Aıta keterlik taǵy bir jaıt, Fılıpp 2002 jyly Solt-Leık-Sıtıde ótken Olımpıada da chempıon atanǵan. Fılıpp pen Saımonnyń jas aralyǵy nebári bir jyl úsh kún.
Reseıdiń Sochı qalasynda ótken XXII Qysqy Olımpıadada kanadalyq apaly-sińlili qyzdar altyn men kúmis medaldy ózara bólisti. Frıstaıldan qatysqan Jıýstın Dıýfýr-Lapýant nebári 20 jasynda tuǵyrdyń birinshi satysyna kóterilse, Hloe Dıýfýr-Lapýant sińlisinen tómen upaı jınap, kúmis medal aldy.
Qazaqtyń «Aldyńǵy arba qaıda júrse, sońǵy arba sonda barady» degen sózi bizdiń osy keıipkerlerimizge dál kelip turǵan sııaqty. О́ıtkeni aǵasynyń artynan inisi, ápkesiniń sońynan sińlisi erip, sporttaǵy enshisin eseleı túsken. Bul da bir aldyńǵy býynnyń taǵylymy sońǵylarǵa juqqanynan bolsa kerek. Mundaı iri jeńis tek aǵaıyndy sportshylardyń ǵana emes, bir otbasynyń, búkil eldiń eselegen qýanyshy. Tap osyndaı qýanysh, jeńis bizdiń de sportshylarǵa juǵysty bolsyn deıik.
Álı BITО́RE,
«Egemen Qazaqstan»
