Áıgili «Qyz Jibek» jyrynyń:
«Qosobanyń kólinde,
Qosa ketti degeısiń,
Mańdaıynan qyzyl qan,
Josa ketti degeısiń», degen joldary arqyly kóp qazaqtyń qulaǵynda qalǵan, «qan josa» deıtin tirkes arqyly áli de qoldanysta kele jatqan «josa» sózine ataqty Estaıdyń «Erkem» deıtin ánindegi «úsh qyz kórdim baýyrynda Josalynyń...» dep joldary arqyly soǵa ketýdiń sáti túsip turǵandaı.
Josaly – jerdiń aty. Alaıda bul ataý qazaq ómirinde kóp qoldanylǵan, keıin kele qajettiliktiń azaıýyna baılanysty umyt bolyp ketken zattyń ataýyna baılanysty atalǵanyna kúmán joq.
Qazaq buryn qolynda boıaý, syr bolmaı turǵan kezde ýyq, kerege, shańyraǵyn josalaǵan. Josa – tabıǵatta bolatyn tabıǵı boıaý. Kádimgi kesek topyraq sekildi, biraq topyraqqa qaraǵanda kerish qyzyl tústi zat. Josasy bar jota, saılar kóp bola bermeıdi, jazǵyturym tez ańǵarylady. Jerdiń mıy ezilip, endi ǵana kóktemniń kebequrǵaq kezi bastalǵanda qyp-qyzyl bolyp kózge túsedi. Sol jerden ony kúrekpen qazyp ákelip sýǵa ezip ýyq, keregeni josalaıdy. Ol bir jaǵy kıiz úıdiń sánin keltirse, ekinshi jaǵynan ýyq, kerege, shańyraq, kúldireýishter aýmaı, qısaımaı qalpyn saqtap turady.
Josaly dep jerdiń atynyń atalýy josa shyqqan jer bolǵan soń qoıylyp otyr. Josaly degen jerler Qazaqstanda da, ózge sheteldegi qazaqtar meken etken jerlerdiń bárinde bar. О́ıtkeni teginde túgel qazaq kerege, ýyǵyna osy josany paıdalanǵan. Túsiniń qyzyl bolýy sebepti ony únemi «aýzy-murny qan josa boldy» dep qanmen baılanystyryp aıtamyz.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
