Jekeshelendirilgen múlik nelikten memleketke qaıtarylady?

Oblystyq qarjy basqarmasynyń málimetinshe, ótken jyly Pavlodar aýdany «Kommýnservıs» JShS, «Aqsý-Kommýnservıs» JShS, «Ekibastuzlıft» JShS, «Pavlodar oblystyq dıagnos­tı­kalyq ortalyǵy» KMK jáne «Sport­servıs» MQKK mekemeleri jeke­she­len­di­rilgen. Al «Shymyr» saýyqtyrý ke­sheni, «Saparjaı Pavlodar» JShS, №1 jáne №2 emhanalar, «О́ńirlik ǵylymı-teh­nologııalyq ortalyq» JShS jáne bas­qalary keıin satyp alý quqyǵymen se­nim­di basqarýǵa berilgen-di. О́ńirdegi Shar­baqty aýdany «Kommýnservıs» já­ne «Jelezın aýdandyq jol-paı­da­laný ýchaskesi» kásiporyndarynyń mate­rı­al­dyq-tehnıkalyq qurylymdary aý­dan­dyq ákimdiktiń bólimderine ótkizildi. Oblys ortalyǵyndaǵy Ortalyq, «Jul­dyz» stadıondary, «Baıantaý» sport saraıy, «Astana» muz saraıy jáne Aqsý­daǵy «Dostyq» stadıony áleý­met­tik turǵydan mańyzdy nysandar. Son­dyq­tan zańdy tulǵasyn joıyp, nysandar­dy memlekettik menshikte qaldyrý kóz­deldi. Bar múlikterin oblystyq sport mek­­tepteriniń balansyna ótkizý jóninde she­sh­im qabyldandy delindi. 

 О́ńir qarjygerleriniń aıtýynsha, jekeshelendirý elimizdegi ekonomıkalyq ósimge qarqyn berýge tıis. Memlekettik aktıvterdi anaǵurlym tıimdi menshik ıesine ótkizý arqyly jekemenshik bıznes damıdy. Álemdik tájirıbe je­ke­­she­lendirý basqarý sapasyn art­ty­rý­ǵa, shyǵyndardy azaıtýǵa múmkin­dik be­retinin kórsetýde. Oblysta je­ke­shelendirýge alynǵan nysandar ti­zi­min­degi 39 nysannyń 31-i kommý­nal­dyq menshikte bolsa, qalǵan 8-i- «Pavl­o­dar» ÁKK» UK» AQ-tyń enshiles jáne ba­ǵy­nyshty táýeldi mekemeleri ekeni anyq­taldy. Qujatta árbir nysandy sa­týdyń kezeń-kezeńimen júrgiziletin is-sharalary da belgilendi. Arnaıy jol kartasy da jasalypty. Mysaly, «Eki­bastuzlıft» JShS kásipornynyń bas­tapqy baǵasy 42 mıllıon teńgege baǵalanypty. Oblys ortalyǵyndaǵy qalalyq №1 jáne №2 emhanalar da qazir bir jylǵa senimdi basqarýǵa berildi. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy emhanalardy básekelestik ortaǵa berý arqyly utpasaq, utylmaımyz dep otyr. Oblystyq dıagnostıkalyq ortalyq ta jekeniń qolyna ótti. 

Biraq, emhanalardy satý kezinde alǵashynda túıtkilder de shyqty. Elek­t­ron­dy aýksıon nátıjesinde qosta­naı­lyq kompanııa oblys ortalyǵyndaǵy qos birdeı emhanany basqaratyn bolyp she­shilgen-di. Alaıda kelisimshartqa qol qoıar sát­te ınvestor bul oıynan bas tartqan. Bu­dan basqa da óńirde jekeshelendirýge oraı sátsiz jaǵdaılar kezdesti. Mysaly, úsh ret aýksıonǵa qoıylǵan oblys orta­ly­ǵyndaǵy «Tolqyn» basseıni úshin­shi rette qalaı satylǵanyn búkil pav­lo­darlyqtar biledi. Iаǵnı, nysan keıingi satylymdarda óz qunynan áldeqaıda arzan baǵaǵa jekeniń qolyna ótip ketken-di. Qalalyq prokýratýra bul kelisimdi jaramsyz dep tanyp, satýdy toqtatty. Is sotqa da jetti. 

 Qalalyq qarjy bóliminiń habarlaýynsha, jekeshelendirýdiń erejelerine sáıkes, oblys ortalyǵynda eki keshendi jospar ázirlengen. Alǵashqysy 2014-2016 jyldary júzege asyryldy. 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan ekinshi keshendi jospar boıynsha oblys ortalyǵyndaǵy nysandarǵa satylymnyń bastalǵany týraly aqparat berilgen edi. Jekeshe­len­dirýdiń birinshi keshendi josparyna engen oblys ortalyǵyndaǵy «Lıft» JShS, «GeoKarta» JShS , «№1 avtobýs parki» JShS satylǵan bolatyn. 

Endi satyldy degen osy №1 avtoparktiń jekeshelendirilý jaıyn baıandap kórelik. Parktiń satylýy búkil qala halqynyń kóz aldynda ótti: aldymen 2015 jyly jazda «Pavlodar qalasyndaǵy qoǵamdyq kólik qozǵalysy keshenin jańǵyrtý» maqsatynda Almaty Kólik jáne kommýnıkasııa ǵylymı-zert­teý ınstıtýtynyń mamandary kelip, jo­ba jasamaq bolǵan-dy. Osylaısha, kó­shelerdegi avtobýs baǵyttary oń­taı­­lan­dyrý júıesine saı ózgeriske ushy­ra­dy. Almatylyq ǵalymdardyń tosynnan kelip, negizsiz ońtaılandyrý júıesin engizgenderine halyq áli kúnge deıin narazy. Qoǵamdyq kóliktermen qarapaıym halyq júretindikten ońtaılandyrý máselesi qala turǵyndarymen talqy­la­nyp, qoǵamdyq tyńdaýlar ótýi kerek edi. Soltústik óńirdiń aýa raıy yz­­ǵarly. Avtobýs baǵyttaryn jasaý, aıal­­damalar ornatýda eń aldymen osy jaı alynady. Joba boıynsha tur­ǵyn­dar qorshaǵan ortaǵa zııany kóp eski avtobýstardan qutylady delin­gen. Tipti jol júrý aqysyn elektron­dy túrde tóleý múm­kindigin de qaras­ty­rypty. Obl­ys ortalyǵynda 200-ge jý­yq termı­nal qoıýǵa tıis bolǵan. Al­matylyq ǵa­lym­dardyń Pavlodardyń ne­giz­gi kó­she­le­rin­degi qoǵamdyq kólik qo­z­ǵa­ly­syn azaıtamyz dep ábden qate­les­ken­deri óte ókinishti-aq. 

 Al qurylǵanyna 50 jyldan asa ýaqyt ótken avtopark jańa qojaıyn kelgenshe qalalyq ákimdiktiń menshigi sanalyp keldi. Tasymaldaý qyzmetindegi parktiń úlesi qaladaǵy tasymaldaýshylardyń 50 paıyzǵa jýyǵyn quraıdy. Kásiporyn basshylyǵy baǵyttarda avtobýstardyń qyzmetin uıymdastyrýǵa jáne jolaýshylar qaýipsizdigin qamtamasyz etý­ge kóp kóńil bóldi. Dıspetcherlik be­ke­ti boldy. Jumysty retteý úshin av­to­býs­tarda GPS trekker-aqparattar qol­­danyldy. 

Avtoparkti satyp alǵan kezdegi ke­lisim boıynsha jańa qojaıyn meke­me­niń barlyq qaryzyn óz moınyna almaq edi. Keıin daý-damaı bastaldy. Anyqtalǵandaı, avtobýs parkin satyp alǵan «Qazaqstan qurylys kompanııasy» JShS fırmasy kelisimshartta kórsetilgen mindetterdi oryndamaǵan. Aqyry, eki jaqty kelisimshart buzyldy. Sóıtip 2016 jyly jekeshelendirilgen №1 avtobýs parkiniń oblys ortaly­ǵynyń kóshelerindegi jańadan berilgen 36 avtobýsy baǵyttardan alynyp tastaldy. 

Al eskirgen avtobýstar áli kúnge deıin oblys ortalyǵynda júr. Qańtardaǵy qaqaǵan aıazda biraz qoǵamdyq kólik tıisti baǵyttaryna shyǵa almaı da qaldy. Qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­­shylyǵy, jolaýshylar tasymaly bó­li­miniń habarlaýynsha, eski kó­lik­ter­di jóndeıtin arnaıy brıgada qury­lyp, qosymsha bólshekter daıyndalyp, qosalqy ekıpajdar jasaqtalypty. Baǵ­yttardan alynyp qalǵan uzaq ýaqyt qol­danysta júrgen avtobýstar aıazǵa tótep bere almady. Olardyń arasynda 17-20 jyl paıdalanylǵan avtobýstar bar. 

Kúndelikti qala ishinde júrgen soń, avtobýstardyń jaǵdaıyn bilemiz. Júr­gizýshiler bólek kabınada emes, jolaý­shy­larmen bir jerde otyrady, aına­lasy toly qaptaǵan sym, qyzǵan pesh, ar­tyq zattar. Jolaýshylar qaýipsizdigi saq­talmaǵan. Onsyz da ábden tozǵan kó­likterdiń aıazdy kúnderi jolǵa shyqqany jurtqa qaýip tóndiredi. Máselen, jaqyn­da qalanyń Kýtýzov – Shókın kóshe­le­riniń qıylysynda № 22-avtobýs ór­tenip kete jazdady. Jańa, jaıly qoǵam­dyq kólikter júretin ýaqyt keldi deımiz, biraq ony júzege asyrýǵa tártip, talap, baqylaý jetpeı turǵandaı. 

Taıaýda ákimderdiń halyqpen kez­desýine oraı, oblys ortalyǵyna qa­ras­ty Lenın atyndaǵy kentke kelý­ge tıis bolǵan qala ákimi Nurjan Áshim­be­tovti turǵyndar asyǵa kútken. Oblys or­ta­lyǵy men Lenın kentiniń arasyna №38 avtobýs júredi. Halyq qo­ǵam­dyq kóliktiń belgilengen kesteden keshigip júretinin, keıde baǵytqa shyq­paı qalatynyna ábden-aq narazy. Kent turǵyny Erke Toqtohtyń aı­týyn­sha, qalada oqıtyn stýdentter, ju­mys isteıtinder eriksiz taksı jaldaı­dy. Ákimge «avtobýs ábden eskirdi, jol­da qaýipti, jańartý kerek!» degen óti­nish-usynystar aıtyldy. Svetlana Ka­lash­nıkova avtobýstyń qozǵalysyn eki ja­qty aınalmaly baǵytta jasaý jaıynda ákim­dikke birneshe ret hat jazypty. Tur­ǵyndar avtobýstar eskirdi, bulardyń ornyna shaǵyn avtobýstar shyǵarý kerek degen usynystardy ortaǵa saldy. 

– О́zderińiz bilesizder, №38 avtobýs baǵyty boıynsha «№1 avtobýs parki» JShS qyzmet kórsetedi. Kásiporyn osydan biraz ýaqyt buryn jekeshelendirý aıasynda jekeniń qolyna ótti. Biraq kásipker óz mindetterin oryndaı almaǵan soń, qaıtadan memleketke qaıtaryp otyr. Endi tasymaldaýshy kompanııany taǵy da jeke ınvestorǵa berermiz. Ne­mese bıýdjetten qosymsha qarajat qa­rastyryp, kommýnaldyq menshikte ózi­mizde saqtap qalarmyz. Ázirge naqty she­shim qabyldanǵan joq. Turǵyndardyń shaǵymdaryn nazarǵa alyp, máseleni sheshýdi qolǵa alamyz, – dedi qala ákimi N.Áshimbetov. 

Jýyrdaǵy Úkimet otyrysynda Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyn­ta­ev jekeshelendirý barysynda ınven­ta­rızasııa boıynsha satýǵa shyǵa­ry­la­tyn kásiporyndardyń naqty tizimi ja­salsa da, ýaqyt óte kele jańa ny­san­dardyń kóbeıip ketetinin synady. Jekeshelendiriletin nysandarǵa esh­qandaı baqylaý bolmaı turǵany aı­tyl­dy. О́kinishke qaraı, keıbir keleń­siz­dikter qarapaıym halyqtyń turmys-tirshiligine keri áserin tıgizip jatyr. 

Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan» 

PAVLODAR