Kitap táýelsizdigimizdiń shırek ǵasyrynda bilim berý salasyndaǵy qol jetken jetistikter, bilim berýde úzdik ádistemelerin qalyptastyrǵan izdenimpaz ustazdar men mektebiniń mereıin ústem etken daryndy shákirtter jóninde syr shertedi. «О́tken ǵasyrdyń 40-shy jyldary ómirge kelgen bizder ustaz degende bııazy da kishipeıil, júzinen meıirim shýaǵy tógilgen, ústindegi kónetoz kıimine shań jýytpaıtyn, qashan kórseń de daýys kóterip sóılemeıtin, bar ynta-yqylasy shákirt sanasyna bilim quısam deıtin, únemi bilsem, úırensem dep izdenip júretin bilimdi de qarapaıym jan kóz aldymyzǵa elesteıdi», dep jazady kitapty qurastyrýshy qazaq jýrnalıstıkasynyń ardageri Qajı Qorǵanov. Al búgingi ustazdyń ýaqyt ózgeristerine baılanysty eńbegi aýyrlamasa jeńildegen joq, sonymen qatar eńbekqorlyq, meıirimdilik, adamgershilik, izdenimpazdyq sekildi asyl qasıetter ustaz tulǵasynyń basty ereksheligi bolyp qala beredi.
Aǵartýshy Ybyraı Altynsarın «Mekteptiń jany – muǵalim. Muǵalim qalaı bolsa, mektebi hám sondaı bolmaqshy», degen bolatyn. Qazaq dalasyna bilim dánin shashqan kemeńgerdiń osy pikiri qansha ýaqyt ótse de mańyzyn bir ózgertken emes. «Bolashaqta eńbek etip, ómir súretinder – búgingi mektep oqýshylary, muǵalim olardy qalaı tárbıelese, Qazaqstan sol deńgeıde bolady. Sondyqtan ustazǵa júkteletin mindet óte aýyr», degen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sózi – sonyń aıǵaǵy. «Qaldyrǵan iziń máńgilik» atty kitapta oblys aýdandary men qalalaryndaǵy dástúri bar ozyq mektepter, ustazdar áýleti, úzdik ádistemelermen jumys isteıtin muǵalimder jaıynda qysqa da nusqa jazylady. Kitap qurastyrýshynyń Qostanaı óńirindegi mektepter túlegi qoǵam qaıratkeri Ilııas Omarov, ataqty músinshi Kákimjan Naýryzbaev, belgili ǵalym-ustaz Ábilfaıyz Ydyrysov, akademıkter Saǵyndyq Satybaldın, Kenjeǵalı Saǵadıev, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Nyǵmetjan Esenǵarın, óner tarlany Seıtim Jaqypov pen baspager Haıdolla Tilemisov jáne taǵy basqalar týraly jyly jazylǵan estelikterinen jas býynnyń alary bolýǵa tıis. Ustazdar men mektepter shejiresin jasaǵan kitapta bilim uıalaryndaǵy qalyptasqan dástúrler de eleýge turarlyq. Mysaly, Áýlıekól aýdanyndaǵy Sultan Baımaǵambetov atyndaǵy mektep-gımnazııa ujymynyń batyr erlikpen qaza tapqan Reseı jerindegi mekteppen baılanys ornatýy, Sarykól aýdanyndaǵy Ýrıskıı orta mektebindegi oqýshylardyń «Poısk» klýbynyń mektep túlegi, eki márte Keńes Odaǵynyń Batyry, ushqysh Leonıd Bedanyń erligin zertteýi naǵyz patrıotızmge tárbıeleýdiń úlgisi dep aıtýǵa bolady. Ár mektepte ómir qaınap jatady, tamasha bastamalar týyndaıdy. Kitap bolashaqtyń adamyn músindegen ustazdar qaýymynyń baqyty da osynda ekenin kórsetedi. Shejire-kitap jetistikke jetken, joǵary nagradalarǵa ıe bolǵan ustazdar týraly da habardar etedi.
Oblys óńirinde búginde 529 mektep bar, sonyń ishinde 131 mektep qazaq tilinde bilim beredi. Táýelsizdik jyldary bilim salasyndaǵy basty ózgeris, basty jetistik te osy ekeni sózsiz. Qaı tilde bilim berse de, búgingi mektepterge jas urpaqty ultjandylyqqa, elin, jerin súıetin patrıottyqqa tárbıeleý júktelgen. Sonda ǵana Elbasy maqalasynda aıtylǵan rýhanı jańǵyrý júzege asyp, ulttyq kodty joǵaltpaımyz. Kitap bilim uıalarynda qyzmet etip júrgen eńbek torysy jáne zııaly qaýym – muǵalimder eńbegin ardaqtaýdy, mektepke, ustazǵa degen qurmetti nasıhattaýdy maqsat etedi.
Názıra JÁRIMBET,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
