Kemeden shyǵyp, alǵash ret kókke ushqan qus náýrizek desedi. Jerge taban tiregen adamzattyń alǵash kórgen ósimdigi qyltıyp shyqqan báısheshek eken. Uzaq joldan aryp-arshyp, sharshap-shaldyǵyp jetken kemedegi bar azyq-túlikten daıyndalǵan taǵam naýryzkóje bolypty. Adamzattyń jańa ómiriniń bastaýy Qazyǵurt pen Tabıǵat ananyń oıanyp, jańarǵan kezi Naýryz merekesi bir-birimen osylaısha ushtasady. Bir ańyzdarda bul mekende Qorqyt pen Qydyr atanyń júrgeni baıandalady. Qazyǵurt túrki halqynyń at baılaǵan Qazyqjurty bolǵany, ıaǵnı kindik mekeni ekendigi aıtylady.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Janseıit Túımebaev Qazyǵurt taýynyń baýraıynda uıymdastyrǵan «Naýryz Qazyǵurttan bastalady» atty sharasynyń túpki ıdeıasyn jurtshylyqqa osylaı túsindirip berdi. Ákimniń ózi tilge tıek etkendeı, sharanyń basty maqsaty – toı toılaý, kóńil kóterý emes, eldi yntymaqqa uıystyrý, Elbasymyzdyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda salt-dástúrimizdi jańǵyrtý, Ońtústiktiń kıeli mekenderin tanytý, týrızmniń ordasyna aınaldyrý.
О́ńirdegi tarıhı oryndardy týrısterdiń ortalyǵyna aınaldyrýdy Janseıit Túımebaev qyzmetine kele salysymen qolǵa alǵany belgili. Qazyǵurt pen Ordabasyda úlken týrıstik jobalardyń qolǵa alynyp jatqanyn oblys basshysy buǵan deıin de aıtqan. «Naýryz Qazyǵurttan bastalady» sharasynda jıylǵan qonaqtar men zııaly qaýym ókilderi osy jobalardyń naqty júzege asyp jatqanyna kýá boldy. Oblys ákimi Qazyǵurttyń baýraıyndaǵy Aqbýra áýlıe kesenesiniń qasynda «Kemeqalǵan» týrıstik kesheniniń irgetasyn qalady. Kópshilikti osy jobamen tanystyrdy.
Joba boıynsha teńiz deńgeıinen 1670 metr bıikte jatqan, ańyz boıynsha Nuq paıǵambardyń kemesi qaıyrylǵan Kemeqalǵanǵa 3,1 shaqyrymdyq qanat joly men 4 shaqyrymdyq jaıaý júrginshiler joly salynbaq. Osy jerde uzyndyǵy 120 metrlik, eni 30 metrlik, bıiktigi 24 metrlik keme tárizdi monýment-ǵımarat boı kóteredi. Úsh qabattan turatyn ǵımarattyń birinshi qabatynda jan-janýarlar dúnıesiniń mýzeıi, ekinshi qabatynda qonaq úı bólmeleri, úshinshi qabatynda bıikten aınalanyń ǵajap kórinisin tamashalaıtyn kórý alańy, tamaqtaný orny ornalasady. Keshenniń aınalasynda týrısterdiń jaǵdaıyn jasaıtyn meıramhanalar, balalar oıyn alańshasy, basqa da nysandardy salý kózdelýde.
«Naýryz Qazyǵurttan bastalady» is-sharasy oblystaǵy 1500-ge jýyq ónerpazdyń qatysýymen ótti. 40-tan astam kıiz úı tigilip, etnoaýyl jáne oǵan kireberis jerine arnaıy qaqpa ornatylyp, altybaqandar men ulttyq salt-dástúrler kórsetiletin arnaıy shaǵyn sahnalar, ulttyq oıyndarǵa arnalǵan alańshalar jáne qolóner sheberleri men ulttyq taǵamdardyń kórmesi uıymdastyryldy. Saltanatty is-shara ótetin úlken sahna Nuq paıǵambardyń kemesi ispettes bezendirilipti.
– Naýryz merekesi – jaratylystyń óz zańymen úılesken, tabıǵatpen bite qaınasqan mereke. Bul – Jańa jyldyń bastaýy. Kóktem – búkil tirshilik ataýlynyń jandanatyn, jańaryp túleıtin kezeń desek, osy bir shýaqty mezgildiń bastaýynda turǵan áz-Naýryz kún men tún teńesip, tirshilik ataýly qaıta túleıtin tus. Sonymen qatar Naýryz merekesi búkil aýyl-el bolyp, ásirese jastar jaǵy túgeldeı tań shapaǵyn qarsy alýdan – tazalanǵan aryqtarǵa sý jiberýden, aǵash otyrǵyzyp, gúl egý rásimin ótkizýden bastalatyn bolǵan. Bul merekeni qazaqtardyń «Ulystyń uly kúni» dep ataıtyndarynyń syry osydan bolsa kerek. Mine, osynyń bárin esepke ala otyryp, Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynyń aıasynda «Naýryz Qazyǵurttan bastalady» degen aýqymdy is-shara ótkizip otyrmyz. Mine, bıylǵy Naýryz merekesine elimiz tolaǵaı tabystarmen jetip otyr. Aldaǵy jyly atqarylar jumystar da az emes. Osynyń barlyǵy memlekettiń halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa barynsha jaǵdaı jasap jatqanyn kórsetedi. Endigi jerde biz de óz elimizdiń ósip-órkendeýine úlesimizdi qosýymyz kerek, – dedi oblys basshysy.
Merekede Janseıit Túımebaev «Týǵan jerge taǵzym» sharasyna belsene qatysqan azamattardy altyn, kúmis, qola medaldarmen marapattady. Budan keıin shara oblys ónerpazdarynyń merekelik baǵdarlamasymen, ulttyq sport túrlerine arnalǵan jarystarǵa jalǵasty.
Aıryqsha teatrlandyrylǵan qoıylymdarmen kómkerilgen merekede Dıhan baba shaqyrylyp, qys ketip kóktemniń kelýine oraı gúldiń ishinen Kóktem qyzdyń shyǵýy kórsetildi. Sondaı-aq 500-ge jýyq kógershin kókke ushyryldy.
Ǵalymjan Elshibaı,
«Egemen Qazaqstan»
