Bıyl BQO gazben 95,4% qamtylady

Batys Qazaqstan oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń 2017 jylǵy bıýdjeti 8,9 mlrd teńgeni (res­pýblıkalyq jáne jergilikti bıýd­jet esebinen) quraǵan. Ǵalym Oryn­ǵalıevtiń aıtýynsha, bul qar­­jy aýyldyq eldi mekenderdi gaz­dandyrýǵa, «Nurly jol» memlekettik baǵ­darlamasyn júzege asyrýǵa, aýyz sýmen qamtamasyz etý qunyn sýb­sıdııalaýǵa jáne basqa da maqsattarǵa baǵyttalǵan. 2018 jylǵa basqarma bıýdjeti 4,2 mlrd teńge kóleminde bekitildi. Bul qarjy da joǵaryda aıtylǵan maqsattarǵa jumsalatyn bolady.

Oblysta qys uzaq bolǵanyna qa­ra­mastan jylytý maýsymy oıdaǵydaı ótti. Áleýmettik nysandar qatty jáne suıyq otynmen tolyq qamtamasyz etil­di. «Jaıyqjylýqýat» AQ re­zer­­vinde áli de 1 215 tonna mazýt bar.­ Kelesi jyly oblystyń eldi me­­­­ken­derin gazdandyrý aıasynda áleý­­mettik baǵyttaǵy 127 nysandy kó­gil­­dir otynmen jylytýǵa aýystyrý josparlanýda. Sonymen qatar bar­lyq kommýnaldyq kásiporyndar apatty-tehnıkalyq brıgadalarmen jabdyqtalyp, materıaldyq resýrs­tar rezervi quryldy.

Olar endi kúl shyǵarmaıdy

Batys Qazaqstan oblysy – eli­mizde kógildir otynmen eń kóp qam­tylǵan óńirlerdiń biri. 2017 jyly oblysty gazdandyrýǵa bıýdjetten 3,425 mlrd teńge bólindi. Bólingen qar­jyǵa jalpy uzyndyǵy 395,3 shaqyrym bolatyn gaz qubyry salynyp, 4 myń turǵyny bar 13 aýyl tabıǵı gazben qamtyldy. Bul aýyldar Syrym aýdanynyń Toǵanas, Ańqaty, Qaraǵandy, Quspankól, Jańaóńir, Sasyqkól aýyldary, Shyńǵyrlaý aýdanynyń Aqsýat aýyly, Jánibek aýdanynyń Maıtúbek, Jumaev aýyldary, Jańaqala aýdanynyń Muqyr, Jýalyoı, Jangeldi, Sarykól aýyldary. Aıta ketý kerek, bulardyń basym kópshiligi aýyldyq okrýg ortalyǵy emes, okrýgke qarasty shaǵyn eldi me­kender.

2017 jyly respýblıkalyq bıýdjetten «Jaıyqjylýqýat» mekemesine magıstraldy jáne tartylǵan gaz qubyrynyń qurylysyn aıaqtaý úshin 1,9 mlrd teńge qarajat bólindi. Qa­zirgi tańda ony iske qosý, retke kel­­­­ti­rý jumystary qaldy. Ol óńirde jy­lytý maýsymy aıaqtalǵan soń iske qo­sylmaq.

Toı bolatyn aýyldar

2018 jyly eldi mekenderdi gaz­dan­dyrýǵa bıýdjetten 1,464 mlrd teń­ge bólindi. Qarjynyń 1,357 mlrd teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten, 107 mln. teńgesi oblys bıýdjetinen shy­ǵyp otyr. Bul qarjyǵa 9,7 myń tur­ǵyny bar 24 eldi mekendi tabıǵı gaz­ǵa qosý josparlanýda. Atap aıt­saq, Bókeı ordasy aýdanyndaǵy Jıek­­qum, Jambyl, Kókterek, Bórli, Tereń­qudyq, Keńoı, Uıaly, Saraljyn, Shońaı, Seıitqalı, Taıǵara syndy 11 eldi mekenge uzyndyǵy 275,4 shaqy­rymdyq gaz qubyry tartylady. Jo­ba­nyń quny 1 794,2 mln teńge bolsa, tabıǵı otynnyń ıgiligin kóretin ha­lyq sany 6372 bolmaq. Sondaı-aq Aq­jaıyq aýdanynda da 11 eldi meken: Jańajol, Tegisjol, Jambyl, Bitik, Úshtóbe, Sarman, Bıtileý, Toǵan, Qa­raǵaı, Aqbulaq, Eski Esim aýyldary (167,4 km) gaz jelisine bıyl jal­ǵanady. Bul joba memleket úshin 556,179 mln teńgege shyqty, atalǵan aýyldarda 2940 turǵyn bar. Sondaı-aq Jánibek aýdanynda 122 turǵyny bar О́nege aýylyna, Zelenov aýdanynda 318 turǵyny bar Fakel aýylyna da tabıǵı otyn bıyl jetkiziletin boldy.

«2018 jyldyń sońynda oblys hal­qynyń gazben qamtylý kórsetkishin 95,4% nemese 612,3 myń adam bolady», deıdi Ǵalym Orynǵalıev.

8081 kóshe shamy qýat únemdeıdi

Batys Qazaqstan oblystyq energe­tıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýa­shylyq basqarmasy basshy­synyń málimdeýinshe, 2017 jyly ob­lysta «Nurly jol» baǵdarlamasy aıa­synda 9 jobany júzege asyrýǵa Ult­tyq qordan 2,5 mlrd teńge baǵyt­talǵan. Sonyń ishinde 8 joba aýyldyq eldi mekenderdiń sýmen jabdyqtaý jelilerin qaıta qurylymdaýǵa, 1 joba Aqsaı qalasynyń jylý jelilerin qaıta qurylymdaýǵa jumsalmaq.

Aǵymdaǵy jyly bıýdjettik nesıeleý tetigi arqyly uzyndyǵy 2,8 shaqy­rymdy quraıtyn Oral qalasynyń jylý jelilerin qaıta qurylymdaý bo­ıynsha 2 jobany júzege asyrýǵa res­pýblıkalyq bıýdjetten 1 265,6 mln teńge bólingen. Qazir bul joba­lar boıynsha memlekettik satyp alý júrgizilip, merdiger kásiporyn anyq­taldy. «Ýralskvodstroı» AQ qurylys-montaj jumystaryn jylytý maýsymy aıaqtalǵannan keıin bastaıdy.

Sonymen qatar 2018 jylǵy res­pýblıkalyq bıýdjetti naqtylaý ke­zinde 363,6 mln teńgege jalpy uzyn­dyǵy 2 shaqyrymdy quraıtyn Oral qalasynyń jylý jelilerin qaı­ta qurylymdaý boıynsha 2 joba ma­quldandy.

Memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda «Oral qalasynyń kóshe ja­ryǵy jelilerin jańǵyrta otyryp senimgerlik basqarýǵa berý» jo­basyn iske asyrý jumystary atqa­rylýda. Bul jobanyń sheńberinde qa­la boıynsha 8081 jaryq shamyn qýat únemdeıtin shamdarǵa aýystyrý jos­parlanǵan.

Aýyz sýdy arzandatý úshin

2017 jyly oblystyń 78 el­di­ me­keni úshin aýyz sý berý qyzmet­te­ri­niń qunyn sýbsıdııalaýǵa 907 mln teńge bólingen edi. Bul aýyl­dar­da 128 myń adam turatyn. Bólin­gen qar­jy­nyń 717,5 mln teńgesi respýb­lıkalyq bıýdjetten, 189,5 mln teń­gesi jergilikti bıýdjetten boldy. Bul qarajat tolyǵymen ıgerildi.

Sondaı-aq 2017 jyly tizimge ob­lystyń 44 aýyldyq eldi mekeni qosymsha qosyldy. Olarǵa 1 tekshe metr aýyz sý úshin tarıf 250-700 teńge aralyǵynda boldy. Endi 2018 jyly halyq sany 175 myń adamdy quraıtyn 122 aýyldyq eldi meken turǵyndary aýyz sýdy sýbsıdııalanǵan baǵa bo­ıynsha alatyn bolady.

2018 jylǵa aýyz sýmen qamta­masyz etý qunyn sýbsıdııalaýǵa res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 717,5 mln teń­ge qarastyryldy. «Endi qosymsha jer­gilikti bıýdjetten 453,5 mln teńge bó­liný qajet», deıdi Ǵ.Orynǵalıev.

Elektr qýaty ózimizdiki

Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary, tip­ti 2000 jyldardyń ortasyna deıin Ba­tys Qazaqstan oblysy elektr qýaty úshin kórshiles Reseı Federasııasyna, Qazaqstannyń ózge oblystaryna táýeldi bolatyn. Búginde oblys ózine qajetti qýattyń 98,5 paıyzyn ózi óndiredi. Bul kóp jylǵy eńbektiń, keshendi strategııalyq josparly ju­mystyń nátıjesi.

– 2017 jyly oblys kásiporyndary bar­lyǵy 1946 mln kVt. saǵat kólemin­de elektr qýatyn óndirgen. Oblysta tuty­nylatyn elektr qýatynyń jal­py kólemin eseptegende ózindik óndi­ristiń menshikti úlesi shamamen 98,5% qu­raıdy, – deıdi Ǵ.Orynǵalıev.

2016 jyly aımaqtyq ındýstrııa­landyrý kartasy aıasynda «Batys Paýer» JShS kompanııasy iske qosqan Oral gaz-týrbınaly stansasy (qýaty 200 MVt) qyzmetin bastaǵan soń oblys elektr qýatyna táýeldilikten qu­tyldy. Stansada 70-ten asa jańa jumys orny ashyldy.

Reseı Federasııasynan elektr qýa­­tynyń shaǵyn kólemi tek Bókeı or­dasy jáne Jánibek aýdandarynyń bir­neshe eldi mekenderi úshin ǵana satyp alynýda.

Suıyq gazǵa suranys artty

О́ńir boıynsha barlyǵy 82 gaz quıý stansasy bar. Sonyń 46-sy qalada, 36-sy aýdandarda ornalasqan. 2017 jyly oblysqa barlyǵy 28,7 myń tonna suıytylǵan gaz jetkizildi. 2016 jylmen salystyrǵanda suıytylǵan gaz byltyr 23,1 myń tonnaǵa kóbirek (20%) tutynylǵan. Bul óńirde gaz-ballondy jabdyq ornatylǵan kólik sany artqanyn kórsetedi.

– 2017 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap gaz jelisi kompanııalary suıy­­tylǵan gazdyń baǵasyn ózderi bel­­gileıdi jáne erkin baǵamen sata­dy. Aǵym­daǵy jyldyń naýryz aıynda Energetıka mınıstrligi, Ba­tys Qazaq­stan oblysynyń ákimdigi jáne «Jaıyq­munaı» JShS arasyn­da ishki naryqqa aı saıyn 2200 ton­na kó­leminde suıytylǵan gaz jetkizý týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Qa­zirgi ýaqytta oblysymyzda suıy­tyl­ǵan gazdyń 1 lıtriniń ortasha ba­ǵasy 79 teńgeni quraıdy, – dedi Ǵ.Orynǵalıev.

Qazbek QUTTYMURATULY,

«Egemen Qazaqstan»

Batys Qazaqstan oblysy