Ákesi jumys ústinde qapııada qaza taýyp, anasy 27 jasynda jesir atanady. Bir kindikten jalǵyz shıetteı bala asqar taý panasynan aırylǵan soń jetimdiktiń aýyr zardabyn tartady. Soǵys jyldary balalyq shaqtyń baldáýreni, kúmis kúlkisi kózden bulbul ushyp, keńshardyń aýyr jumystaryna tartylady. Mamandyq alyp shyqqannan keıin aýdandyq deńgeıde túrli qyzmetter atqarady. Kóp jylǵy beınettiń zeınetine endi jettim-aý degen shaqta habar-osharsyz ketken ulynan tirideı kóz jazyp, aýyr qaıǵydan eseńgirep qalady.
Taǵdyrdyń mańdaıǵa jazǵan teperishin bir kisideı kórip, seksenniń seńgirinen asqan ekinshi toptaǵy múgedek qarttyqtyń rahaty men qyzyǵyn keshýdiń ornyna janyn jegideı jep júrgeni nesi degen saýal keıbireýlerdi tańyrqatýy múmkin. Onyń jaýabyn «Kókshetaý oblystyq jáne aýdandyq gazetterde shtattan tys tilshi retinde qalam tartyp júrdim. Muqyr aýylynda bolǵanymda kári-jasy jıylyp, kópirden, monshadan, avtobýs qatynasynan kórgen qıyndyqtaryn aıtyp, kómektesýdi suraǵan edi. Eki jyldyń ishinde áleýmettik máseleler sheshimin taýyp, halyq rızashylyq bildirgeni bar» degen hat joldarynan tapqandaı bolamyz. Demek, joqshylyq pen toqshylyqtyń, jaqsylyq men jamandyqtyń, ar-uıat pen qulqyn-nápsiniń ara-jigin zerdeleı biletin qarııa úshin «altyn alma, alǵys al» naqyly buljylmas ómirlik kózqaras retinde ornyǵyp qalǵan tárizdi. Eskiniń kózindeı Qabı Tuıaqbaev sııaqty uıymdastyrýshylyq ta, adamgershilik te biliktiligi myqty, kókiregi oıaý, qoly taza laýazymdy tulǵalar jaıly oı tolǵaı kelip búgingi kúnmen salystyrýdyń, sózbuıdalyǵy men enjarlyǵy atan túıege júk bolarlyq keı basshylardy syn sadaǵyna alýynyń bir syry qoǵamdyq múddeni árkez birinshi orynǵa qoıatyn tárbıe yqpalynda qalyptasqan birbetkeı, qaısar minezinde jatsa kerek. Jergilikti jerde sheshimin tappaǵan máseleler boıynsha joǵary jaqqa shaǵymdanýǵa májbúr bolǵany el men jerge záredeı paıdasy tımese de oryntaqta tapjylmaı otyrǵan sheneýnikterdiń bıýrokrattyq, qaǵazbastylyq is-áreketiniń saldary, memlekettik qyzmetti ózderine jasalǵan artyqshylyq retinde qabyldaıtyn qasań kózqaras túsinigi demeske laj joq. Hat ıesi aýdan ákimi Vladımır Dýdovtyń (qazir basqa aýdandy basqarady) qabyldaýynda bolǵan kezinde Alma degen sýdıanyń (búginde zeınetker) Tereshkova men Mır kósheleriniń qıylysyna beton quımany zańsyz qoıǵanyn, sonyń saldarynan adamdar men kólikterdiń qatynaýy, barar jerge jetýi qıyndap ketkenin, ásirese balalar úshin aýyr mehnat ekenin aıta kelip, alyp tastaýǵa yqpal etýin suraǵan.
Turǵyndardyń qarapaıym ǵana ótinishin sol mezette qanaǵattandyrýǵa ákimniń bir aýyz pármeni jetetin edi. Nege ekeni belgisiz, ondaı sheshim qabyldanbaǵan. Qarııa arqadan qaǵyp shyǵaryp salǵanǵa máz bolyp kete barǵan. Odan keıin birneshe arnaıy kezdesýde de oryndalmaıtyn ýádeni úıip-tógip, kabınettik jumys stıline beıim ekenin ańǵyrtqan. Áıtpese júıkeni juqartqan sergeldeń birneshe jylǵa sozylmas edi. Shamasy, Elbasynyń «Biz baıaǵydaı jınap alamyz da, sóılep-sóılep qoıa beremiz. Eshkim eshqandaı usynys jasamaıdy, olaı bolmaýy kerek. Bir-birimizdi tyńdaýymyz kerek. Unaı ma, unamaı ma, ol basqa másele. Sonyń bári elge qyzmet isteıtin bolsa, tyńdaý kerek» degen syn sózi men isi úılespeıtin osyndaı basshylarǵa baǵyttalǵan sekildi. Stansaǵa deıin tartylǵan joldyń jóndeý kórmegeni, ortalyq aýrýhana janyndaǵy alańnyń kógaldandyrylmaýy, kútimsizdik saldarynan aǵash kóshetteriniń qýrap qalǵany, taǵy basqa problemalar jaıly jazǵan maqalasynyń jergilikti basylymda jarııalanýyna aýdan ákimi men orynbasary kedergi jasaǵan.
«Jazǵan qulda sharshaý joq». Keıipkerimiz talaı kabınettiń tabaldyryǵyn tozdyryp, quıma betondy aldyrǵany sol edi, kóldeneń bireýlerdiń shlagbaým ornatyp, qara qulyp salyp qoıǵanyn estıdi. Bul zańsyzdyqty ákimdik kóre-bile tura tamaǵyna tas jutyp alǵandaı úndemeıdi. Osyndaıda Prezıdenttiń «A» basqarýshylyq korpýsynyń memlekettik qyzmetshilerimen keńesinde bıýrokrattyq pen sózbuıdalyqtyń azaıýyn, memlekettik qyzmet kórsetý sapasynyń jaqsarýyn, etıkanyń qatań saqtalýyn, sybaılas jemqorlyqqa qarsy ymyrasyz ustanymnyń bolýyn talap ete kelip, «bıýrokratızm – memlekettik basqarý júıesindegi jumystyń normadan tys bolýynyń saldarynyń biri» degeni eske túsedi. Qarııanyń shyńǵyrǵan shyndyqqa buǵaý salýǵa árekettengen is-áreketterdi áshkereleıtin haty basqarý salasy júıesindegi kóptegen kóleńkeli jaıttardyń betin ashyp berdi. Ákimder qyzmetiniń ólshemderi kóp.
Olardyń ishinde adamdardyń naqty problemalaryn kóre bilýmen qatar, der kezinde sheshe bilýdiń mańyzy zor. О́kinishke qaraı, aýdannyń keı sheneýnikteri memlekettik qyzmettiń jańa daǵdylaryna mashyqtanýdyń ornyna eski, taptaýryn súrleýden áli shyǵa almaı júrgendeı áser qaldyrady. Aýdan ákiminiń orynbasary Asqar Bekeevtiń tilshiler qosyny jibergen hattaǵy taıǵa tańba basqandaı aıtylǵan naqty máselelerdi aınalyp ótýge tyrysqany baıqalady. Al Novoıshım aýyldyq okrýginiń ákimi Samat Aıtmaǵanbetov Tereshkova kóshesine engizilgen birjaqty qozǵalys nege negizdelgen degen suraǵymyzǵa jaýap bere almady. Sonda máseleniń baıybyna úńilmesten bir japyraq qaǵazǵa qol qoıa salýdyń nege aparyp soqtyraryn bilmegeni me?
Telefon arqyly habarlasqanymyzda Zeınelǵalı aqsaqaldy qoldaýshylardyń biri Gúlmıra Dáýletbaeva bylaı dedi: «Beton quıma men shlagbaým alynǵanymen jurtshylyqtyń ótinish-tilekteri tolyq oryndalmaı otyr. Kóshege birjaqty qozǵalystyń engizilýin eshkim túsindirip bere almaıdy. Bul mańaıda 4 qabatty 5 úı, 2 qabatty 3 úı, 5 qabatty 1 úı jáne jeke baspanalar ornalasqan. Kóshe asfalttalǵan, keń. Mektepterge, balabaqshalarǵa, dúkenderge barý úshin qanshama altyn ýaqytymyzdy joǵaltyp, aınalyp júrýge týra keledi. Sondyqtan solaqaı sheshimdi joıyp, ádildik qalpyna keltirilgeni jón. Bıliktegiler qashanǵy jeke adamdardyń jeteginde júre bermek?
Biz osy saýaldy oblystyq ishki ister departamentiniń ákimshilik polısııa basqarmasy men aýdan ákimdigine joldaǵandy hosh kórdik. Birneshe jylǵa sozylǵan sózbuıdanyń sońy jartykesh sheshim kúıinde qalǵanyn aýdannyń jańa ákimi Bolat Jumabekovtiń esine salǵymyz keledi.
О́mir ESQALI,
«Egemen Qazaqstan»
Soltústik Qazaqstan oblysy,
Ǵ.Músirepov atyndaǵy aýdan
