Elimizdegi jetekshi agrarlyq oqý oryndary sanalatyn Qazaq ulttyq agrarlyq jáne S.Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetterinde qyzmet ettim, Soltústik Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde aýylsharýashylyq mamandyqtaryn daıyndaıtyn kafedra ashyp, jetekshi boldym. Tájirıbemnen baıqaǵanym, stýdentterdiń basym kópshiligi – qyzdar. Leksııa barysynda mektep qabyrǵasynda júrgende qandaı maman bolýdy armandadyńdar dep suraı qalsań deni dáriger nemese bıolog bolýdy qalaǵandaryn bildirip jatady. Sóz aýandarynan «joldary» bolmaǵan soń aýylsharýashylyq mamandyqtaryn amalsyz tańdaǵandaryn ańǵarý qıyn emes. Júrek qalamasa qandaı yntyzarlyq, qyzyǵýshylyq, súıispenshilik bolýshy edi? Menińshe, mamandyq tańdaýdaǵy osyndaı kezdeısoqtyqtardyń sebebin kásiptik baǵyt-baǵdar jumysynyń birizdilikke qoıylmaýynan izdegen jón sııaqty. Belgili mamandyqqa erte beıimdeý jumystarynyń álsizdiginen talaı jas adasýshylyqqa urynyp jatatyny jasyryn emes. Kezdeısoqtyqqa negizdelgen kózqarasty túbegeıli ózgertpeı bolmaıdy. Ár aımaqtyń qajet mamandarǵa degen suranysy birinshi kezekte eskerilip, soǵan oraı oqý oryndaryna kvota bólgen durys. Sonda aýyl sharýashylyǵy mamandyǵyna bólingen granttar tıimdi paıdalanylar edi. Ekinshiden, jastardy aýyl sharýashylyǵyna erte mamandandyrýdy qolǵa alý qajet. Bul úshin ozyq halyqaralyq jobalardy kóptep engizý oryndy bolmaq. Mysaly, Amerıka Qurama Shtattarynda «4N» degen baǵdarlama 1882 jyldan beri júzege asyrylyp keledi. Alǵashynda aýyl jastaryn júgeri daqylyn ósirýge tartýdy kózdegen bul joba keıin úlken qozǵalysqa aınaldy. AQSh Kongresi 1914 jyly ulttyq uıym mártebesin berdi. Qazir álemniń 50-den asa elderinde qoldanylady. Joba jastardyń baspen (H-head) oılap, shyn júrekpen (H-heart), taza qolmen (H-hand) myqty densaýlyq úshin (H-health) jumys isteýi maqsatyn kózdeıdi.
AQSh-tyń bilim taratý júıesiniń tanymal mamany, professor Stenlı Djonsonnyń basshylyǵymen bul baǵdarlamanyń qanatqaqty jobalary 2014-2015 jyldary Almaty jáne Aqmola oblystarynyń aýyldyq mektepterine engizilip, táp-táýir nátıje bergen bolatyn. Osy mándes baǵdarlamalar arqyly aımaqtardaǵy ǵylymı-zertteý jáne bilim berý ortalyqtary aıasynda aýyldyq jerlerdegi agrokolledjderdi qatystyra otyryp, bilim taratý júıesin qurý óte mańyzdy. Sonymen qatar Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi júzege asyryp jatqan WorldSkills Kazakhstan baǵdarlamasy sheńberinde Agroskills jobalaryn iske asyrý arqyly aýyl sharýashylyǵy mamandyqtaryn nasıhattap, mártebesin arttyrýǵa bolady. Bul jobanyń maqsaty belgili bir kásip sheberleri arasynda konkýrstar, baıqaýlar uıymdastyryp, unatqan kásibine qyzyǵýshylyǵyn týdyrý, túsinigin molaıtý, sheberligin arttyrý bolyp tabylady.
Aýyl sharýashylyǵy salasynda turǵan keleli máselelerdi sheshý bilimdi de bilikti mamandar daıyndaý júıesin qurý arqyly da oryndalary anyq.
Áıip YSQAQ,
bıologııa ǵylymdarynyń doktory
Soltústik Qazaqstan oblysy
