Qazaqstan-О́zbekstan bıznes-forýmynda birneshe mańyzdy qujatqa qol qoıyldy

О́zbekstan Respýblıkasy Ortalyq Azııadaǵy Qazaqstan­nyń negizgi strate­gııa­lyq árip­tes­teriniń biri. О́tken jyly eki­jaqty saýdanyń kólemi 30 paıyz­ǵa artyp, 2 mıllıard AQSh dol­laryn qurady. Aǵymdaǵy jyl­dyń birinshi toqsanynda elder arasyndaǵy syrtqy saýda aı­nalym ótken jyldyń sáıkes ke­zeńimen salystyrǵanda 50 pa­ıyzǵa artqan. Bıyl saýda aına­lymyn, eki el prezıdentteri tap­syr­masy boıynsha, 3 mıl­lıard AQSh dollaryna deıin, al 2020 jylǵa qaraı 5 mıllıard AQSh dol­laryna deıin ul­ǵaıtý kóz­de­lýde. Bul oraıda oń­tús­tik óńi­­ri aıtarlyqtaı úles qosýda. My­­saly, ótken jyldyń qory­tyn­­­dysy boıynsha eki eldiń taýar aı­nalymy 11,7 paıyzǵa art­ty. Al osy jyldyń sońǵy úsh aıy­nyń kórset­kishi boıynsha OQO men О́zbekstan arasyndaǵy taýar aınalym 125,7 mln AQSh dollaryn qurap otyr. Sonymen qatar Ońtústikten О́zbekstanǵa 73,1 mln AQSh dollary bolatyn ónim eksporttalsa, ol jaqtan bizge 52,5 mln AQSh dollary kóle­mindegi taýar ımporttalǵan. Eki eldiń elshileri Erik О́tembaev pen Saıdıkram Nııazhodjaev, Qazaq­stan Respýblıkasy Inves­tı­sııalar jáne damý vıse-mınıstri Qaıyrbek О́skenbaev, О́zbek­stan Respýblıkasynyń syrtqy saýda mınıstriniń orynbasary Sohıb Saıfnazarov, О́zbekstan saýda-óner­kásip palatasynyń tóraǵasy Adham Ikramov pen qos eldiń 400-den astam kásipkeri qatysqan forýmda Ońtús­tik Qazaqstan oblysynyń ákimi Jan­seıit Túı­me­baev basqosý baýyr­las el­der­diń saýda-ekonomı­kalyq yn­­ty­maqtastyǵynyń artýyna múm­­kin­dik beretinin atap ótti. «Qazaqstan men О́zbekstan – óz­deriniń táýelsizdik­terin nyǵaı­typ, bolashaqqa batyl qadam ja­sap kele jatqan memleketter. О́tken jyldarda qos taraptyń dıp­lomatııalyq qaty­nas­tary óza­ra senimge negiz­de­le otyryp damydy. Bul baǵyt­taǵy jumystar búgin­de jańasha qarqyn alyp, ýaqyt talabyna saı jalǵasyn tabýda. Sondyqtan da qazirgi tańda eki eldiń kásipkerlerine naqty qoldaý kórsetý mańyzdy. Búgingi is-shara osy aıtylǵan min­detterdi júzege asyrýda sep­tigin tıgizeri anyq. Bul ózara yntymaqtastyqqa jáne eki el a­rasyndaǵy berik baýyrlastyq qatynastardy ornatýǵa baǵyt­tal­ǵan taǵy bir qadam», dedi oblys ákimi. Al О́zbekstan saý­da-ónerkásip palata­synyń tó­ra­ǵasy Adham Ikramov eki eldiń ǵasyrdan beri jalǵasqan dostyq qarym-qatynasy odan ári jandana túsetinin aıtyp, búgingi ótip jatqan iskerlik jıynda OQO kásip­kerleri men ózbekstandyq bıznesmen­der ara­synda saýda-ekonomıka­lyq baılanys nyǵaıa túsetinine senim bildirdi.

Sondaı-aq forým bary­syn­da qazir­gi ýaqytta shekara bo­­ıyn­daǵy ynty­maqtastyq halyqara­­­lyq ortaly­ǵyn qurý týraly másele qaralyp jat­qany málim etildi. Forýmnyń basty ıdeıa­lary­­nyń biri ónimderdi eń iri álem­­dik naryqta, sonyń ishinde Qytaı men EAEO-da birlesip shy­­ǵarý ekenin aıtqan OQO Kásip­­ker­ler palatasynyń dırektory Asqar Ábýbákirov aımaq­tyq yn­ty­maqtastyq forýmyn tu­raq­­ty negizde ótkizý týraly usy­­ny­syn jetkizdi. Bul usynys О́zbek­stan tarapynan qoldaý tapty. Birlesken bıznes jobalar men ınvestısııalyq usynystar ja­ıynda yntymaqtastyqty da­my­tý, eksport pen ımport bo­­ıyn­­sha úshinshi elderge kirý jaıy da forýmǵa qatysýshylar ta­l­­qy­­­laýy­nan tys qalǵan joq. Isker­­lik keńestiń birinshi kez­desýi de osy forým barysynda al­­ǵash ret ótkizildi. Eki el kásip­­ker­­­leriniӊ qatysýymen V2V for­­­­­matynda kelissózder júri­gi­zi­­­lip, birqatar baǵytta isker­lik árip­­­­tes­­tikti damytý maqsa­tyn­­da eki­jaqty qujat­tarǵa qol qoıyldy.

Eki el arasyndaǵy yntymaq­tas­­tyq kásipkerlerge mol múm­kindik berýde. Tashkentte dári-dármek shyǵara­tyn «Dentafilgrup» kom­panııasy óz ónimderin Grý­zııa, Qyrǵyzstan, Tájikstan el­derine eksporttap keledi. Kompanııanyń óndiris jónindegi dırektory Sh.Ýsmanovtyń aıtýynsha, Qazaqstan-О́zbekstan bıznes-forýmy eksport kóle­min ulǵaıtýǵa múmkindik jasap otyr. «Búgingi forýmda bir­qatar qazaqstandyq kompanııalarmen kelisim jasadyq. Jalpy, bizdiń kásiporyn dári-dár­mektiń 100-den astam túrin shyǵarady, 400-ge jýyq qyz­met­­kerimiz bar. Shıkizat, ıaǵnı dárilik ósimdikterdiń óz jeri­miz­de ósirilýi ónimniń sapasyna oń áserin tıgizýde. Baǵanyń qol­jetimdi bolýyna, ónimniń sapa­syna erekshe nazar aýdaramyz», deıdi Sh.Ýsmanov. Ońtústik­qazaqstandyq kásipker­ler de kórshilermen qarym-qatynasty nyǵaıta túsýge múddeli. «Biz О́zbek­­stanmen kópten beri tyǵyz baılanysta jumys istep kele­miz. Al búgin bir kompanııamen 30 mln AQSh dollary­na jáne ekinshi birimen 10 mln dollarǵa óz ónimimizdi jetkizýge keli­sim jasadyq», deıdi «Ferrým-Vtor» JShS-nyń basqarýshy dırektory B.Alteev. Al bıznes-forýmǵa Astanadan kelgen «Qazaq­stan­nyń maı-tońmaı odaǵy» qaýym­das­tyǵynyń prezıd­enti K.Nevzorov­tyń aıtýynsha, О́zbek­standa tátti taǵamdar, maı-toń­maıd­yń tap­shylyǵy baıqa­lady. «Son­dyqtan bizge naryq­ta oryn jet­kilikti jáne ónim­d­erimiz suranysqa ıe bola­tyn basqa elderge shyǵýǵa múm­­kin­dik bar. Búgingi forýmda biz kór­shi el naryǵyndaǵy óz ornymyzdy nyǵaıtyp jáne keńeıtýdi josparlap otyrmyz»,  deıdi K.Nevzorov. 

Oblysta agrarlyq sektorda klas­terlik qanatqaqty óndiris qurýdyń bar­lyq múmkindikteri bar. Toqyma klas­­­terin damytý­da farmasevtıka, tamaq óndirisin­de de qos el kásipker­leriniń birlese atqaratyn jobalary tabys­ty bolary anyq. Týrızmdi damytý boıynsha da forýmǵa qatysýshylar óz usynys­taryn jetkizdi. Ońtústikte bolǵan týrısterdiń kórshi elge saparlaýyna nemese kerisinshe ońtústikke kelýine múmkindik jasaý asa qıyn emes. Jalpy, qaty­sýshylar aýqymdy ıdeıa­larǵa jol ashqan forým óz nátı­jesin beretinine senimdi. 

Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»