Shyńǵystaýdaǵy Shákárim toıy

Oı­shyldyń mereıli mereıtoıy týǵan topyraǵy – Shyǵys Qa­zaqstanda, onyń ishinde Semeı shahary men Abaı aýdanynda keń kólemde atap ótildi.

Úsh kúnge sozylǵan sharalar legi 15 tamyzda Semeıdegi Shákárim atyndaǵy memlekettik ýnıversıtette «Abaı eli – rýhanııat Mekkesi» atty ǵylymı-praktıkalyq konferensııamen bastaldy. Shara barysynda fılologııa ǵylymdarynyń doktory Arap Espenbetov, Abaı mýzeıiniń dırektory Bolat Júnisbekov, tarıhshy Erkin Rahmetýlın, Aqmaral Smaǵulova, Elmıra Sámekbaeva sekildi ǵalymdar Shákárim muralary jóninde mazmundy baıandamalar jasady. Mańyzdy jıyndy quttyqtaý sózimen ashqan ýnıversıtet rektory Meıir Eskendirov bul konferensııa qyrkúıek aıynda jalǵasyn tabatynyn, aqyn shyǵarmashylyǵy halyqaralyq deńgeıde zerttelip, zerdele­netinin jetkizdi.

Mereıtoılyq sharalar kelesi kúni Abaı aýdanynyń orta­lyǵy – Qaraýyl aýylynda oblystyq «Shákárim oqýl­a­rymen» jalǵasyp, óńirde tura­tyn ózge ult ókilderi fılo­softyń óleńderin jatqa oqyp, ánderin shyrqady. Oblys­tyq Tilderdi damytý basqar­masy uıymdastyrǵan shara qory­tyndysynda Úrjar aýdanynyń týmasy Svetlana Tarasova jeńimpaz atandy.

*  *  *

Shəkərim Qudaıberdiulynyń 160 jyldyq mereıtoıy 17 tamyz­da ulylar týǵan kıeli me­ke­n – Abaı aýdanynda uıym­das­tyrylǵan aýqymdy máde­nı-ta­nymdyq sharalarmen túıindeldi. 

Bıyl Abaı, Shákárim, Muh­tardaı alyptardy dúnıe­ge ákelgen ólke – Abaı aýdany­nyń qurylǵanyna 90 jyl tolypty. Osy ataýly dataǵa oraı aýdan basshysy Jarqynbek Baı­sabyrovtyń bastamasymen Shyńǵystaýdyń ár tarap­ta júrgen azamattary men demeýshileri, óńir turǵyndary aýdan ortalyǵyna uly Abaıdyń eńseli eskertkishin ornatýdy uıǵarypty. Bıiktigi 4 metr­den asatyn qoladan jasalǵan týyndynyń avtory – jas músinshi Nurbol Qalıev. Eskertkishtiń ashylý saltanatyna Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov, Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov, senator Serik Jaqsybekov bastaǵan, uzaq jyldar aýdandy basqarǵan, qoǵam qaıratkeri Hafız Mataev, jazýshy Medeý Sərseke, Talǵat Keńesbaev, ánshi Kenjeǵalı Myrjyqbaı, dástúrli ánshi Gúlmıra Sarına qostaǵan qurmetti qonaqtar qatysty. 

Sh.Qudaıberdiulynyń 160 jyldyq mereıtoıynyń saltanatty ashylý rásimi ortalyq stadıonda ótti. «Bıylǵy jyl – ǵulama Shákárimniń 160 jyl­dyǵymen mańyzdy. Azattyqtyń arqasynda «aq joldan aınymaı, ar saqtaýdy» ósıet qylǵan aqynnyń ar ilimi bizdiń baǵa jetpes qundy muramyzǵa aınaldy. Shákárim – aqyl men parasat, asqaq rýh pen adal eńbektiń aınasy», dedi saltanatty sharada quttyqtaý sóz sóılegen aımaq basshysy Danıal Ahmetov. 

Oblys ákiminen soń sóz alǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýra­zııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov Mem­lekettik hatshy Gúlshara Ábdi­ha­lyqovanyń quttyqtaýyn oqyp berdi. «Barshańyzdy dala danyshpandarynyń biri, aqyn, fılosof Shákárim Qudaı­ber­diulynyń 160 jyldyq mereıtoıymen jáne ultymyzdyń uly aqyny Abaıdyń esimimen atalatyn aýdannyń qurylǵanyna 90 jyl tolýymen shyn júrekten quttyqtaımyn. Qazaq halqyna Abaıdaı birtýar tulǵany tar­tý etken kıeli topyraqta talaı dúldúlderdiń dúnıege kelgeni tarıhtan málim. Sháká­rim esimi ultymyzǵa uly Abaı­dyń izbasar inisi, el men jerdiń she­jiresin taratqan tarıh­shy, ıman­dylyqqa, parasat­ty­lyqqa shaqyrǵan kemel tulǵa, kemeńger fılosof retinde tanymal. Búginde Sháká­rim Qudaı­berdiulynyń rýhanı murasy halyqpen qaıta qaýyshyp, urpaqtyń sanasyn jańǵyrtar jádigerge aınaldy. Bul – el Táýelsizdigi jyldaryndaǵy Elbasymyzdyń syndarly saıasatynyń jemisi men jetistigi. Jáne Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasy sheńberinde júzege asyrylyp jatqan qundy­lyq­ta­rymyzdyń jarqyn kórinisi» delingen Memlekettik hatshy­nyń quttyqtaýynda.

Mereıtoıǵa kelgen qonaqtar Qaraýyldaǵy Shákárim ala­ńyndaǵy aqyn eskertkishine gúl shoqtaryn qoıyp, taǵzym jasady. Bul kúni ónerimen, sportymen dańqy shyqqan aýdan ortalyǵynda kúnine 40 adam sportpen shuǵyldana alatyn, uzyndyǵy 25, eni 8 metr, bes jolaqty basseın paıdalanýǵa berilip, Qaraýyl turǵyndaryn qýanyshqa bóledi.  

Qazir aımaqta «Rýhanı jań­ǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda «Abaı álemi» serııasymen óńirden shyqqan kórnek­ti tulǵalardyń – aqyn, jazýshy­lardyń shyǵarmalaryn bastyrý jumystary qolǵa alyn­ǵany belgili. Bıyl jyl aıaǵyna deıin 100 tomǵa josparlanǵan toptamanyń 16 tomyn shyǵarý kózdelgen. Mereıtoılyq shara ba­rysynda D.Ahmetov «Abaı álemi» serııasymen jaryq kórgen Abaı, Shákárim, Muh­tar shy­ǵarmalary men Ámire Qashaý­baev týraly ǵumyrnamalyq eńbekterdi aýdandyq kitaphana ujymyna tartý etti.

Mereıtoılyq sharalar budan ári «Abaı eli – rýhanııat Mekkesi» atty teatrlandyrylǵan mýzyka­lyq kórinispen jalǵasyp, Shá­kárim Qudaıberdiulynyń rý­hyna baǵyshtalyp Quran-qatym túsirilip, Qaraýyl tóbe­degi ult­tyq oıyndarmen, «Qalam­qas» halyqtyq án-bı ansam­b­liniń gala-konsertimen túıindeldi. 

Azamat QASYM,

«Egemen Qazaqstan»

Shyǵys Qazaqstan oblysy, 

Abaı aýdany, 

Qaraýyl aýyly 

Sýretti túsirgen Tileýbek ShAIаHMET