San qubylǵan standart
Bıyl Bilim jáne ǵylym mınıstrligi tapsyryspen tiktirý júıesin toqtatyp, qyzdar men uldarǵa arnalǵan jalpylama standart shyǵardy. Biraq bas qala mektepteri kostıýmderdi biryńǵaı qoıý kók tús qylyp belgiledi. Jańa standart boıynsha uldardyń formasyna pıdjak, kúrme (jılet), aq jeıde men shalbar kiredi. Qyzdar buǵan qosa sarafan, beldemshe alýy shart. Osyǵan saı kıim-keshekti ata-analar óz qalaýy boıynsha daıyndaıdy. Alaıda osyǵan deıin oqýshylaryna ashyq kók tústi forma kııýdi talap etken keıbir mektepter qoıý kók túske kóshýge májbúr. Demek bala ótken jylǵy formasyn boıyna shaq kelse de kıe almaıdy.
Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Qazaqstannyń Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeri Jandarbek Bekshın mektep formasynyń sapasyna nazar aýdarylýy keregin aıtqan. Onyń aıtýynsha sıntetıkalyq talshyqtardan aýa ótpeıdi, mundaı materıal allergııa týdyrýy múmkin. Alaıda qoljetimdi balalar kıim-kesheginiń kez kelgeni tabıǵı materıaldardan (toqyma, maqta, jibek) nemese vıskozadan tigile bermeıtini anyq. Arqaǵa asatyn sómkeniń ortopedııalyq arqalyǵy, jalpaq ıyqbaýy bolǵany durys degendi alǵa tartqan Jandarbek Bekshın bul balalardyń tirek-qozǵalys apparaty aýrýlaryna shaldyǵýynyń aldyn alatynyn aıtty.
Qansha qarajat jumsalady?
Endeshe Astanadaǵy bazar men dúkenderdegi baǵany salystyryp kóreıik. Bazarda 28-34 ólshemdegi ul balanyń kıimi (pıdjak, shalbar, kúrme) orta eseppen 17 myń, 36-40 ólshemdegi kıim 18500 teńge, 42-52 ólshemdegi kıim 22 myń teńge shamasynda. Al dúkenderde pıdjak pen shalbardyń ózi osy baǵany tóńirekteıdi. Qyz balalar úshin bul baǵa taǵy ózgerip sala beredi. Bazarda beldemshe, pıdjak, kúrmeniń 28-34-shi ólshemdegisi 12-15 myń teńge tursa, úsh kıimniń dúkendegi baǵasy orta eseppen 20 myń teńgege jetip jyǵylady. 36-40 ólshemdegi qyzdardyń kıimi (beldemshe, pıdjak, kúrme) 15-18 myń teńge bolsa, dúkenderden orta eseppen 22 myń teńgege alýǵa bolady. 42-52 ólshemdi qyzdar kıimin bazardan 18-23 myń teńge kóleminde alýǵa bolady. Osy ólshemdi dúkenderden alý úshin eń keminde 25 myń teńge jumsaısyz. Buǵan oqýshynyń týflıi men sporttyq aıaq kıimin, qyzdardyń juqa shulyǵy men bantıgin qosyńyz. Budan bólek biz eseptemegen oqýǵa qajetti qural-jabdyqtar taǵy bar...
Bıyl tuńǵyshy 1-synypqa baratyn Toǵjan Halyqova bazarlardy aralap, laıyqty baǵaǵa kıim ala almaǵanyn aıtty. «Bizge mektep ózderi belgilegen dúkennen ǵana tósbelgi alýdy buıyrdy. Bul dúken basqa jaqtan alǵan kıimge tósbelgi jabystyrmaıdy eken. Sóıtip solardyń ǵana mektep formasyn alýǵa májbúr boldyq. Al ondaǵy baǵa bazardan eki ese qymbat. Bazardan 3500 teńgege alýǵa bolatyn kókireksheni 6 myń teńgege satyp aldym. Jeıde, kofta jáne shalbardyń da árqaısysyn 6 myńǵa, pıdjakty 10 myńǵa, galstýkty 1500 teńgege aldym. Endi ulymnyń týflıi men sporttyq aıaq kıimine jeke-jeke keminde 11 myń teńge jumsaǵaly otyrmyn. Rıýkzaktyń bazardaǵy baǵasynyń ózi 7 myń teńge turady eken», deıdi jas ana.
Muqtajdarǵa kim kómektesedi?
Elimizdegi demografııanyń oń ózgeristerine baılanysty keı otbasynda 4-5 balaǵa deıin mektepke barady. Al qaltalylardyń kóbi kópbalaly emes ekenin eskersek, mektepke balalaryn qos-qostap aparatyn da qońyrqaltaly qazaqtar.
Sondyqtan da elimizde jyl saıyn «Mektepke jol» aksııasy uıymdastyrylyp keledi. Bıyl on birinshi ret ótip jatqan shara 1 tamyzdan 30 qyrkúıekke deıin jalǵasady. Balalardyń quqyǵyn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Nurbek Orshybekovtyń málimdeýinshe, aksııa aıasynda osy jyly 3 mıllıonǵa jýyq balaǵa 17 mıllıard teńgeden astam qarjyǵa materıaldyq kómek kórsetiledi. Byltyr atalǵan qaıyrymdylyq kómek 3 mıllıard teńgeni qurap, 316 myń oqýshyǵa úlestirilgen. Alaıda aınalamyzda júrgen keıbir kópbalaly otbasylardyń osy múmkindikten qur qalyp, qınalyp júrgenin jazbasqa taǵy bolmaıdy.
Segiz balany baǵyp-qaǵyp otyrǵan 42 jastaǵy Dárıǵa Taǵanovanyń bıyl 4 balasy mektepke barady. Tuńǵyshyn túletip, Almatyǵa attandyrǵan kópbalaly ana stýdenttiń qaltasyn 100 myń teńgemen toltyrǵan. Buǵan bozbalanyń kıim-keshegi men basqa da kerek-jaraǵyn qosyńyz. Aıyna 15 myń teńge járdemaqy alatyn «Altyn alqa» ıegeri osynyń ózin jeti balasynyń aýzynan jyryp berip otyrǵanyn aıtady. Árıne mundaıda joldasynyń tapqan 71 myń teńge aılyǵy qalaı tartsa da 8 balany asyraýǵa jete qoımas. Sondyqtan da Dárıǵa «balalar biriniń kıimin biri kıer» dep otyr. «Bıyl 1-synypqa baratyn balama sómke surap, aýdandyq ákimdikke ótinish jazǵanmyn. Biraq áli jaýap joq. Qudaı bergen balalarymnyń nesibesin Qudaı ǵana berer», deıdi úmitin úzbegen ana.
Maıgúl SULTAN,
«Egemen Qazaqstan»
