Ár zamanda óner adamdaryn halyq erekshe qurmettegeni belgili. Áý dep án salǵan adamnyń arqasynan qaǵyp, shabytyna shabyt qosyp, jigerlendirip otyrý qazaq halqynyń qanyna sińgen qasıet. Aýyl ónerpazdarynyń arasynan týma talant ıesin tanyp, sahnaǵa shyǵaryp, kópshiliktiń talqysyna salyp shyńdaı bilý – árkimniń qolynan kele bermeıdi. Bul úshin úlken júrek kerek. Sondaı úlken júrek ıesiniń biri Qabdolda Turarov edi.
Ol ómirdiń ystyq-sýyǵynan jastaıynan ótti. Aldyna qoıǵan maqsatyn aıaǵyna deıin jetkizetin adam bolatyn. Kóp jyl Kúrshim aýdandyq mádenıet salasyn basqardy. Oblystyq aqyndar mektebin ashty. Qamqorlyq jasady. Osy jyldar ishinde Kúrshim aýdanyna qarasty Aqsýat aýylynda «Aıdyn» atty án-bı ansambliniń qurylýyna yqpal etti. Aýdandaǵy úsh ujymǵa «halyq teatry» ataǵyn áperdi. Aýdandyq murajaı ashyp, onyń ǵımaratyn saldyrdy. Jádigerlerdi ózi jınaı otyryp, murajaı jumysynyń alǵa basýyna ushan-teńiz eńbek sińirdi.
Q.Turarov aıtys aqyny retinde de tanymal boldy. О́ńirdegi óner salasyndaǵy eńbegi erekshe. Aıtystyń turalap jatqan shaǵynda oblysta aqyndar mektebin uıymdastyryp, ózi basqardy. О́zi tárbıelegen áýesqoı aıtys aqyndarynyń sany elýden asady. Olar oblystyq, respýblıkalyq aıtystarǵa qatysyp, júldeli oryndardy jeńip alyp, elimizge tanymal boldy. Q.Turarov keýdesinen án qalqyp, kúı shalqyǵan jan bolatyn. О́leń jazýmen, án shyǵarýmen jastaıynan aınalysyp, respýblıkalyq radıo fonotekasyna jıyrmadan astam ánderi qabyldandy. О́leńderinde týǵan jerin, elin tebirene jyrlady.
1959 jyly «Altaı áýenderi» atty jeke jınaǵy jaryq kórgen. 1984 jyly «Jazýshy» baspasynan shyqqan «Jaıqońyr» óleńder jınaǵyndaǵy «Nur Zaısan», «Jer jánnaty – Kúrshim», «Túlegimin Kúrshimniń», «Tolǵanys taramdary» sııaqty jyrlary Kúrshimniń kórikti jerlerin, Zaısandaı ataqty kólin ánge qosyp, týǵan jerge degen keń peıilin, ystyq yqylasyn kórsetedi. Onyń ánin shyrqap, jyryn jyrlap, kúıin kúmbirlete tartyp, óleńin ólkege tanytyp júrgen ánshiler men dombyrashylar da kóp.
Kompozıtorlar odaǵynyń maquldaýymen «О́ner» baspasynan 1987 jyly shyqqan «Jastyq shaq áýenderi» atty ánder jınaǵyna Qabdolda Turarovtyń kóp áni engen. Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń óner zertteý bólimi men respýblıkanyń Kompozıtorlar odaǵy Qabdolda Turarulynyń ánderin joǵary baǵalap, Baqytjan Baıqadamov pen Qudys Qojamııarov jaqsy pikir aıtqan bolatyn.
Ol aýdan tarıhy týraly jıi jazǵan óńir shejireshisi. Shyǵarmalaryna týǵan jeri, tarıhy, batyrlary, azamattary arqaý bolǵan. Eńbekteri respýblıkalyq «Mádenıet jáne turmys», «Parasat», «Juldyz» jýrnaldarynda, respýblıkalyq «Qazaq batyrlary» jáne oblystyq «Dıdar» gazetterinde jıi basyldy. «Er Kúrkebaı», «Jaman batyr», «Sherýbaı sybyzǵyshy», «Shanaq sybyzǵyshy», «Kúıshi Shaıqy» shyǵarmalarynyń avtory. Jarııalanbaǵan eńbekteri qanshama? Osy oraıda, belgili kúrshimdik aqyn Hasen Zakarııa:
– Qabańnyń shákirtteri barshylyq. Qazaq eline belgili aıtysker aqyn Abash Kákenov, kompozıtor Oralhan Kósherov, Talǵat Karmenov, óziniń úlken uly Ersovet Qabdollauly syndy tizimdi respýblıkaǵa tanymal jastarmen tolyqtyra berýge bolady. Kezinde ózi basqarǵan aýdandyq mádenıet basqarmasy, soǵan qarasty kitaphana birlestigi 10 jyl qatarynan oblysta birinshi oryndy ıelendi. Ertis boıyndaǵy aýdandardy aralap, «El ishi – óner kenishi» degen ustanymmen qanshama talantty ónerpazdy el aldyna shyǵardy. Aǵamyz astana Aqmolaǵa kóshken jyly qýanyp, «Astanaǵa arnaýdyń» áni men sózin jazyp, áriptesteriniń talqysyna salyp, «Biz áli-aq irgeli álem tanyǵan el bolamyz» degende bireý senip, bireý senbegen ýaqyt edi.
Rasynda, Kúrshim jerinde qazaqtyń óneri úshin sanaly ómirin arnaǵan óner janashyry Qabdolda Turarov aǵamyzdyń esimin Mádenıet úıine berse, nur ústine nur bolar edi...
Gúlmıra KEŃESBAEVA
