«Saryarqa» jobasy jeltoqsanda bastalady
Parlament Senatynyń Agrarlyq máseleler, tabıǵatty paıdalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komıtetiniń tóraǵasy Jeńis Nurǵalıev sharany asha kelip, otyrys Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn iske asyrý maqsatynda ótip otyrǵanyn atap ótti.
Atalǵan másele boıynsha baıandama jasaǵan Energetıka mınıstriniń orynbasary Sábıt Nurlybaı 2017 jyly jańartylatyn energııa kózderinde shamamen 1,1 mlrd kılovatt/saǵat «jasyl» energııa óndirilgenin habarlady. 2018 jyly jańartylatyn 200 MVt energııa kózderin engizý de josparlanǵan.
Elimizde qazirdiń ózinde qýaty 430 MVt bolatyn jańartylatyn 66 energııa nysany jumys istep keledi. 2018 jyldyń birinshi jartysynda shamamen 630 mln kVt saǵat «jasyl» energııa óndirildi, bul kórsetkish ótken jyldyń osyndaı kezeńdegi kólemnen 19 paıyzǵa artyq bolyp otyr.
– 2018 jyldyń 9 aıy ishinde jańartylatyn energetıka sektoryna shamamen 100 mlrd teńge (nemese 283 mln AQSh dollary) kóleminde birqatar kelisimder men memorandýmdarǵa qol qoıý arqyly ınvestısııa tartý boıynsha jumystar júrgizildi, – dedi Energetıka mınıstriniń orynbasary.
Ol sondaı-aq shyǵatyn býlaný gazdaryna tıisti úlestik koeffısıentine negizdelgen kvotalardy bólýdiń Ulttyq josparyn júzege asyrý týraly zańnamaǵa engiziletin túzetýler shyǵatyn býlaný gazdaryn 2030 jylǵa qaraı 15 paıyzǵa tómendetý jónindegi mindetterge qol jetkizýge múmkindik beretindigin jetkizdi.
Atap óterligi, jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy qoldanystaǵy zańnamalar ken oryndaryndaǵy óndiris kezeńinde ilespe jáne tabıǵı gazdy órteýge tyıym salady. 2006-2017 jyldary órtelgen gaz kólemi 3-ten 1 mlrd tekshe metrge deıin qysqardy, bul rette joıylǵan gaz kólemi 28 mlrd tekshe metrge ulǵaıǵan.
Mınıstrliktiń málimetinshe, 2018 jyldyń 1 qańtardaǵy jaǵdaı boıynsha Qazaqstan halqyn gazben qamtý deńgeıi 47,38 paıyzdy qurady. Bul rette, 2030 jylǵa qaraı gazdandyrý deńgeıin 56 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanýda, bul qosymsha 1,6 myńnan astam eldi mekendi gazben qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
– Memleket basshysynyń tapsyrmasymen bir jarym jyl ishinde Astana qalasyn, Qazaqstannyń Ortalyq jáne Soltústik óńirlerin gazdandyrý úshin Qyzylorda – Jezqazǵan – Qaraǵandy – Temirtaý – Astana baǵyty boıynsha «Saryarqa» magıstraldyq gaz qubyry qurylysynyń jobasy iske asyrylatyn bolady. Gaz qubyrynyń osy ýchaskesi Astana, Qaraǵandy, Temirtaý, Jezqazǵan jáne magıstraldyq gaz qubyry trassasyna jaqyn mańdaǵy eldi mekenderdiń turǵyndaryn tabıǵı gazben qamtamasyz etýge múmkindik beredi. «Saryarqa» magıstraldyq gaz qubyry boıynsha qurylys-montajdaý jumystaryn 2018 jyldyń qarasha-jeltoqsan aılarynda bastap, 2019 jyldyń sońyna deıin aıaqtaý josparlanyp otyr, – dedi S.Nurlybaı.
Oǵan qosa, aýa lastaıtyn zattardyń jyljymaly kózderinen shyǵatyn gazdardy azaıtý úshin avtomobıl kóligine qatysty eýro standarttary engizilýde. Energetıka mınıstrligi 2018 jyldyń birinshi jartysynan satylatyn otyn sapasyna qoıylatyn talaptardy K-3 deńgeıinen K-5 deńgeıine deıin kóterdi. Joǵary sapaly otyn synybyna (K-5) aýysqan kezde, avtokólik quraldarynan atmosferalyq aýanyń shyǵaryndylary aıtarlyqtaı azaıatyn bolady.
Únemdilik tabysqa jeteleıdi
Úkimet saǵatynda Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary Erlan Nysanbaev aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshilerdi sý únemdeý tehnologııalaryn engizýge yntalandyrý maqsatynda mınıstrlik 2014 jyldan bastap agroónerkásip keshenindegi sýbektilerdiń ınvestısııalyq shyǵyndarynyń bir bóligin óteý jónindegi baǵdarlamany júzege asyryp kele jatqanyn aıtty.
Sonymen qatar sýbsıdııalaý erejesinde tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý júıeleri men jabdyqtaryn satyp alý shyǵyndarynyń 25 paıyzyn óteý qarastyrylǵan.
– Bul sharalar sýdy únemdeıtin sýarý tehnologııalaryn jyl saıyn 20,0 myń gektarǵa deıin engizýge múmkindik berdi, al 2018 jyldyń 1 qańtaryna sýdy únemdeıtin tehnologııalarmen qamtylǵan alań 183,4 myń gektardy quraıdy, – dedi E.Nysanbaev.
Sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdiń oń kórinisterin eskere otyryp, 2022 jylǵa qaraı Agroónerkásip keshenin damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda 258,0 myń gektarǵa deıin ulǵaıtý josparlanyp otyr.
Sarapshylar men jurtshylyq ókilderiniń qatysýymen ótken egjeı-tegjeıli talqylaýdan keıin Senat komıtetiniń tóraǵasy J.Nurǵalıev Memleket basshysynyń 5 qazandaǵy Joldaýynda ekologııa zańnamasyn jetildirý, qoldanystaǵy zańnamaǵa, onyń ishinde Ekologııalyq kodekske ózgerister engizý mindeti alǵa qoıylǵanyn atap ótti.
Úkimet saǵaty aıasynda aıtylǵan usynystar elimizdiń zańnamasyn jetildirý úshin tıisti memlekettik organdarǵa jiberiledi.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
