Qarjy mınıstri Á. Smaıylov habarlaǵandaı, búginde 4 myńǵa jýyq bıznes sýbektileri bankrottyq rásimin, 400-ge jýyq kásiporyn ońaltý rásimin qoldanýda.
Zań jobasynyń negizgi baǵyttary ońaltý jáne bankrottyq rásimderin qoldaný úshin jaǵdaılardy jeńildetý, rásimderdi ótkizý merzimin qysqartý jáne jumys istemeıtin boryshkerlerdi jeńildikpen taratý bolyp tabylady.
Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, ońaltý rásimin qoldaný kezinde búgingi kúni sotqa tólemderdiń toqtatylý faktisin ǵana emes, sonymen qatar, boryshkerde tólem qabilettiligin qalpyna keltirý múmkindiginiń bolýyn anyqtaý qajet.
«Zań jobasy osy máseleni jeńildetýdi usynady: sot tarapynan úsh aıdan astam mindettemeler oryndalmaǵanyna qosa «oń» balansy bar faktilerin anyqtaýy qajet bolady. Bul kompanııanyń qarjylyq jaǵdaıyn qalpyna keltirilý múmkindigin rastaıdy. Bankrottyq boıynsha da osylaı», — dedi qarjy mınıstri.
Máselen, zań jobasynda bankrottyq prosesin ashýǵa ruqsat beretin krıterıılerin naqtylaý usynylady. Sot sýbektiniń dármensizdigin dáleldeý retinde boryshkerdi bankrot dep taný týraly ótinishpen júgingen kúni «teris» balans faktisin anyqtaýy qajet bolady. Á.Smaıylovtyń aıtýynsha, osylaısha, zań jobasymen belgisizdik joıylyp, ońaltý jáne bankrottyq rásimderine kirý jeńildetiledi.
Sonymen qatar qazirgi kezde ońaltý rásimin qoldana almaı, bankrottyqqa barýǵa májbúr bolyp otyrǵan jeke kásipkerlerge ońaltý múmkindigi beriletin bolady.
«Sottyń ońaltý jospary bekitilgen sátten bastap boryshkerdiń shottary men múlikterine salynǵan barlyq shekteýlerdi alyp tastaýy usynylady. Bul kompanııaǵa sottyq daýlarǵa alańdamaı, josparly sharalardy oryndaýǵa kirisýine múmkindik beredi», — dedi Á.Smaıylov.
Sonymen qatar, adal emes sýbektileridiń ońaltý rásimin qoldanbaýy úshin, zań jobasymen shekteý sharalary qarastyrylǵan. Atap aıtqanda, eger rásimdi qoldanýdan bas tartý týraly sot sheshimi shyǵarylǵan kúnnen bastap alty aı ótpegen jaǵdaıda, ońaltýdy qoldanýǵa tyıym salynady.
Bankrottyq rásimin ótkizý merzimderin qysqartý maqsatynda, kredıtorlar prosestiń nátıjesine tikeleı qyzyǵýshylyq tanytatyn tulǵalar bolǵandyqtan, rásimderde olarǵa jetekshi ról berilgen. Kredıtorlar óz ókilettilikterin kredıtorlar jınalysy jáne kredıtorlar komıteti arqyly júzege asyrady. Biraq, kredıtorlar jınalysy ýaqyt pen qarjy jaǵynan shyǵyndy jáne barlyq kredıtorlardyń qatysýyn talap etedi, al olardyń sany on shaqty, keı kezde júzden asady. Qarjy mınıstrliginiń málimetinshe, ortasha alǵanda, bir bankrotqa barlyq kredıtorlar jınalystaryn shaqyrýǵa 7,5 aıǵa deıin ýaqyt jumsalady.
«Kredıtorlar jınalysynyń birqatar ókilettilikterin tez áreket jasaıtyn kredıtorlar komıtetine berý usynylady. Osylaısha, bankrottyq rásimin júrgizý merzimi aıtarlyqtaı qysqarady dep kútilýde», — dedi Á. Smaıylov. Komıtetti, óz kezeginde, jınalys saılaıdy, onyń ókildik organy bolyp tabylady, biraq sany az, ári ony shaqyrtý rásimi jeńil.
Budan ózge, zań jobasy kredıtorlarǵa bankrotqa degen óz talaptaryn tek aryz merzimderi sheginde ǵana málimdeýine múmkindik beredi.
Qoldanystaǵy zańnama ádeıi jáne jalǵan bankrottyq úshin tulǵalardyń jaýapkershiligin kózdeıtinin aıta ketken jón. Alaıda, odan ári jetildirý maqsatynda QR QM bankrot laýazymdy tulǵanyń kredıtorlardyń zańdy quqyqtary men múddelerine múlik zardabyn tıgizýi retinde qylmysyn naqtylaý usynyldy. Iаǵnı, laýazymdy tulǵanyń múlikti bankrottyqqa shyǵarǵany jáne kredıtorlardyń múddelerine zalal keltirgeni faktisin anyqtaý jetkilikti.
Sonymen qatar bankrottyqtyń naqty benefısıarlarynyń, atap aıtqanda is-áreketi nátıjesinde kásiporyn bankrot bolǵan tulǵalardyń jaýapkershiligin aıqyndaýǵa múmkindik beretin ózgerister qarastyrylǵan.
Budan basqa, ákimshilerdi tartpaı boryshkerlerdiń jeńildetilgen bankrottyq rásimin engizý usynylady. Bul kásipkerlik jumysyn toqtatqan boryshkerlerdi tez jáne artyq shyǵynsyz taratýǵa múmkindik beredi.
«Usynylǵan bastamalar ońaltý jáne bankrottyq rásimderiniń bıznes sýbektileri tarapynan qoldanylýyn 32%-ke belsendiredi, merzimderin 25%-ǵa deıin jáne olardy júrgizýge shyǵyndardy 40%-ǵa qysqartady dep kútilip otyr, bul Dúnıejúzilik Banktiń «Doing Business» reıtıngindegi «Tólem qabiletsizdigin sheshý» ındıkatory boıynsha Qazaqstannyń pozısııasyna jaǵymdy yqpalyn tıgizedi», — dep túıindedi Á. Smaıylov.
«Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A. Myrzahmetov zań jobasyna engiziletin túzetýler bankrottyq jáne ońaltý rásimderin júrgizý boıynsha úrdisterge oń yqpalyn tıgizetinin atap ótti. Ulttyq palata bul zańnamany jáne oǵan engiziletin túzetýlerdi qoldaıdy.
Eske salaıyq, Memleket basshysy ótken jyldyń qyrkúıek aıynda Parlamenttiń altynshy shaqyrylymynyń úshinshi sessııasynyń ashylýynda ońaltý jáne bankrottyq rásimderin jetildirý qajettigin atap aıtqan bolatyn.
