«Biz ınflıasııa ımportyna qatty táýeldimiz. Elimizge ákelinetin valıýtaǵa satyp alynǵan azyq-túlik ónimderi naryǵyndaǵy baǵalar teńge baǵamynyń qubylýyna birden áser etedi, bul jaıttyń óz kezeginde ınflıasııaǵa da yqpaly bar. Elimizdiń ónerkásiptik jáne ekonomıkalyq qaýipsizdigi turǵysynan qaraıtyn bolsaq, ımportty almastyrýdyń áleýetti nıshalaryn eskere otyryp, azyq-túlik ónimderiniń otandyq óndirisin damytý qajet», – dedi Tımýr Qulybaev.
Sońǵy úsh jyldaǵy statıstıka derekterine qarar bolsaq, qant, sary maı, irimshik syndy ımport taýarlarynyń úshten bir ese qymbattaǵanyn kóremiz.
Resmı málimetterge súıensek, 2018 jyly ımport úlesi 3,4 mlrd AQSh dollarynan 3,6 mlrd AQSh dollaryna deıin artqan. Osy rette, jıynǵa qatysýshylar atap ótkendeı, qazaqstandyq sharýalar ishki naryqqa sút jáne sút ónimderi, qus eti, jumyrtqa sekildi otandyq ónimderdi jetkizer bolsa, ımportty eń kemi 1 mıllıard AQSh dollaryna azaıtar edi.
Alaıda, Qazaqstan Agroónerkásip kesheniniń aıtarlyqtaı áleýeti bolǵanymen úderisti tejeıtin birqatar faktorlar bar. Máselen, 2000-shy jyldardyń basynda engizilgen sýbsıdııalaý júıesi óndiristik kórsetkishterdiń ósýin qamtamasyz etpedi. Buǵan sebep sýbısdııalardyń «yntalandyrýshy» quraýyshynyń álsizdigi.
Al, memlekettik qoldaýdy kóp jaǵdaıda iri jáne orta kásiporyndar alady. «Atameken» QR UKP mindeti – Agroónerkásip kesheni komıtetiniń qoldaýymen shaǵyn kásiporyndar men kooperatıvterge teńdeı sharttardy qurý, al memlekettik qoldaý mehanızmderi – sharýalardy tıimdi óndiris jáne jańa tehnologııalardy engizýge yntalandyrýy kerek.
«Atameken» Tóralqa Tóraǵasynyń aıtýynsha, agroónerkásip kesheni el damýynyń negizgi baǵyttary tiziminde bolýy kerek. Kadr máselesi jáne jumyspen qamtýdan bastap, agroónerkásip kesheni jáne aýyl sharýashylyǵy salasyna ǵylymdy ıntegrasııalaýǵa deıingi aralyqta naqty nátıjelerge qol jetkizý úshin sharalardyń búkil keshenin jáne qoldaýdy eskerý mańyzdy.
«Qazaqstan halqynyń teń jartysyn quraıtyn aýyl turǵyndaryn eńbekpen, turaqty jalaqysy bar, maýsymdyq emes, jyl on eki aılyq jumyspen qamtý qajet. Aýyldaǵy jumys kózderi aýyl sharýashylyǵymen ǵana emes, sonymen qatar shaǵyn jáne orta bıznes usynǵan qyzmet túrleri, ónimdi óńdeý, kórshi aýdandar men oblystarǵa taýarlar men qyzmetterdi ótkizýmen ólshenedi. Qazir júrgizilip jatqan skrınıng jańa óndirister men qyzmet kórsetý salasyna arnalǵan negizgi nıshalar men múmkindikterdi anyqtaıdy. Munda mańyzdy róldi aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn tereń óndeý ónerkásipteri atqara alady. Jol, aýrýhanalar, mektepter, sport keshenderi jáne basqa da qajetti áleýmettik ınfraqurylymmen qamtylǵan tirek aýyldardy damytý boıynsha keshendi jumysty júrgizý qajet. Aýyl turǵyndaryna yńǵaıly bolýy úshin aýylda ómir súrý deńgeıin kóterý qajet, aýyl balalarynyń ishinen shyqqan, memlekettik grant boıynsha bilim alǵan agronomdar, mal dárigerleri, ınjenerler men mehanızatorlar aýylǵa qaıtyp, jumys isteýi kerek. Olarǵa baspana, ornalasýǵa qajetti nesıe bólinip, jaǵdaı jasalýy tıis», – dep usyndy UKP basshysy.
Tımýr Qulybaev Agro ǵylymnyń burynǵy tájirıbesin qaıta jandandyrýǵa qatysty oıyn bildirdi. Ǵylymı ınstıtýttar, joǵary oqý oryndarynyń jumys isteýine qaramastan otandyq ǵylym qajetti nátıje kórsetpeı otyr, sondyqtan júıege túbegeıli ózgerister kerek. Birinshi kezekte memlekettik bıýdjetten jáne basqa da kózderden qarjylandyrý qarastyrylyp, eń jaqsy kórsetkishterge qol jetkizý úshin jańa suryptar men tehnologııalarǵa synaq júrgizý jáne beıimdeý boıynsha tájirıbeli shaýrashylyqtardyń tıimdiligin arttyrý qajet.
Qazaqstan úshin paıdaly aýyl sharýashylyǵy damyǵan elderdiń tájirıbesi men ınvestsııalary óte mańyzdy. Máselen, Qazaqstan-Germanııa iskerlik keńesi bıdaıdy tereń óńdeý boıynsha jobalarǵa baǵyttalýy múmkin nesıeleý resýrstaryna ıe. Nemis ınvestısııalaryn tartý ozyq tájirıbemen almasýǵa, tehnologııalaryn alýǵa jáne aýyl sharýashylyǵyn Eýro Odaqta ótkizýge múmkindik beredi.
«Atameken» QR UKP Tóralqa Tóraǵasy Tımýr Qulybaev Agroónerkásip kesheni komıtetine qaýymdastyqtarmen túıtkildi máselelerdi sheshý boıynsha barlyq usynystardy talqylaý, quzyrly organdar jáne Úkimet deńgeıinde ary qaraıǵy talqylaý úshin shoǵyrlanǵan ustanymdy qalyptastyrýdy tapsyrdy.
