Túsime nege sol bir marqum kired?
Altynkúrek asyl sezimniń ózi aıyqtyra almaǵan («qyz ǵumyrdyń qyzyǵyn kóre almaǵan») sol qyrshyn taǵdyr tragedııasyn kim qanshalyqty túsindi osy?! Árıne kez kelgen bolmashy sýyq sóz, synyq sáýle aqynnyń júreginen birinshi ótedi. «Talaıdy qý qara jer jutyp alǵan» jalǵan fánıdi aqyn beısana túısinedi. Aqynnyń túsine kirgen perızat arý obrazy – altynkúrek.
Altynkúrektiń bir kilti osy tragedııada jatyr... Aqynnyń ómir sýytqan salqyn júregin jylytqysy keledi, durysy bizdiń júrekti aqynnyń altynkúrek jyry jibitkisi keledi.
Bul bizdiń dolbar. Aqyndy maqtaýdan aýlaqpyz. Shyn aqyn tereń bolǵan saıyn maqtaý-marapatqa kereń bola túsedi. Bir sózben aıtqanda, kitaptyń ataýy óte sátti qoıylǵan. Búkil poezııanyń atynan sóıler sáýleli sózdi enshilegen aqyn shyǵarmashylyqta shyńda bolsa eken deımiz.
Qysqasy, aqyn dosy Dáýren Berikqajyǵa arnaǵan «Ańǵal» degen óleńinde bylaı deıdi Baǵdat:
Qyrshylmaǵan barmaǵymyz joq edi,
Ádebıettanýshy ǵalym Qýanysh Seıitjanov «О́leńniń bútininen bólektenip turǵan, aıtar oıy oqshaý báıitteı eken, osy eki tarmaq. Shyǵysta shaıyrlar bas qosatyn máıhanalardyń tórine ilip qoıady desedi mundaı «báıitı masaldardy» ( Abaıdyń «báıtisymal» degeniniń tórkini osy). О́mirdiń ótkinshiligi, jalǵandyǵy – máńgilik taqyryp. Kim qalaı tolǵaıdy... Másele sonda. Shyǵysta Eskendir Zulqarnaıynnyń «fánıden alaqannyń ashyq ketýi», «kózdiń topyraqqa ǵana toıýy» sııaqty turaqty motıvter keń taraǵan. «Jalǵanǵa» qatysty jańasha obrazdar kóbine osy motıvterdiń tóńiregin shıyrlaıdy. Al Baǵdattiki múldem tyń obraz. Ásili, «tyń obraz» degen tirkesti ádebıettanýshy ǵalymdar tym artyq qoldanady-aý. Keıde oryndy, orynsyz.
Baı da ótedi ómirden, kedeı de ótedi, han da ótedi. Biraq eshqashan da qabirshiniń topyraqty altyn kúrekpen kósip alǵanyn kórmeppiz. Sol baıaǵy kúrek. Boq shyǵarǵan kúrek... Mine, men úshin Baǵdattyń «báıtisymalyndaǵy» tyń obraz osy. Astarynda eshqandaı da tarıhı ańyz, taptaýryn ápsana emes, ómirdiń aıǵaılap turǵan aqıqaty bar», dep baǵa bergen ol kúrek shynymen – shynaıy sýret, dál baǵa.
Ne qyzyq bar ómirde onan basqa?!
Shynymen ómir degen altynkúrek pen temir kúrektiń arasyndaǵy qyp-qysqa ýaqyt eken. Erte kóktemde jumyr júrekti sıpaı soqqan jyly lep kúzdiń qara sýyǵynda sol júrekteı jumyr jerdiń qaıbir qıyryn sup-sur tómpeshik etip, ústine sýyq topyraq úıdi. Baǵdattyń – kúregimen.
