Taǵdyr tepkisi

Juma, 7 jeltoqsan 2012 6:45

Bir kúni Oral qalasyndaǵy Dostyq kóshesiniń Jaıyq ózeni jaǵalaýyna jaqyn bóligindegi úı­lerdiń biriniń qasynan ótip bara jatyp, múgedek arbasynda otyr­ǵan jas jigitke kózim tústi. Ar­ba­ǵa tańylsa da kózinde oty, boıyn­da jalyndaǵan jastyq­tyń ush­­­qyny baıqalady. Te­bin­deı bas­taǵan murty da ózine jarasyp tur. Kózimiz túıisip qal­dy. Onymen tanysýdy jón kór­dim. Jigit­­­tiń janyna jaqyndap bardym da:

Juma, 7 jeltoqsan 2012 6:45

Bir kúni Oral qalasyndaǵy Dostyq kóshesiniń Jaıyq ózeni jaǵalaýyna jaqyn bóligindegi úı­lerdiń biriniń qasynan ótip bara jatyp, múgedek arbasynda otyr­ǵan jas jigitke kózim tústi. Ar­ba­ǵa tańylsa da kózinde oty, boıyn­da jalyndaǵan jastyq­tyń ush­­­qyny baıqalady. Te­bin­deı bas­taǵan murty da ózine jarasyp tur. Kózimiz túıisip qal­dy. Onymen tanysýdy jón kór­dim. Jigit­­­tiń janyna jaqyndap bardym da:

– Amansyń ba, jas jigit, – dedim.

– Assalaýmaǵalaıkým, aǵa, degen jigittiń daýysy ornyqty da jigerli estildi. Taza qazaqy rá­simmen amandasqanyna qara­ǵan­da, ata tárbıesin kórgen per­zent-aý dep shamaladym.

– Atyń kim, aınalaıyn?

– Qatımolla, – dedi ol irkilmesten.

– Jaqsy at eken. Qatımolla Berdiǵalıev degen ánshi, aıtys­­ker atań bar. Biletin shyǵar­­syń, – dedim men odan syr tartyp.

– Iá, aǵa, óte jaqsy bilemin. Meniń atymdy atam sol kisiniń esimine baılanystyryp ádeıi qoıypty.

Iá, keıinnen máseleniń mán-jaıyna qanyqqanda onyń sózi­niń rastyǵyna kózim jetti. Shynynda da Qatımollanyń atasy Murat pen esimi respýblıka jurtshylyǵyna keńinen tanymal respýblıkanyń eńbek sińir­gen qaıratkeri Qatımolla Ber­di­ǵalı óner men mádenıette qa­nattas kele jatqan azamattar eken. 1990 jyly oblystyń shal­ǵaı aýdandarynyń biri Já­nibekke konserttik saparmen barǵanda óner tarlanyn jer­gi­likti mádenıet qyzmetkeri Mu­rat qarsy alady. Sol kúni onyń tuńǵysh nemeresi dúnıege kele­di. Esimi elge eleýli azamattyń kelisimin alyp, atasy nemere­si­niń atyn Qatımolla dep qoıady.

Bul taǵdyrǵa ne shara? Sá­bı­­­ge ómirge kelmeı jatyp týabitti sal aýrýy jabysypty. Ony anasy Gúljan jeti aıly­ǵynda ǵana baıqaıdy. Áke baladan syrt aınalǵanymen, atasy Murat pen ájesi Baqytja­mal­dyń nemere­­­sin emdetý úshin bar­maǵan jeri, baspaǵan taýy qalmaıdy. Alaıda, týabitti ja­bysqan keselge eshqandaı shıpa tabylmaıdy.

Budan on jyl buryn Murat kelini Gúljanǵa, nemereleri Qa­tımolla men Áıgerimge joǵa­ry­da atalǵan Dostyq kóshesin­degi eki qabatty eski úıden tur­mysqa qolaısyz bolsa da bir bólmeli páter satyp alyp be­ripti. Nebári jıyrma eki sharshy metrlik aıadaı ǵana bólme. Qatımolla, anasy jáne qaryn­dasy úsheýi osynda turyp jatyr. As ishetin oryn da, jatyn bólme de ortaq. Eskirip, tozyǵy jetken baspaldaqtar aıaq basqan saıyn syqyrlap qoıa beredi.

Ekinshi qabattan tómenge óz­di­ginen túse almaıtyn Qatı­mol­la kúni uzaq úıde qamalyp otyrady. Joǵary bilimdi anasy Gúl­jan aýyldaǵy mektepte hımııa, bıologııa pán­­derinen sabaq beripti. Áıtse de qalaǵa kóship kelgen soń ózdi­ginen qozǵala almaıtyn bala­synyń jaǵdaıyn oılap, ma­man­dyǵymen qosh aıtysypty.

Qatımolla 7-synypqa deıin oblys ortalyǵyndaǵy № 38 mek­tepte oqıdy. Odan keıin psı­ho­­­log mamandardyń keńesi bo­­­ıyn­sha sabaǵyn №15 arnaıy mek­­­­tepte jalǵastyrypty. Áıt­se de, ol tolyq orta bilim ala al­­­­ma­­­­­­­­ǵan. Soǵan qaramastan, tele-radıo habarlaryn úzbeı kó­rip tyń­daı­­tyn, merzimdi basylymdardy qolynan túsirmeı oqı­­tyn onyń oı-pikiri ornyq­ty. Bor­ke­mik, pessımıstik kó­ńil-kúı­­­­den aýlaq, ómirge degen qushtar­­­­­­lyǵy mol, kompıýter tilin meń­­gergen ji­gittiń alǵa qoıǵan maq­sattary da aıqyn. Iаǵnı, bilimin odan ári tolyq­ty­ryp, óz múm­­kin­­digine saı qyz­met­ke ornalasý, otbasyn qurý – onyń basty mu­ra­ty.

Múgedek bala tárbıelep otyrǵan muńdy ana Gúljan B­a­qaeva arnaıy turǵyn úı keze­ginde tur. Alaıda, onyń qashan jetetini belgisiz. Taǵy bir qyn­jylarlyǵy, oblys ortaly­ǵyn­da Qatımolla Muratov sekildi týabitti sal aýrýyna ushyraǵan múgedek balalar úshin áleýmet­tik qoldaý jáne saýyqtyrý or­ta­lyǵy qurylmaǵan. Basqa aı­maq­qa aparýǵa da bolar edi. Qys­qa jip kúrmeýge kelmeıdi-aq.

…Arada biraz jyl ótken soń Qatımolla Berdiǵalı mádenıet salasyndaǵy aǵa áriptesi Mu­rat­­­­qa: «Meniń esimimdi qoıǵan ne­­me­reń qaıda? Kórsetpeısiń be? О́sip qalǵan shyǵar», dese kerek. Bul tosyn saýalǵa Murat ne de­­­­rin bilmeı abdyrap qala­dy. Alaıda, kóp keshikpeı óner maı­talmanynyń tilegin oryndaıdy.

Sol sátte kózi kórmese de, kókirek kózi qashanda oıaý, júregi názik asa sezimtal jan Qatımolla Berdiǵalı ózi attas Qatımolla jetkinshektiń aıaq qolyn sıpalap otyryp: «Iаpyr-aı, balam júrmeı me? Qatı­molla bitkenniń bári qudaıǵa ne jazyp edi», depti de sóziniń aıaǵyn tómendegideı optımıstik órshil rýhta aıaqtapty: «Eshteńe etpes, taǵdyrdyń mańdaıǵa jazǵany osy shyǵar. Buǵan bola jasyma, moıyma, eńseńdi túsir­me. Qatımollalar áli talaı bıikterdi baǵyndyra alady».

Mine, tekti de márt atasy­nyń osy sózderin óz ómiriniń usta­ny­my etip alǵan taǵdyr­dyń mań­daı­ǵa jazǵanyna tózimi men qaısarlyǵyn qarsy qoıyp kele jatqan on toǵyz jasar Qatı­mol­la Muratov ómirge degen sheksiz qulshynysyn, erteń­gi kúnge degen úkili úmitin osylaı aıalaýmen keledi.

Temir QUSAIYN,

«Egemen Qazaqstan».

ORAL.