Taǵdyrdyń jazýymen ótken ǵasyrdyń 20-jyldary sol kezdegi qazaq astanasy Orynborǵa qonys aýdaryp kelip, darqan dala tósinde keń tynyspen áýeletip salynatyn ǵajaıyp ánderdiń sıqyryna elitip «búginnen bastap osy halyqtyń mýzykasyn zertteımin» dep ómirlik maqsat belgilegen kezde onyń jol ortasynan asqan shaǵy bolatyn. Sodan keıingi bar sanaly ǵumyryn ózine beıtanys bolyp kelgen eldiń baı qazynasyn jınap, qaǵazǵa túsirýge arnaǵan Zataevıchtiń eńbekteriniń arqasynda qazaq mýzykasy Eýropaǵa jetip, dúnıe júzine tarady.
Qurmanǵazy atyndaǵy ulttyq konservatorııada A.Zataevıchtiń 150 jyldyǵyna oraı uıymdastyrylǵan «Mýzykalyq etnografııadaǵy tulǵa, dástúr, mádenıet» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada uly mýzyka zertteýshisiniń ushan-teńiz eńbegi eki kún boıy ár qyrynan áńgimelenip, ýaqytpen birge tereńdele túsetin tanym turǵysynan taǵy bir márte zerdelendi. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń uıytqy bolýymen uıymdastyrylǵan konferensııa ataqty kompozıtordyń mereıtoıyn atap ótýdi ǵana emes, aýyz ádebıetiniń qazirgi ahýalynyń, olardy zertteý men saqtaýdyń ózekti máselelerin talqylaýdy maqsat etti. Keń aýqymda ótken konferensııaǵa Qazaqstannan, Reseıden, Qyrǵyzstannan, О́zbekstannan, Ázerbaıjannan, Bolgarııadan jáne Vengrııadan jıyny 55 mýzyka zertteýshisi kelip qatysty.
Mádenıet jáne sport vıse-mınıstri Aqtoty Raıymqulova ǵasyr basyndaǵy eýrazııalyq mádenı keńistiktiń jibin jalǵap, qazaq jáne álem mýzykasy ortasynda rýhanı altyn kópir qyzmetin atqarǵan etnograf Aleksandr Zataevıchtiń ultymyzdyń ónerine sińirgen orasan zor eńbegin bıik dárejede baǵalaı otyryp jasaǵan baıandamasy qundy derekterge toly boldy. 1920 jyldan 1936 jylǵa deıin on alty jyl boıy qazaq dalasyn birde jaıaý, birde arbamen aralaı júrip, halyq ánshileri men kúıshileriniń oryndaýshylyq syryn ashyp, óte mańyzdy maǵlumattar jınady. Mýzykalyq etnograftyń tek qazaq halqynyń ǵana emes, orys, qyrǵyz, ózbek, tájik, túrikmen, taǵy basqa da halyqtardyń án-kúıiniń ereksheligin, mazmunyn, uqsastyǵyn saralap, salystyra otyryp jasaǵan ortaq túıinin búgingi kompozıtorlar men jas zertteýshiler qundy málimet retinde eńbekterinde paıdalanyp keledi. «Qazaqtyń 500 án-kúıi», «Qazaq halqynyń 1000 áni» – áli ǵasyrlar boıy ózektiligin joǵaltpaıtyn ólmes týyndylar.
Konferensııadaǵy qyzyqty baıandamalardyń birin О́zbekstan memlekettik konservatorııasynyń professory, ónertaný doktory Toqtasyn Gafýrbekov jasady. Onyń málimetinshe, orys klassıkalyq mýzykasynyń kórnekti ókili Sergeı Rahmanınov pen Aleksandr Zataevıch arasyndaǵy asqaq dostyq uzaq jyldarǵa sozylǵan. Minezi tuıyq, adamdarmen aralasýdan boıyn aýlaq ustaǵan, bir ǵana sımfonııasynyń sátsizdikke ushyraǵanyn kótere almaı, ashý ústinde Amerıka asyp ketken ataqty Rahmanınov qazaq jerinde qarapaıym tirshilik keshken Zataevıchti ǵana jaqyn tutyp, jıyrma jyldan asa syryn, muńyn aıtyp, hat alysyp turǵan. Folklorshy men kompozıtordyń yntymaqtastyǵynan búkil álem yqylastana qulaq túrgen sıqyrly sazǵa toly sımfonııalar týǵan.
Almatyda klassıkalyq, halyqtyq-dástúrli mýzykanyń asa mol quramdaǵy tanymal bilgirleriniń dál osylaı bas qosýy óte sırek. Sondyqtan bolar, konferensııaǵa kelgen mýzykatanýshylar Zataevıch shyǵarmashylyǵyn negizge ala otyryp, búgingi án men áýenniń damý baǵyty tóńireginde pikir talastyryp, qyzyqty oılaryn ortaǵa saldy.
