Sabaqty ıne sátimen Aqtoǵaı ken ornyn ıgerý bastaldy
Seısenbi, 28 mamyr 2013 2:18
Qoınaýy qazba baılyqqa toly Shyǵys Qazaqstan óńirindegi eń iri Aqtoǵaı mys kenishin el ıgiligine jaratý maqsatynda qazirgi tańda daıarlyq jumystary qarqyn alyp, belsendi túrde bastalyp ketti. Budan buryn habarlanǵanyndaı, 2012 jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaqmys tobynyń Dırektorlar keńesi atalmysh ken ornyn ıgerýdiń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin bekitken bolatyn. Bekitilgen kestege sáıkes, 2015 jyly totyqtanǵan kennen alǵashqy ónim shyǵarylady. Al odan keıingi keler kelesi jyly sýlfıdti kennen ónim alynyp, máreli meje baǵyndyrylady. Jalpy, kenishti paıdalaný merzimi 50 jyldan asyp jyǵylady. Osyndaı bıik belesti baǵyndyrýǵa bul joba boıynsha jumsalatyn kapıtaldyń shyǵys mólsheri shamamen 1,9 mlrd. AQSh dollaryn quraıdy.
Seısenbi, 28 mamyr 2013 2:18
Qoınaýy qazba baılyqqa toly Shyǵys Qazaqstan óńirindegi eń iri Aqtoǵaı mys kenishin el ıgiligine jaratý maqsatynda qazirgi tańda daıarlyq jumystary qarqyn alyp, belsendi túrde bastalyp ketti. Budan buryn habarlanǵanyndaı, 2012 jyldyń jeltoqsan aıynda Qazaqmys tobynyń Dırektorlar keńesi atalmysh ken ornyn ıgerýdiń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin bekitken bolatyn. Bekitilgen kestege sáıkes, 2015 jyly totyqtanǵan kennen alǵashqy ónim shyǵarylady. Al odan keıingi keler kelesi jyly sýlfıdti kennen ónim alynyp, máreli meje baǵyndyrylady. Jalpy, kenishti paıdalaný merzimi 50 jyldan asyp jyǵylady. Osyndaı bıik belesti baǵyndyrýǵa bul joba boıynsha jumsalatyn kapıtaldyń shyǵys mólsheri shamamen 1,9 mlrd. AQSh dollaryn quraıdy.
Aıtpaqshy, Aqtoǵaıdaǵy ken qoryn barlaýǵa baılanysty mańyzdy sharalar ótken ǵasyrdyń 1974 jyly bastaldy. Barynsha tereń barlaý-izdestirý jumystarynyń arqasynda kenishtiń keleshegi kemel ekendigi aıqyndaldy. Sol kezdegi KSRO Paıdaly qazbalar qory jónindegi memlekettik komıssııa 1980 jyly kenishtiń qatparynyń qalyńdyǵyn rastap, ondaǵy qordyń jiktelýin birden bekitti. Alaıda Aqtoǵaıdyń en baılyǵy túrli sebeptermen halyq kádesine jaratylmaı biraz ýaqyt jatyp qaldy.
Elimiz táýelsizdikke qol jetkizip, etek-jeńimizdi jınaǵan kezeńde kenishtiń keleshegi kún tártibine qaıta qoıylyp, juldyzy jandy. Jáne de kenge qajettilik artty. О́ndiris órge órlep, eńbek kórigi qyzdy.
Iá, sabaqty ıne sátimen demekshi, 2004 jyly jer qoınaýyn paıdalaný quqyǵy «Qazaqmys korporasııasy» JShS-ǵa berildi. Senimdi qolǵa ótip, baǵy ashyldy. Osy arada «Qazaqmys korporasııasy» týraly sóz aıtpaı ketý ábden ábes bolar edi. Onyń respýblıkadaǵy mys, altyn, myrysh, kúmis, elektr energııasyn óndirýde eleýli aktıvteri bar. Tabıǵı resýrstardy óndirý jáne óńdeýmen aınalysatyn halyqaralyq jetekshi top bolyp tabylatyndyǵy da ámbege aıan.
Qazaqstandaǵy eń iri mys óndirýshi ári 16 kenishke, 10 taý-ken fabrıkasyna jáne eki mys balqytýshy óndiristik keshenge ıe bolyp otyrǵan álemdegi aldyńǵy qatarly alpaýyt kásiporynnyń jumysy árdaıym joǵary baǵalanady. Ken óndirýden bastap mys shıratpasyn jáne katodty mys túrindegi daıyn ónim shyǵarýǵa deıin tolyqtaı ıntegrasııalanǵan kompanııa 2012 jyly 292 myń tonna katodty teńgerimdegi mys óndirdi. Bul óndiris elektr energııasynyń ishki tasymaldarymen jáne aýqymdy temir jol ınfraqurylymymen qamtamasyz etilgen.
2012 jyly Qazaqmys 152 myń tonna myrysh konsentratyn shyǵardy. Top álemdegi eń iri degen on kúmis óndirýshiniń biri retinde byltyr 12,6 mln. ýnsııa kúmis óndirdi. Sondaı-aq, biri Ekibastuz GRES-1 kómir elektr stansııasynyń 50 paıyzdyq úlesine ıe. Qazirgi kezde elektr stansasynyń óndiristik qýattylyǵyn 3 000 MVt-dan 4 000 MVt-ǵa deıin jetkizýge múmkindik beretin jańǵyrtý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan.
Qazaqmys toby London qor bırjasy men Gonkong qor bırjasyndaǵy aınalymǵa kiredi. О́tken jyly toptyń aǵymdaǵy qyzmetinen kelgen tabysy 3,4 mlrd. AQSh dollaryn, al segmenttik EBITDA kórsetkishi 1,9 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Topta shamamen 60 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi. Mine, alyp kásiporynnyń qaraýyna ótken Aqtoǵaı kenishiniń ekinshi tynysy ashylyp, keleshektegi tirliginiń irgetasy qalandy. Jańadan jumys oryndarynyń jasaqtalýyna túrtki bolyp, jergilikti eldi mekenderdiń turǵyndarynyń áleýmettik-mádenı ómirine de ózgeshe lep berip, sony serpin tanytady. Qysqasha aıtqanda, óńirdiń ón boıyna qan júgirtedi.
Sóıtip, qaıtalap júrgizilgen barlaý jumystarynyń, metallýrgııalyq synaqtardyń jáne ınjenerlik zertteýlerdiń nátıjesinde ken ornynda kóptegen máseleni keńinen qamtıtyn ınfraqurylym qalyptasa bastady. Manevrlik park pen Aqtoǵaı kentinen óndiris alańyna deıin uzyndyǵy 21 shaqyrym temirjol tarmaǵy tartylyp, jalpy júk kóterý qýaty 100 tonnalyq portaldy shyǵyrandar ornatylyp, kenishke aparatyn negizgi jol tóselip, 60 adamǵa shaqtalǵan vahtalyq kent, 3 qoıma jáne ınjenerlik júıeler quryldy. Jaryq berý úshin Qaraǵandy men Aqtoǵaı kenti arasynda uzyndyǵy 720 shaqyrym quraıtyn ÁJ 220 kVt elektr taratý jelisi iske qosyldy.
О́ndiris alańyna ýaqytsha nysandar turǵyzýǵa qurylys materıaldary men sanalýan tehnıkalar da jetkizildi. Alań aýmaǵynda elektr jelilik jáne jer-qazý jumystary, karerge aparatyn jol qurylysy da júrgizilýde. Jyl sońyna qaraı negizgi taý-ken óndirý máshıneleri men qurylǵylar da ákelinedi.
Atalǵan jobada TMD elderindegi ken baıytý óndirisinde qoldanylatyn iri aýqymdy ozyq jabdyqtar paıdalanylmaq. Aqtoǵaıdyń ken baıytýshylary konýsty ýatqyshtarda, jartylaı ózdiginen ýatatyn úgitkishterde jáne bolat sharly úgitkishterde jumys istep, ónimdilikti eselep arttyrady. Bul jabdyqtardyń barlyǵy derlik redýktorsyz jetekpen jaraqtandyrylady. Al jaqsy jaraqtandyrylǵan qurylǵymen eńbek etý qashanda alǵa qaraı jeteleıdi. Aqtoǵaı jobasynyń negizgi qurylys jumystaryna 3 myńnan astam adamdy qatystyrý josparlanǵan. Qurylys aıaqtalyp, óndiristi paıdalaný kezinde onda shamamen 1 myń 500 jumysker nápaqalaryn tabady. Operasııalyq komanda 2015 jyldyń kúzine taman tolyq jınaqtalyp, jumys úderisin údetedi. Kásibı mamandar men jabdyqtardy jetkizýshi kompanııalardyń ókilderi barlyq qyzmetkerlerdi qaýipsizdik tehnıkasynyń standarttary men is-josyqtary boıynsha kóp nárseni oqytyp úıretti. Turmys kóńildi bolsa, jumys ónimdi bolady degen qaǵıdany bek ustanǵan kompanııa basshylyǵy qyzmetkerlerdiń qazirgi zamanǵy jataqhanalarda turýyn jan-jaqty oılastyryp, onyń ozyq úlgide bolýyn kesip-pishti. Sondaı-aq, sport alańdarynyń da qurylysyn salý kózdelgen. Shynyqsań shymyr bolasyń – osyny basty maqsat tutqan kompanııanyń budan utary árıne kóp.
Aqtoǵaı jobasyn qarjylandyrý úshin 2011 jyldyń jeltoqsan aıynda Qytaı Memlekettik damý bankimen 1,5 mlrd. AQSh dollary somasyndaǵy nesıelik jeli boıynsha kelisim jasaldy.
– Negizgi órkendeý jobalarymyz Bozshakól men Aqtoǵaı – Qazaqmys toby strategııasynyń basty dińgegi. Sondyqtan biz júrgizilip jatqan jumystar barysyn muqııat qadaǵalaımyz. Taıaýda Aqtoǵaıda aýqymdy qurylys jumystary bastalady. Biz qurylys jumystary qarqyndy júrgizilip jatqan Bozshakóldiń tájirıbesin endi osynda paıdalanyp, atqarylatyn jumystyń tıimdiligin arttyramyz, – dedi óz sózinde Qazaqmys tobynyń basqarýshy bas dırektory Oleg Novachýk.
Jumys isteýdiń utymdy jaǵyna umtylǵan, jańashyldyqtyń úzdik úlgisin qamtyǵan Aqtoǵaı kenishiniń qazany burq-sarq qaınap tasıtyn kúni de alys emes. Laıym solaı bolǵaı.
Marat AQQUL,
«Egemen Qazaqstan».
