Dáýren Abaevtyń aıtýynsha, dintanýshylar forýmy memlekettik-konfessııalyq qatynastardyń ózekti máselelerin talqylaıtyn yqpaldy dıalog alańyna aınalǵan.
«Bul sharaǵa otandyq ǵylymı-sarapshylar qaýymdastyǵy, úkimettik emes uıymdardyń jáne dinı birlestik ókilderiniń jyl saıyn belsendi qatysýy izgi dástúrge aınalyp keledi. Búgingi forýmda talqylanatyn taqyryptar da, sizderdiń pikirlerińiz de óte mańyzdy. О́ıtkeni bul jıyn eń aldymen, azamattyq qoǵamnyń dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy jumystarynyń rólin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan», dedi mınıstr.
Sonymen qatar mınıstr óz baıandamasynda destrýktıvti dinı aǵymdardyń jaqtaýshylary azaıyp kele jatqanyn aıtty. Bul úkimettik emes uıymdar jáne ońaltý ortalyqtarymen yntymaqtastyqtyń nátıjesi ekenin atap ótti.
Mınıstrliktiń aqparatyna súıensek, búgingi tańda respýblıkamyzda din salasynda 7 myńnan astam maman jumys isteıdi. Olar negizinen aqparattyq túsindirý jumystaryn júrgizý, destrýktıvti ıdeıalardy ustanatyn azamattardy ońaltý jáne dinı ekstremızmge qarsy nasıhatpen aınalysady. «Sońǵy 3 jylda 78 myńǵa tarta ártúrli shara ótkizildi. Alaıda, aldaǵy ýaqytta bul jumysty budan da belsendi júrgizý kerek. Jalpy, aldyn alý sharalaryn qysqartyp, táýekel tobyndaǵylarmen jumysty kúsheıtken abzal», dedi Dáýren Abaev. Mınıstrdiń ataǵan táýekel tobyna jumyssyzdar, ózin ózi jumyspen qamtıtyn azamattar, stýdentter men maýsymdyq jumys isteıtin jumysshylar enedi.
Odan keıin mınıstr jyl basynan beri ınternet-alańda 25 myńǵa tarta zańǵa qaıshy materıal joıylǵanyn habarlady. «Terrorızm men dinı ekstremızm ıdeologııasy nasıhattalǵan 13 myń materıalǵa shekteý qoıyldy. Alaıda, bul baǵyttaǵy jumysty áli de jetildirý kerek. Qarsy nasıhat boıynsha áleýmettik jelidegi qolǵa alynǵan sharalar álsiz. Jarııalanǵan materıaldyń formatyn qaıta qarap, sapaǵa mán berý kerek», dedi ol.
Jıynda sóz alǵan Ulttyq qaýipsizdik komıteti Terrorızmge qarsy ortalyq bastyǵynyń orynbasary Sergeı Shveıkınniń aıtýynsha, Qazaqstanda destrýktıvti aǵymdy ustanatyndardyń sany 20 myńnan asady. Sonymen qatar ol HHI ǵasyrdyń basynan bastap álemde 72 myńnan astam terakt tirkelgenin, onyń saldarynan 170 myńǵa jýyq adamnyń kóz jumǵanyn aıtty. «Olar kóp jaǵdaıda radıkaldy, dinı ıdeologııanyń yqpalymen jasalady. Internettegi nasıhattyń nátıjesinde bizdiń azamattar da sheteldegi terrorıstik uıymdarǵa qosylyp ketti. Radıkaldy nasıhattyń qaqpanyna kózqarasy qalyptaspaǵan, dinı bilimi joq, jastyq maksımalızmi basym jastar túsedi. Qazaqstandyqtardyń «Ál-Kaıda» lańkestik uıymynyń quramyna kirý úshin Aýǵanstanǵa barýy alǵash ret 2008 jyly tirkelgen edi. Búginge deıin radıkaldy toptardyń qataryn toltyrý úshin 800-ge tarta Qazaqstan azamaty elimizden ketken. Olar negizinen halyqaralyq terrorıstik uıymdardyń – DAISh pen Ál-Kaıda, Haııat Tahrır ash-Sham quramynda júr. Olardyń basym kópshiligi destrýktıvti ıdeologııalyq aǵymda bolǵan. Tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, terrorıster men ekstremıster dál sol destrýktıvti aǵymdy ustanatyndardyń qatarynan shyǵady. Qazirgi tańda bizdiń esebimiz boıynsha Qazaqstanda destrýktıvti ıdeologııany ustanatyndardyń sany 20 myńnan sál asady. Olardyń kóbi Atyraý, Túrkistan, Qaraǵandy men Aqtóbe oblystarynda, Nur-Sultan men Almaty qalalarynda. Osyǵan baılanysty bizdiń basty mindet – dinı ahýaldy ońaltý», dedi UKQ ókili.
Al Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Serikbaı qajy Oraz destrýktıvti aǵymǵa ergen azamattardy radıkaldy raıynan qaıtarý jumysy jaıynda baıandama jasady. Bas múftıdiń aıtýynsha, qazirgi tańda bilim men tájirıbesi tolysqan ımamdardyń osy baǵyttaǵy jumystarynyń nátıjesinde elimizde jyl saıyn 500-den astam azamat jat aǵymnan bas tartady eken. Sonymen birge Serikbaı qajy Oraz aqsaqaldar ınstıtýtynyń jumysyn jandandyrý men tarıhı jerlerdi aralaýdy qolǵa alýdy usyndy. Onyń aıtýynsha, osy arqyly halyqqa tarıhty túsinip, dástúrli dinimizdi dáripteýge múmkindik ashylmaq.
Plenarlyq otyrystan soń forýmǵa qatysýshylar dinı salany retteý prosesinde týyndaıtyn negizgi máselelerdi, aqparattyq-túsindirý jumysyn tıimdi júrgizý, ınternet keńistiginde radıkaldy ıdeologııaǵa qarsy turý jáne destrýktıvti dinı aǵymdardyń ıdeologııasynan zardap shekken adamdardy ońaltý máselelerin talqylady.
