Qazaqstandyqtar qandaı kólikti tańdaıdy?

Jýyrda Freedom Finance Insurance saq­tandyrý kompa­nııasynyń mamandary júrgizgen zertteý barysynda elimizdiń qaı aýmaǵynda avtokóliktiń kóbirek ekeni jáne qazaq­standyqtar­dyń negizinen qandaı kólem­degi qozǵaltqyshty tańdaıtyny anyqtaldy.

Statıstıka komıtetiniń má­li­meti boıynsha, 2019 jyl­dyń tamyz aıynda  Qazaqstanda 3 698 309 avtokólik tirkelgen. Bul ót­ken jylmen salystyrǵan­da, 5,5%-ǵa kem. Eń kóp avtokólik Almaty oblysynda tirkeldi. Bú­ginde Jetisý jerinde 489 294 kó­lik júıtkip júr. Al ekinshi oryn­da – Almaty qalasy. Ala­taý­dyń baýraıyndaǵy alyp sha­har kó­she­lerinde kúndelikti qala tur­ǵyn­daryna tıesili 466 886 kó­­lik jolǵa shyǵady. Úzdik­ter úshti­gi­­niń sońynda Shyǵys Qazaqstan oblysy tur. Onda 296 080 avtomashına tirkelgen.

Nazar aýdaratyn dúnıe, elimizdegi avtomashınalardyń shyǵarylǵan merzimi kóbinese 10 jyldan astam ýaqytty quraıdy. Bul – 64,8%-ǵa teń. 3 jyl men 7 jyl ara­lyǵynda shyqqan mashınalar sany múldem az, tirkelgen kólikterdiń jalpy sanyna shaqqanda bar bolǵany – 15,7%-dy quraıdy. Al shyǵarylǵan jyly 3 jyldan aspaıtyn kólikter sany elimizde tipti az – 10,4%.

Kólik qozǵaltqyshtarynyń kólemi lıtr­men nemese tekshe santımetrmen ólshe­ne­di. Freedom Finance Insurance zertteý­leri nátıjesinde, qazaqstandyq avto­kólik ıeleriniń kóbisi qozǵaltqysh kóle­mi

1 500-2 myń tekshe santımetrdi quraı­tyn kólikterdi tańdaıtyny belgili boldy. Qazaqstanda mundaı qozǵaltqysh kólemi bar avtokólik sany – 1 711 633, bul tirkelgen barlyq mashınalar sanynyń jartysyn quraıdy (46,3%). Atalǵan qozǵaltqysh kólemi bar kóliktiń kóbi Aqmola (217 459), Aqtóbe (173 652) jáne Atyraý oblystarynda (141 520 avtomashına) tirkelgen. Sondaı-aq tanymaldylyǵy boıynsha ekinshi orynda – qozǵaltqysh kólemi 1100-1500 tekshe santı­metrdi quraıtyn avtokólikter ekeni anyq­taldy. Elimizde bul sanattaǵy avto­kólik­ter sany – 667 951 (18,1%). Osy kólem­degi kólikterdi kóbinese Aqmola (77 855), Almaty (72 989) jáne Jambyl (64 221) oblystarynyń tur­ǵyndary ıelenedi. Álbette, atalǵan qoz­ǵaltqysh kólemi bar avtokólikter qala ishinde paı­dalanýǵa óte qolaıly. Sebebi qaladaǵy avtokólik ıelerine mashınanyń qýaty emes, otyn jaǵý shyǵysy mańyzdy. Tany­maldylyǵy boıynsha úshinshi orynda – qozǵaltqysh kólemi 2 myń – 2 500 tekshe santımetrge deıingi avtokólikter quraıdy. Statıstıka komıtetiniń málimeti boıynsha, avtokólik ıeleriniń 16,7%-y atalǵan kólemdegi qozǵaltqyshqa ıe mashınalardy tańdaıdy. Bul negizinen Aqmola oblysynda (104 066), Aqtóbe oblysynda (96 189) jáne Batys Qazaqstan oblysynda (48 002) keńinen taralǵan. Eń az taralǵan qozǵaltqysh kóleminiń úsh túri: 3 myń – 4 myń tekshe santımetr (3,3%), 4 myń – 10 myń tekshe santımetr (1,9%) jáne 1 100 tekshe santımetrge deıingi (1,3%) kólikter. Zertteý barysynda orta statıstıkalyq qazaqstandyq kólik ıesi qozǵaltqysh kólemi shamamen 1 100 ben 2 500 tekshe santımetr aralyǵyndaǵy mashınany tańdaıtyny anyqtaldy. Mundaı qozǵaltqysh kólemi bar mashınalar qalada júrýge jaıly jáne únemdi bolyp shyqty.

Sondaı-aq qozǵaltqysh úlgisi men kólemi avtokólikterdiń dárejesin baıqatatyn synybyna da áser etetinin aıtýǵa bolady. Jeńil avtokólikter qozǵaltqysh kólemine sáıkes bes synypqa bólinedi:

• Yqshamlıtrajdy nemese shaǵyn-avtomobıl (1 200 tekshe santımetrge deıin).
• Shaǵyn synyp (1 200 – 1 800 tekshe santımetrge deıin).
• Ortasha synyp (1 800 – 3 500 tekshe santımetrge deıin).
• Sport avtomashınalary (3 500 tekshe santımetrden bastap).
• Joǵary synypty avtomashınalar (ártúrli kólemdi).

«Qozǵaltqysh kólemi otyn shyǵysyna jáne avtokólik qunyna áser etedi. Kóliktiń qoz­ǵalt­qyshy neǵurlym qýatty bolsa baǵasy da qundy. Odan basqa, keıbir elderde, bul saq­tan­dyrý qunyna da yqpal etedi. Mysaly, Reseıde mindetti avto­saqtandyrý polısin resimdeý kezinde qymbatqa túsýi yqtımal. Qazaqstandy alatyn bolsaq, OGPO polısin resimdeý barysynda, qozǵaltqysh kólemi eske­rilmeıdi. Demek, keıbir saq­tandyrý kompanııalary, KASKO erikti avtosaqtandyrý polısin resimdeý kezinde atalǵan faktordy eskerýi múmkin», dep tú­sin­diredi Freedom Finance Insurance saqtandyrý kompanııasy.