Qoǵam • 02 Naýryz, 2020

Ult tarıhynyń ózegi – shyǵystaný

526 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Mádenıet jáne sport mınıstrligine baǵynysty Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń uıymdastyrýymen «Reseı Shyǵystaný ǵylymynyń Qazaqstan men Orta Azııany zertteýi. Qazaqstandaǵy shyǵystanýdyń damýy» atty dóń­gelek ústel ótip, oǵan belgili ǵa­lymdar, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ, Shyǵystaný kafedrasynyń oqy­týshylary men Memleket tarıhy ıns­tı­týtynyń qyzmetkerleri, sonymen qatar atalǵan taqyryp boıynsha izde­nip júrgen doktorant, magıstranttar qatysty.

Ult tarıhynyń  ózegi – shyǵystaný

Jıynda talqylanatyn taqyryptar men bas qosýdyń maqsaty jaıly kópshilikti habardar etken Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń dırektory Nurlan Ere­jepov: «Eń áýeli Elbasy N.Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda aıtylǵandaı, búgingi tól tarıhymyzǵa oń kózqaras kerek eke­nin jetkizip, onyń ishinde reseılik shyǵys­tanýdyń iri ókilderi – V.V.Bartold, S.E.Malov, V.V.Radlov t.b. oqymystylardyń eńbegi ult tarı­hyn túgendeýde úlken septigin tıgizip kele jat­qanyn atap ótti.

 Jalpy alǵanda HIH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda qalyptasqan reseılik shyǵystaný áskerı jáne ǵylymı maqsatta júrgizildi. Ásirese, shyǵystaný boıynsha patshalyq mekemelerge jetkiziletin maǵlumattar: jazbahat, baıandama, sholý, arnaýly sıpattama, geografııalyq nysandar koordınaty, syzba-karta... sııaqty paıdaly málimetter, búgingi tańda ótkenimizdi saralaýǵa zor úlesin tıgizip otyr.

Osy oraıda akademık Bolat Kómektiń reseı­lik shyǵystaný máselesi jaıly aıtqan pikirine qulaq túrsek, bul ilimdi ıgerý barysynda akademık V.V.Bartoldtyń eńbegi ózine baǵyt-baǵdar bolǵanyn, ásirese, kımektaný máselesinde ataqty oqy­mystynyń 11 derekkózin paı­dalanǵanyn, tip­ti ǵalymnyń nazaryna ilikpegen 70-ge tarta tyń málimet tapqanyn, bulardyń bári ult tarıhynyń beles-bederin aıqyndaıtyn qundy dúnıe degen paıymyn vebınar arqyly aıta ketti. Taqyryp boıynsha baıandama jasaǵan tanymal dıplomat, professor Saılaý Batyrshauly reseılik shyǵystaný ǵylymynyń tól tarıhymyz ben mádenıetimiz úshin alatyn orny erekshe ekenine, bul sala keńestik kezeńde toqyraýǵa ushyrap, tipti qaǵajaý kórgenin dálel-dáıekpen aıtyp: «Táýelsizdiktiń arqasynda elimizde shyǵystaný mamandaryn daıyndaıtyn oqý oryndary kóbeıdi. Qazirgi tańda ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ men L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ, Abylaı han atyndaǵy Halyqaralyq qatynastar jáne álem­dik tilder ýnıversıteti, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti qa­tar­ly oqý oryndarynda: arab, parsy, qytaı, koreı, japon, ýrdý, hındı taǵy basqa tilder jáne shyǵys halyq­tarynyń tarıhy oqytylyp jatyr. Bul quptarlyq is» dedi.

Sonymen qatar «Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıtetinde shyǵystaný mamandaryn daıarlaý» taqyryby boıynsha aqparat aıtqan kafedra meń­gerýshisi Aqjigit Álibekuly, atalmysh oqý orny qazirgi tańda arab, parsy, qytaı, japon, koreı tilderine maman daıarlaýmen qatar, kelesi jyldan bastap mońǵoltaný baǵytynda ilim úıretetini jaıly aıtyp ótti. Bul is ulyq ulys Altyn Ordanyń 750 jyldyq merekesi, sonymen qatar irgeli ımperııanyń negizin qalaýshy Joshy han men onyń urpaqtarynyń mıssııasyna qatysty otandyq tarıhshylar aldynda mońǵoltanýdyń jańa kezeńi týyp tur degen paıymda tujyrymdaldy.

Basqosý barysynda shyǵystanýshy maman Samal Tólekbaeva, Qoljazbalar jáne sırek kitaptar ulttyq ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkerleri Zadash Dúkenbaeva, Almat Ab­salyqov, Raıymjan Muzaffarovtardyń mazmundy baıandamalary tyńdaldy.

Sońǵy jańalyqtar