Ábdilaq Nurlaquly 1986-1988 jyldary Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túrkistan aýdanynyń Kýıbyshev keńsharynda bas mal dárigeri qyzmetin atqarǵan kezde qoıdyń aınalshyq aýrýynan sharýanyń orasan shyǵynǵa ushyraıtyny oılandyrypty. Aınalshyq aýrýy malǵa ıtten juǵady. Ittiń ashy ishegindegi taspa qurt nájiske aralasyp syrtqa shyǵady. Mal sol qurttardy shóppen qosa jep, aýrýǵa shaldyǵady. Bala kúnde qoı baqqandar biletin bolar, mundaı aýrýmen aýyrǵan mal bir orynda aınala beredi.
Ǵalym aldymen qurttardyń qalaı damıtynyn, ıttiń nájisinen shyqqan jumyrtqadan qalaı ónetinin tereń zerttep, ony qoıdyń óti men ishegindegi sólinen jasalǵan qorektik ortada qoldan ósirdi. Osy ortada endi paıda bola bastaǵan mıqurttardyń antıgenderin qozylarǵa ekkende, jas tólder aınalma aýrýymen aýyrmapty. Sol qozylarǵa keıinnen toqty kezinde mı qurtynyń jumyrtqasyn juqtyryp kórgende de aýrý belgisi baıqalmaǵan. Sóıtip jas tóldiń aınalma aýrýyna qarsy ımmýnıteti artty. Parazıttiń antıgenderine tán zattaryn az mólsherde malǵa aldyn ala ekkende, onyń qorǵanysh qabileti artyp, parazıtke qarsy kúreske daıyn boldy. Alǵashqy júrgizilgen zertteý nátıjeleriniń jetistikteri boıynsha jazylǵan «Maldyń aınalma aýrýyn serologııalyq reaksııalarmen anyqtaýǵa arnalǵan komponentter jıyntyǵy» dep atalǵan eńbegi óndiriske engizilip, mal sharýashylyǵynda keńinen paıdalanýdyń nátıjesinde aınalma aýrýynyń taralýy 15-20 paıyzǵa deıin qysqarǵan kórinedi.
Úlken isterdi únsiz isteıtin adamdar bolady, bizdiń osy jolǵy keıipkerimiz, dosynyń aıtýynsha, týra sondaı jan. Qanshama eleýli eńbek etkenine qaramastan qarapaıym. Áıtpese S.Nurmaǵanbetuly: «Bul aıtýǵa ǵana ońaı, al shyn máninde munyń bári uzaq jyldar boıy kún-tún demeı etken eńbek pen tynymsyz izdenistiń nátıjesimen kelgen. Ábekeń jumys bólmesinde saqtaýly turǵan tarıhı qujattardy da kórsetti. Sarǵaıǵan qujattardan Máskeýdegi Búkilodaqtyq memlekettik maldárigerlik preparattaryn tekserý ǵylymı zertteý ınstıtýtynda tolyq tekserý úshin Memlekettik maldárigerlik basqarmasy bastyǵynyń 1988 jylǵy 22 naýryzdaǵy №100 buıryǵymen komıssııa qurylǵanynan jáne osy komıssııanyń qorytyndysymen 1989 jyly «Maldardyń aınalma aýrýyna qarsy vaksına jasaý týraly nusqaýy» Búkilodaqtyq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Agroóndiristik komıtetiniń Maldárigerlik basqarmasynyń bastyǵy A.Tretıakovtyń №432-3 buıryǵymen bekitilip, óndiriske engizilgeninen habardar boldyq», dep tolǵanar ma edi.
Keıipkerimiz Túrkistan qalasyna jaqyn ornalasqan Babaıqorǵan aýylynda dúnıege kelgen. Alǵyr da zerek bolǵan ol 5 jasynda mektepke barypty. Qabiletine qaraı aýyldaǵy oqý ordasynan aýdanǵa, keıin iri shaharǵa aýysyp, Almaty qalasyndaǵy S.M.Kırov atyndaǵy №12 qazaq orta mektebin támamdaǵan. Sonan soń 1972 jyly Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtyn bitirip, Almaty oblysy Talǵar aýdanynyń «Lých Vostoka» ujymsharynda mal dárigeri, Almatydaǵy Qazaq maldárigerlik ǵylymı-zertteý ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker, aǵa ǵylymı qyzmetker jáne «О́ndiristik ortalyq» zerthanasynyń basshysy boldy. 1986 jyly týǵan mekeni Ońtústik Qazaqstan oblysyna oralyp, Túrkistan aýdanyndaǵy Kýıbyshev keńsharynyń bas mal dárigeri bolyp jumysqa ornalasty. Al 1991 jyldan 2012 jylǵa deıin Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq Qazaq-túrik ýnıversıtetinde «Bıologııa» men «Ekologııa» kafedralarynyń dosenti, professory, kafedra meńgerýshisi jáne 1997-1999 jyldary ýnıversıtet prezıdentiniń keńesshisi qyzmetin atqarǵan. Búginde Ábdilaq Nurlaquly – Shymkent qalasynda Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń «Bıologııa» kafedrasynyń professory.
Ǵalym táýelsizdik jyldarynda otandyq ǵylymnyń damýyna ǵana emes, ana tilimizdiń ǵylym tiline aınalýyna alǵashqylardyń biri bolyp úles qosty. 1998 jyly «Maldyń parazıt aýrýlaryn ımmýnologııalyq ádistermen anyqtaýdyń bıologııalyq negizi» atty qazaqsha qorǵaǵan eńbegimen ǵylym doktory ataǵyn aldy. Árıne, bul – qulaǵanyna kóp bolmaǵan Qyzyl ımperııa saıasatynyń salqyny basyla qoımaǵan kez. Sondyqtan úlken táýekelge bel býǵanda «Egemen Qazaqstan» gazetiniń sol kezdegi bas redaktory Ýálıhan Qalıjan men jazýshy Sherhan Murtazanyń tıisti oryndarǵa usynys hattar joldap, qoldaý kórsetkenin qosa ketý kerek. Qazirdiń ózinde mundaı mańyzdy qadamǵa bara bermeıtin otandyq zertteýshilerge úlgi bolarlyq ustanym.
Sondaı-aq keıipkerimiz – Halyqaralyq ekologııa akademııasy men jaratylystaný ǵylymdarynyń akademıgi, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Úzdik oqytýshy» grantynyń ıegeri, 40-tan asa ǵylymı eńbektiń (oqý quraldary, ádistemelikter, monografııalar, t.b.) avtory. Budan bólek, Álem halyqtary jazýshylar odaǵy men Qazaqstan jýrnalıster odaǵyna múshe Ábdilaq Nurlaqulynyń kórkem-ádebı esseler men satıralyq ázil-syqaq taqyrybyndaǵy on shaqty kitaby jaryq kórgen.
