Ekonomıkalyq sharalarǵa basymdyq berildi

О́tken jyly jazda nesıesin tóleı almaı júrgenderge ar­nal­ǵan aýqymdy baǵdarlama júzege as­ty. Soǵan sáıkes, 500 myńǵa jýyq azamattyń 300 myń teńgege deıingi nesıesi óteldi. Oǵan qosa, 1, 2 mıllıon adamnyń aıyppuly men ósimaqysy keshirildi. Mundaı qadam sol kezeńdegi tutyný ne­sıe­si boıynsha qalyptasqan ah­ýaldy jeńildetýge múmkindik berdi. Keıinnen kirisi joq qa­ryz­gerlerdiń tutynýshylyq nesıe­sin shekteý jóninde sharalar qa­byl­dan­dy.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyldyń qyr­kúıe­gin­de alǵash ret halyqqa Joldaý jarııalaǵany belgili. Onda kóp­te­gen ekonomıkalyq bastamalar­men birge zeınetaqy jáne turǵyn úı salasyndaǵy reforma qamtyldy. Sonymen qatar 5 paıyzdyq zeınetaqy jarnasyn 3 jylǵa keıinge shegerý týraly sheshim qabyldandy. Buǵan qosa, mıkro jáne shaǵyn bızneske tabys salyǵyn 3 jylǵa deıin tólemeýge ruqsat etildi. Mıkro jáne shaǵyn bıznesti tekserýge úsh jylǵa moratorıı jarııalandy. Osyndaı sharalardyń jalpy quny shamamen jylyna 600 mıllıard teńgeni quraıdy.

Budan bólek, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bilim sala­syna bólinetin qarajat kóle­min arttyrdy. Byltyrǵy jel­toq­san­da «Pedagog mártebesi týraly» zań qabyldandy. Bul qujat pedagogterdiń jaǵdaıy men quqyǵyn jaqsarta túsýi tıis.

Bıylǵy qańtar aıynda Mem­le­ket basshysy Áleýmettik-eko­no­mıkalyq reformalardy sarap­taý jáne baqylaý ortalyǵyn qu­rý­dy tapsyrdy. Bul mekeme keleshekte Staregııalyq jos­par­laý men reforma jónindegi agent­tiktiń irgetasy bolýy tıis. Úki­metke 15 mamyrǵa deıin jańa ekonomıkalyq saıasat qurý júktelgen edi. Iаǵnı mamyr aıynda aýqymdy reforma týraly aıtylýy tıis bolatyn. Biraq aqpanda koronavırýstyń epıdemııasy taralyp, pandemııaǵa aınalǵandyqtan, naýryzda búkil elde karantındik qatań sharalar jarııalandy.

Koronavırýstyń pandemııasy áli de jalǵasyp keledi. Biraq onyń taralý aýqymy báseńdedi. Qazirgi tańda kóptegen memleket karantındik sharalardy jeńil­de­týdi bastap ketti. Osyǵan qa­ra­mas­tan, karantın kezinde kóptegen eldiń, onyń ishinde Qazaqstan da bar, ekonomıkasy qatty zardap shekti.

Naýryz-sáýir aılaryndaǵy eko­nomıkanyń quldyraýy keıingi aılarda qalpyna keledi. Biraq jyl sońynda ekonomıkanyń álsireýi 3-5 paıyzdy quraıdy dep oılaımyn. Eger munaı ba­ǵa­sy barreline 40 dollardan aınalsa, ekonomıkalyq quldyraý qatty baıqalmaýy tıis. О́ıtkeni bıylǵy bıýdjet munaıdyń quny barreline 20 dollar bolatyn jaǵ­daı­ǵa eseptelgen.

Karantın kezinde eko­no­mı­ka­lyq sh­aralardyń 3 paketi jarııalandy. Onyń jalpy quny 6 trıllıon teńgeni qurasa, 380 mıllıard teńge Tótenshe jaǵdaı kezindegi tólemge jum­sal­dy. Qalǵany jyl sońyna deıin tıisti sharalarǵa jum­sa­lady. Olardyń qatarynda zeı­netaqynyń, stıpendııanyń, áleý­mettik kómektik ósimi, sáýir-qazan aılarynda birqatar salaǵa salyq salmaý bar. Sondaı-aq «Jumyspen qamtý – 2020» jol kartasyna 1 trıllıon teńge qarastyrylǵan. Nesıeleý boıynsha da trıllıon teńge jumsalmaq. Budan da basqa atqa­rylatyn áleý­met­tik-eko­nomıkalyq sharalar je­terlik.

Qazir, karantın aıaqtalǵanda eko­nomıkalyq reformaǵa da­ıyn­dyq jumystary bastaldy. Endi, jańa ekonomıkalyq saıasat beıimdelip, túzetilip, qyrkúıekte jarııalanýy kúti­ledi. Kele­shekte álemdegi jáne eldegi ahýal turaqtalyp, mem­leketimiz ýaqyty kel­gen re­formaǵa belsendi kiri­se­di dep úmittenemin.

Oljas QUDAIBERGEN,

ekonomıst