Álem • 17 Tamyz, 2020

Jahanǵa jaıylǵan vırýs

286 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy jańa vırýsty jahandyq qaýip dep jarııalaǵaly mine, alty aıǵa jýyq ýaqyt boldy. Ol kezde, ıaǵnı jyl basynda on myńnan astam adam vırýs juqtyryp, eki júz adamnyń qaıtys bolǵany belgili edi. Bul jaǵdaı basynda tek Qytaıdyń máselesi bolyp kóringeni de ras.

Jahanǵa jaıylǵan vırýs

Ýaqyt ótti, koronavırýstyń álemde taralýyn toqtatý múmkin bolmady. Aınalamyz, ómirimiz túbegeıli ózgeriske ushyrady.

Eger biz jekelegen elderdi emes, tutastaı ǵalamshardy alatyn bolsaq jaǵdaı máz emes sekildi. Vırýs juqtyrǵandar sany 21 mıllıonǵa jaqyndady, al qaıtys bolǵan adamdar sany 750 myńnan asty. Pandemııa bastalǵan alǵashqy kezeńde ár júz myń naýqastyń dertin anyqtaýǵa bir apta ýaqyt qajet bolǵan edi, al qazir bul birneshe saǵattyń ishinde belgili bolyp jatyr. DDU uıymy álem áli de pandemııanyń qursaýynda ekenin aıtýda. Bul indet barsha adamzatqa ortaq jáne onyń áseri ár memlekette ártúrli. Biraq óz elińe qarap, barlyq jerde osylaı eken dep topshylaýǵa da bolmaıdy, sebebi keıbir memleketterde jeńil ótse, keıbireýi aýyrtpashylyqty qatty sezindi. Sol elderdiń ishinde Qazaqstan da bar. Barlyǵyn biriktiretin bir jaıt – vırýs juqtyrý qaýpi.

Latyn Amerıkasynda indettiń órshýi, Úndistannyń qaýipti aımaqtardyń birine aınalýy, Gonkongta turǵyndardyń karantın ortalyqtarynda jatýy, Eýropa men Aýstralııanyń karantın engizýdegi qıyndyqtary jáne taǵy basqalar búgingi ómirdiń bir bóligine aınaldy.

Indetti noqtalaǵan elder de joq emes. Jańa Zelandııanyń áreketi barsha álemniń nazarynda boldy. Elde alǵashqy naýqastar paıda bolǵanda birden iske kóshkenderdiń biri osy memleket. Nátıjesinde vırýs joıylyp, halqy burynǵy ómirine qaıta oralǵan. Alaıda sońǵy kúnde elde bir-ekili naýqastyń anyqtalǵany jaıly habarlar bar. Sonda bul koronavırýsty túbegeıli qurtý múmkin bolmaı tur degen sóz be?

Qarapaıym erejelerdi túsiný Mońǵolııa sekildi Qytaımen shekarasy eń uzaq elge kómektesti. Eldegi jaǵdaıdyń ýshyǵýy ábden múmkin edi. Degenmen shilde aıyna deıin birde-bir jaǵdaı tirkelmegen. Búgin Mońǵolııada indet juqtyrýdyń 298 deregi ǵana tirkelgen.

Mamandar el bıligi men qoǵamdyq densaýlyq saqtaý ókilderiniń til tabysa almaýy da vırýstyń jyldam taraýyna sebep bolǵanyn alǵa tartady. Máselen, AQSh-ta Donald Tramp pen bas sanıtarlyq dárigerdiń sózi bir jerden shyqpaýy qıyndyq keltirgen. Brazılııada da osyǵan uqsas jaǵdaı. Prezıdent J.Bolsonaro alǵashqyda vırýsty bolmashy tumaýǵa teńep, karantın engizýdi qup kórmegen. Aqyry aıaǵynda qos el de álemde eń kóp zardap shekken aımaqqa aınaldy. Bul eki eldi qosa alǵanda 9 mıllıonǵa jýyq adam juqtyrǵan.

Odan bólek qatań sharalar engizip, sońynan qaýiptiń áli bar ekenin umytyp ketken elder de bar. Bizdiń eldegi ssenarıı osyǵan sáıkes bolsa kerek. Bul qatardaǵylarǵa Aýstralııany da jatqyzýǵa bolady. Qytaıdan keıin indettiń oshaǵyna aınalǵan Eýropa da qaıta ashyla bastaǵan. Ispanııa, Fransııa, Grekııa, Germanııa vırýs juqtyrǵandar sany óskenin aıtyp, qaıta dabyl qaǵyp jatyr. Sarapshylar barlyq elderge eskertý retinde bir ret jeńiske jetý ekinshi ret sátti nátıjege qol jetkizemiz degendi bildirmeıtinin aıtyp eskertip keledi. Ony tájirıbe de kórsetti. Jaqynda elimizde karantın sharalary jeńildeı bastaıdy. Biraq bul vırýs joq degendi bildirmeıdi. Sondyqtan ótkennen sabaq alyp, jańa jaǵdaıda ómir súrýdi ádetke aınaldyrý kerek bolar. Jaz aıaqtalyp, kúz kele jatyr. Bul bizdiń qoǵamdaǵy jaýapkershiligimizdi qaıta synaıtyn kez sekildi.