Qumyrsqalar qalashyǵy

Aqbulqaqtyń oń jaǵyn ja­ǵa­laı jatqan qyzyl qumyrs­qanyń ıleý­lerinde esep joq. О́rkesh-órkesh bolyp kete be­redi. Birinen-biri bıik. Eń bıigi mólshermen 1 metr­den astam. Mundaı alyp ıleýler kóp jerlerde kezdespeıtin shyǵar.

Ileýde qumyrsqalardyń tir­shiligi qaınap jatyr. Biri ja­py­raqtyń qıqymyn uıa­syna súırep kirse, endi biri qara­ýylda turǵandaı kórindi. Netken uıymshyl dersiz. Myń-mıllıon qumyrsqanyń ishi­nen bir-birimen tistesip jat­qa­nyn baıqamaısyz. Kerisinshe arqalaǵandaryn demesip jiberip otyrady. Taban astyna úńilseńiz, ıleýlerdiń arasyn jalǵap jatqan súrleýlerin kóresiz. Súrleýden shyq­paı qaz-qatar tizilip bara jatqan ján­­dikterdiń arasynda ereje de, tártip te bar. Tıtimdeı ján­dik­tiń taýdaı tirligine, baýdaı birligine qarap tańǵalasyń. (Keıde qumyrsqa qurly joqpyz ba dep oılaısyń).

Alyp ıleýlerdiń bastalar tusyna «mýravınyı gorodok» dep aǵashqa ádemilep oıyp jazypty. Orysshalap emes, qazaqshalap «Qumyrysqalar qalashyǵy» dese ádemi estiler me edi?!

Ish jaǵyndaǵy taqtaıshalarǵa osy jerdi mekendeıtin qy­zyl qu­myrsqalar týraly qyzyqty de­rekterdi tizipti: Qu­myrsqalar tobynda atalyq, analyq «jumysshy» jáne «jaýynger» bolady eken. Ileý­lerin ósimdik sabaqtary men qýraǵan japyraqtardan kó­teredi. Qumyrsqa denesinde 70-ten astam mıkroelement, 20-dan astam amın qyshqyly, vıtamınder bar. Qytaıda qumyrsqalardan dárilik preparattar daıyndalady. Dá­ri­leri býyn aýrýlaryna, jara­qatqa óte paıdaly. Tipti keıbir elder qumyrsqany taǵam re­tinde de paıdalanatyn kórinedi.

Mine, Bereldiń búkken syry kóp. Eger jolyńyz Altaıǵa tús­se, qumyrsqalar qalashyǵyna da soǵa salyńyz.

Shyǵys Qazaqstan oblysy