Shaǵyn aýyldyń máselesi shashetekten

Mektep dırektory Qabyl Ǵuba­shev­tiń málim etýinshe, zamanaýı bilim ordasynda oqýshylar 9-synypqa deıin oqıdy. О́tken oqý jylynyń tór­tinshi toqsanynda ınternettiń bolmaýynan qıyndyq kezdesipti. Bir synypta eki, eń kóbi alty oqýshydan oqıdy. Munda 16 pedagog jumys isteıdi. Biraq orys tili men hımııa pá­niniń muǵalimi jetispeıdi. Eki muǵalim 40-45 shaqyrymdaǵy Tushy­qu­dyq okrýginen kelip dáris beredi. Taǵy bireýi 50 shaqyrym qashyqtyqta ornalasqan Naryn aýy­lynan keledi.

– Oqýshylar sanynyń azdyǵyna baılanysty sabaq shtattyq rejimde ótip jatyr. Mekteptiń robottehnıka, bıologııa, kórkem eńbek synyptary sońǵy úlgidegi jabdyqtarmen qamtyldy. Qazir uldar eńbek pánin­de stanokta jumys isteýge mashyq­tan­ad­y. Al qyzdar is mashınkasyn paıdalanyp, betperde tigýdi úırenip júr, – deıdi dırektor Q.Ǵubashev.

Onyń aıtýynsha, qyzylúılik oqýshylar bir aıǵa jetpeıtin ýaqytta 100-ge jýyq betperde tigip úlgeripti. Olarǵa kórkem eńbek pániniń muǵalimi Maıdagúl Haırýllına dáris beredi.

– Mekteptegi tiginshilik, aspazdyq maman­dyqqa arnalǵan qural-jab­dyq­tar oqýshylardyń mamandyq tańdaýyna septigin tıgizedi. Qazir 8-9 synypta oqıtyn qyzdardyń arasynda tiginshilik mamandyqty meńgerýge nıet bildirgender bar. Olar bos ýaqytynda kóılek, keýdeshe tigýdiń qyr-syryn suraýdan jalyqpaıdy, – deıdi M.Haırýllına.

Qazir 30 otbasy meken etken Qyzylúıdiń áli kúnge sheshimin tap­pa­ǵan máselesi shash etekten deý­ge bolady. Birinshiden, eldi mekenge tabıǵı gaz jelisi tartylǵan joq. Osyndaǵy negizgi mektepti shı­rek ǵasyrdan beri basqaratyn Q.Ǵubashevtiń aıtýyna qaraǵanda, bul másele jyl saıyn kóteriledi. Tabıǵı gaz jelisin tartýdyń jobasy jasalyp, saraptamadan ótkizilipti. Alaıda turǵyndardyń «kógildir otyn» ıgiligin qashan kóreri belgisiz bolyp otyr.

– Ras, bizdiń aýylǵa aýyz sý jetkizetin qubyr tartyldy. Biraq biz áli kúnge maldyń tezegin jaǵyp otyrmyz. Basqa amalymyz joq. Bul ásirese qysta qıyndyq týdyrady. Tabıǵı gazdyń jelisin kúte-kúte kózimiz talyp, taǵatymyz taýsylatyn boldy. Joldyń joqtyǵy taǵy bar. Osy máseleler sheshimin tapsa, Qyzylúıge kóship kelýge nıettiler kóp, – deıdi Qabyl Ǵubashev.

 Ekinshiden, Qyzylúıdegi otbasylarda ınternet jelisi joq. Budan birneshe jyl buryn aýyl ortasyna «Qazaqtelekom» 20-25 metrlik munarany ornatqan eken. Biraq onyń esh paıdasy bolmaı tur. Internet jelisi mekteptiń eki kabınetine ǵana qosylypty.

– Internettiń qıyndyǵyn aıtpa­ǵan­da, mobıldi baılanys jelisimen sóılesýdiń ózi ábigerge túsiredi. Bireý­men sóılesý úshin mobıldi telefonymyzdy joǵaryǵa ilip qoıyp, daýsyn shyǵarý ádisin qoldanamyz. Keıde múldem sóılese almaıtyn kezimiz bolady, – deıdi Q.Ǵubashev.

Taǵy bir aýyl ınternettiń ıgi­li­gi­nen shet qalyp otyr. Bul – Toman eldi mekeni. Munda 1970 jyly irgetasy qalanǵan bastaýysh mektep bar. Oǵan kúrdeli jóndeý júrgizilgenin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Temir jol bo­ıynda ornalasqan aýyldyń 1-4 synyptarda oqıtyn 33 oqýshysy sómkesin arqalap, kún saıyn mektepke keledi. О́ıtkeni qashyqtan bilim alýdyń reti joq.

– Bizdiń aýylda 481 turǵyn bar. Turǵyndardyń kúndelikti tur­my­sy­na qajetti aýyz sý, tabıǵı gaz je­lisin paıdalanyp otyr. Osy kezge deı­in aýylda ınternet joq edi. Ja­qyn­da «KazTranstelekom» arqyly aýylymyzdyń jartysyna ınternet jelisi tartyldy. Qazannyń 1-ine deıin ınternettiń tolyqtaı iske qosylýyn kútip otyrmyz, – deıdi bas­taýysh mekteptiń meńgerýshisi Janargúl Janǵalıeva.

Onyń aıtýynsha, bıyl bastaýysh mektepte IT-synyp tolyq jabdyqtalypty. Biraq ázirge ony tolyq paıdalanýdyń múmkindigi bolmaı tur. Sebebi mektepke ınternet jelisi tartylmaǵan.

– Aýyldyń oqýshylary 5-synyptan keıin ár jaqtaǵy aǵaıynyn jaǵalap ketedi. Biri Atyraý qalasyna, endi biri aýdan ortalyǵyndaǵy mek­tep-ınternatqa, ne ózge aýyldarǵa ba­rady. Bul oqýshylardyń bilim sapasyna keri áser etedi. Sebebi buryn úıinen jyraqqa uzap shyqpaǵan bala­lar ata-anasyn saǵynary daýsyz. Osyǵan oraı aýyldaǵy bilim ordasyn negizgi mektepke aınaldyrý qajet sekildi. Bul balalardyń ata-anasynyń janynda alańsyz bilim alýyna jol ashar edi, – deıdi J.Janǵalıeva.

Atyraý oblysy,

Isataı aýdany