О́skemendegi ózgerister

Baspana basty nazarda

Oblys ortalyǵynda oryn tepken ha­lyq­tyń basty máselesi baspana edi. Bú­gin­de ártúrli memlekettik baǵ­dar­la­ma­lar­dyń aıasynda turǵyn úıge qol jetkizý edáýir jeńildedi. Bıyl kezekte turǵan kóp balaly otbasylardyń 320-sy baspanamen qamtyldy. Eseptep qarasaq, sońǵy on jylda halyqqa jalpy sany 834 jaldamaly pá­ter berilse, bıyl 627 páter turǵyndar ıgi­ligine tabystalǵan.

2020 jyly kóptegen turǵyn úı sa­lyn­ǵanymen, jobalardyń bir bóligi kelesi jylǵa kóshti. Bıyl «Nurly jol» shaǵyn aýdanyndaǵy saıabaqtyń janynda 8 kóp qabatty turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, qala­nyń turǵyn úı qoryna 1 myńnan astam jańa páter qosylady.

Álbette, qala halqy ósken saıyn kóshe­ler­degi kólik aǵymy da artady. Bul rette О́s­kemendegi birqatar kóshe keńeı­tilip, jó­n­deýden ótti. Atap aıtsaq, Q.Sátbaev dań­ǵyly arqyly Samar tas jolyna shy­ǵa­tyn tórt jáne alty baǵyttyq jol salyndy. Jıekteri oıý-órnekti temir sharbaqpen qorshalyp, boıyna 200 túpten astam shyrsha otyrǵyzyldy. Jaıaý júrginshilerge ar­nalǵan jolaǵy da bar. Sonymen qatar I.Esenberlın dańǵylynan Jibek joly kóshesine deıingi bóligi jýyqta qoldanysqa berildi. Bul jol kólik keptelisin edáýir azaıtary sózsiz. Kelesi jyly asfalti tús­ken joldyń jıekterin abattandyrý, ja­ryq­tandyrý sııaqty jumystar qala bas­shy­lyǵynyń josparynda tur.

– Jyl sońynda qolǵa alynǵan jańa jo­ba aıasynda qala kóshelerin jaryq­tan­dy­rý jumystary bastalǵan. Bul oblys ortalyǵynyń 400 kóshesin qamtıdy. Bári oıdaǵydaı bolsa, kelesi jyldyń sońyna deıin 14 myń jaryq núktesi aýystyrylady. Eski shamdardyń ornyna kúnniń ýaqytyna baılanysty ózdikterinen retteletin zamanaýı únemdi jaryq dıodtary ornatylady, – dedi qala basshysy Jaqsylyq Omar.

Sondaı-aq turǵyndardyń ótinish­teri­men 10 shaqyrym jaıaý júrginshilerdiń jol­dary tóseldi. Qosymsha taǵy 12 sha­qy­rym trotýar jóndeldi. Al qala kóshe­le­riniń 50 shaqyrymnan astamyna jóndeý, jań­ǵyrtý jumystary júrgizildi. Rabochıı, Promyshelennyı kósheleri men О́skemen – Semeı avtojolyndaǵy jóndeýler aıaq­tal­dy. Osy ýaqytqa deıin bir baǵyttyq qana bolǵan Shákárim dańǵylyna qarama-qarsy baǵyt qosylyp, keńeıtildi. Budan basqa da kósheler, tramvaı relsteri jóndeýden ótti.

Aýlalar abattandyryldy

Jańarǵan, jańǵyrǵan nysandar az emes. Abattandyrylǵan 55 aýlanyń basym bóligi balalarǵa arnalǵan oıyn alańy bol­­sa, beseýi sporttyq nysan. 19 shaǵyn aý­danǵa da kóp kóńil bólinip keledi. Atal­ǵan shaǵyn aýdannyń 10 aýlasyna abattandyrý jumystary júrgizilip, 3 fýt­bol alańy salyndy. Az ýaqyt ishinde jaıaý júrginshilerge arnalǵan alleıa tústi. Asyr salǵan balalar úshin oıyn ala­ńy boı kóterdi. Ásirese jazdyń kúni keshki sal­qyn­men serýendeýge taptyrmas oryn. Aıt­paqshy, alleıanyń bas jaǵyna «Al­taı­dyń bókterindegi О́skemen» degen oı salatyn úlken kompozısııalyq logotıp ornatyldy. Qala ataýy biryńǵaı Óskemen dep latynsha jazyldy. Dál osyndaı kompozısııa qalanyń kireberisinen de kórinis taýyp, ulttyq rýhty sezindirgendeı boldy.

Saıabaqtar N.Nazarbaev dańǵyly boıy­nan da ashyldy. Kommýnaldyq qyz­met­ker­ler qala­nyń basty kóshe­sin­de úsh ba­ǵytta jumys istedi. Birin­shid­en, dań­ǵyl boıynda úsh skver uıym­das­ty­ryl­dy. Ekinshiden, kvar­taldaǵy eski ǵıma­rattardyń qasbetteri men jeke sektor­dyń qor­shaýlary biryńǵaı sáý­lettik stılge keltirildi. Úshinshiden, Staha­nov­skıı kóshesinen Metallýrgterdiń qıy­lysy­na deıingi 550 metrlik ýchaskede jaıaý júr­gin­shi­ler alleıasy paıda boldy.

Bilimdi jastarǵa jaıly jaǵdaı

Bolashaq birlikte, bilimde deımiz. Al artyq bilim kitapta emes pe?! Osy rette aıta keteıik, qala kitaphanalary da nazardan tys qalǵan joq. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda O.Bókeı atyndaǵy kitaphanaǵa, ortalyq balalar kitaphanasyna jáne №2 fılıalǵa aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizildi. Basa aıta keterligi, O.Bókeı atyndaǵy kitaphanada jasóspirim oqyrmandar úshin tuńǵysh ret VR-kıiz úı ashyldy. Sonymen qatar lıngvıstıkalyq ortalyǵynda tegin til úırenýge bolady.

Bıylǵy oqý jyly qashyqtan bastalsa da, qyrkúıekke deıin qaladaǵy 37 mektep, 24 balabaqsha jáne 2 mektepke deıingi bilim berý mekemesi jóndeldi. «Zerek» ortalyǵy jumysyn kúrdeli jón­­deýden ótken ǵımaratta bastady. Bul balalarǵa áýe, sý, qurylys tehnı­ka­la­rynyń modelderin jasaýdy úı­retetin jal­ǵyz tehnıkalyq shyǵar­ma­shylyq ortalyq.

Salamatty ómir saltyn ustanamyn deseńiz...

Jarty álemdi jaılaǵan indet den­saý­lyq­tyń qadirin uǵyndyrǵandaı boldy. Halyq aýyryp em izdegenshe, aýyrmaýdyń jolyn izdedi. Iá, aýyrmaýdyń birden bir joly – salamatty ómir saltyn us­ta­ný, sportpen aınalysý. Nıet bolsa, oblys ortalyǵynda sportpen aınalysýǵa múmkindik mol, ortalyqtar jetkilikti. Onyń ekeýi bıyl «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda jóndeýden ótti. Biri Stahanovskıı kóshesindegi dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni bolsa, endi biri negizgi sporttyq sharalar ótetin «Altaı» stadıony. 1959 jyly salynǵan stadıonnyń kireberis qaqpasynan bastap ǵımaratyna deıin tolyqtaı jańartyldy. Stahanovskıı kóshesindegi dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni de kirse-shyqqysyz.

Memlekettik qyzmettiń 17 túri kórsetiledi

«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda jón­deýden ótken burynǵy «BSMP» ǵı­maratyna Jumyspen qamtý jáne áleý­mettik baǵ­dar­lamalar bólimi ornalas­ty. Munda kóp ­ba­laly, tolyq emes ot­basylarǵa, az qam­tyl­ǵandarǵa, ata-ana­synyń qamqo­rlyǵyn­syz qalǵandarǵa, mú­gedekterge keshendi keńes be­riledi. Atal­ǵan bólimde memlekettik qyz­met­tiń 17 túri kórsetiledi.

Turǵyndardyń áleýmettik ál-aýqatyn arttyrý úshin az sharýa atqarylyp jat­qan joq. Túıindi problemalar da oń sheshimin taýyp keledi. Máselen, Se­vernoe kentinde 2,9 shaqyrym sý qu­byry tartylyp, 350-den astam adam aýyz sýǵa qol jetkizdi. Me­nov­nyı jáne Ahmer shaǵyn aýdandarynda sýmen jabdyqtaý júıelerin qaıta qurý ju­mys­t­ary aıaqtalyp qaldy. Qazirgi ýa­qyt­­ta sý qubyryn dezınfeksııalaý júr­gizilip jatyr.

О́SKEMEN