Shapshyma bıikke salynǵan joldyń tarıhyna nazar aýdarsaq, serpantın joldyń qurylysy 1940 jyldyń 16 shildesinde aıaqtalǵan eken. О́tken ǵasyrdyń basynda Shyǵysta kólik joldary tym az bolǵan soń júktiń kóbi Ertis ózeni arqyly barjalarmen tasymaldanatyn. Sol ýaqytta óńirde óndiris oryndary ashylyp, avtokólik joldaryna degen suranys arta túsedi. Sondyqtan 30-shy jyldary Shyǵys Qazaqstanda jol qurylysy jumystary qolǵa alynǵan. «Shyǵys aınalma joly» degen ataýmen bastalǵan joba aıasynda tóselgen kúre joldardyń biri – oblys ortalyǵynan Buqtyrma kentine, odan ári kendi Altaı qalasyna qatynaıtyn trassa edi.
Atqarýshy organdar tarapynan ázirlengen jol qurylysynyń jobasynda qarjylandyrýdan basqanyń bári eskerilgen. Búge-shigesine deıin josparlanyp, 1940 jyldyń 29 qańtarynda jergilikti turǵyndar «Qyzyl partızan» aýylsharýashylyq seriktestiginde úlken jınalys ótkizedi. Onda óz kúshterimen jol salýǵa sheshim qabyldanady. Bul úndeý mańaıdaǵy kolhozdardyń bárine taratylypty.
Sol jyly jazǵa salym qurylysqa Shyǵys Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen myńdaǵan adam jınalǵan. Olar taý qoparatyndaı tehnıkalarsyz-aq kún saıynǵy jospardy 200-300 paıyzǵa asyra oryndap otyrǵan. Tipti qarapaıym kúrek-qaılanyń ózi tapshy bolǵan. Kúrekter tómengi Tagılden, balta-qaıla sekildi quraldar Almaty oblysynan jetkizilgen. Al qurylysqa Keńes Odaǵynyń úzdik ınjenerleri jetekshilik etken.
О́lketanýshylardyń jazbalaryna úńilsek, jumysshylar iske tańǵy saǵat tórtten turyp kirisetin. Onymen qoımaı, jol salý NKVD jendetteriniń tolyq baqylaýymen júrgizilipti. Jartastardy dınamıtpen jaryp, úıindini arbamen tasyp otyrǵan. Sóıtip, 72 kún ishinde-aq jol qurylysy aıaqtalǵan.
El arasynda aıtylyp júrgen ańyz-áńgimelerge sensek, dál osy joldy salý kezinde jumys istep júrgen lenıngradtyq Aýstra Bırze esimdi qyz jarylystardyń birinde úlken tastyń astynda qalyp qoıǵan eken. Jumysshylar qansha talpynǵanymen álgi tasty kótere almaǵan. Sol qyzdyń súıegi áli kúnge deıin úlken tastyń astynda jatyr. Keıin jumysshylar brıgadasynyń kórkemdik jetekshisi jol shetindegi álgi jartastyń bıigine belgi de qoıǵan kórinedi.
Seksen jyl ishinde qaýipti aýmaqta kóptegen jol-kólik apattary oryn alyp, qanshama jolaýshynyń ómiri qıyldy?! Búginde Osınov asýyn janaı ótetin aınalma kúre jol qurylysy júrip jatyr. Bul qurylys aıaqtalǵan soń serpantın tek týrıstik nysan retinde ǵana qoldanylady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
