Qazaqstannyń Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev óz sózinde OPEK+ kelisimine qatysýshy elderdiń birlesken kúsh-jigeri 2020 jyly álemdik munaı naryqtaryndaǵy baǵany turaqtandyrýǵa yqpal etkenin atap ótti.
Qazirgi kezdegi kelisim munaı salasy úshin oń serpin berýdi jalǵastyrýda.
«Kezdesý qorytyndysy boıynsha kelisimge qatysýshy elder munaı óndirisiniń tómendeýiniń qazirgi deńgeıin 2021 jyldyń aqpanyna jáne naýryzyna uzartý týraly sheshim qabyldady. Sonymen birge, Qazaqstan men Reseı úshin osy kezeńdegi óndiristi kezeń-kezeńimen kúnine 10 jáne 65 myń barrelge arttyrýdy kózdeıtin jeke sharttar kelisildi», dep habarlady QR Energetıka mınıstrliginiń baspasóz qyzmeti.
Sonymen, OPEK+ sheńberinde Qazaqstan úshin aqpan men naýryz aılarynda mindettemeler sáıkesinshe táýligine 1,427 mıllıon barreldi jáne táýligine 1,437 mıllıon barreldi quraıdy, dep atap ótti departament.
Sáýir aıynda OPEK+ elderi munaı óndirisin rekordtyq tómendetý týraly kelisimge qol qoıǵany belgili boldy. Dúnıe júzi boıynsha kompanııalar táýligine 19 mıllıon barrel óndiristiń qysqarǵanyn habarlady.
Mamyr-maýsym aılarynda OPEK+ munaı óndirisin qysqartý týraly kelisim aıasynda Qazaqstan óndiristi táýligine 390 myń barrelge azaıtý týraly mindetteme aldy.
2020 jyly 6 maýsymda OPEK+ munaı óndirisiniń qysqarýyn uzartatyny belgili boldy. Qazaqstan bul bastamany qoldady.
2020 jyldyń 4 jeltoqsanynda Qazaqstan OPEK+ munaı óndirisin ulǵaıtý týraly sheshimin qoldady. 2021 jyldyń qańtarynan bastap munaı óndirisin táýligine 500 myń barrelge arttyrý josparlanǵan bolatyn.
5 qańtarda OPEK+ kelisiminde qabyldanǵan respýblıkanyń jańa kvotalary arqasynda Qazaqstan aqpan jáne naýryz aılarynda munaı óndirýdi táýligine 10 myń barrelge nemese táýligine 1428 tonnaǵa turaqty túrde ulǵaıtady. Nátıjesinde eldegi jalpy óndiris (kondensatty qospaǵanda) qańtardaǵy táýligine 1,417 mıllıon barrelden aqpanda 1,427 mıllıon barrelge, naýryzda 1,437 mıllıon barrelge deıin ósedi.
2020 jyldyń jeltoqsanynda OPEK+ kelisimine qatysýshy elder 2021 jyldyń qańtarynan bastap munaı óndirýdi táýligine 500 myń barrelge ulǵaıtýǵa kelisti. Osylaısha, OPEK+ óndirisiniń jalpy tómendeýi 2018 jyldyń qazan aıyndaǵy deńgeıden qańtar aıynda táýligine 7,2 mln barreldi quraıdy. Sonymen birge mámilege qatysýshylar aı saıyn kvotalardy túzetý múmkindigi týraly kelisimge keldi, biraq táýligine 500 myń barrelden aspaıdy.
Sońǵy OPEK+ sheshiminiń nátıjesinde qatysýshy elderdiń óndiristiń jalpy shekteýi aqpan aıynda 7,125 mln barrelge, naýryzda 7,05 mln barrelge deıin tómendeıdi. Alaıda, Saýd Arabııasynyń aldaǵy eki aıda munaı óndirisin óz erkimen 1 mıllıon b/d-ǵa qysqartý josparynyń arqasynda OPEK+ óndiristiń jalpy tómendeýi odan da kóp bolýy múmkin.
2021 jyly alǵashqy OPEK+ kezdesýi 4 qańtarda ótti, biraq sheshim kelesi kúni ǵana qabyldandy. Kóptegen elder qoldanystaǵy shekteýlerdi uzartýdy qoldady, al Qazaqstan men Reseı kerisinshe múddeli boldy.
Nátıjesinde Reseı men Qazaqstan óndiristi aqpanda sáıkesinshe 65 jáne 10 myń barrelge, al naýryzda dál osyndaı mólsherge arttyrady. OPEK-tiń qalǵan músheleri aldaǵy eki aıda qańtardaǵy kvotalaryn oryndaýy kerek.
«Bastapqyda Qazaqstan men Reseı óndiristi 500 myń barrelge arttyrǵysy keldi (aqpannan bastap). Kelissózderdiń birinshi kúni sátti aıaqtalǵan joq. Nátıjesinde, ekinshi kezdesýge deıin saýdııalyqtar úıdegi óndiristi óz erkimen shekteýdi usyndy. Qalǵan elder de óndiristi kóbeıtpeıtindikterine kelisti. Sonymen birge OPEK+ elderi «kútpegen jaǵdaı» týyndasa, kvotalaryn tez qaıta qaraýǵa daıyn.
Qazaqstan birinshi kezekte jer qoınaýyn paıdalanýshylardan qosymsha salyqtyq túsimder alý maqsatynda óndiristi ulǵaıtýǵa múddeli.
2016 jyly Qazaqstan qara altynnyń álemdik baǵasyna teńestirilgen shıki munaı eksporty boıynsha ózgermeli kedendik stavkany engizdi. Eksporttyq kedendik baj salyǵyn (EKBS) aıqyndaý kezinde el basshylyqqa alatyn Brent baǵasy jeltoqsan aıynyń ortasynan bastap barreline 50 dollardan joǵary boldy.
Bul baǵamen eksportty kedendik salyq stavkasy bir tonna úshin 50 dollardy quraýy kerek.
Osylaısha, eger aqpan aıynda Qazaqstanda munaı óndirisi 10 myń barrelge ósip, bul kólem eksporttalsa, memleket qazynasyna EKS túrinde qosymsha 2,140 mıllıon dollar túsedi.
Eger aqpanda óndirilgen barlyq munaı eksportqa shyǵarylsa, qazynaǵa 305,8 mıllıon dollar nemese 128,4 mıllıard teńge túsedi. Esepteý kezinde respýblıkalyq bıýdjette 1 dollar úshin 420 teńgeni quraıtyn 2021 jylǵa arnalǵan dollar baǵamy qoldanylady.
Naýryzda qańtardaǵydan 20 myń barrel artyq ónim óndiriledi. Bul respýblıkalyq bıýdjetke taǵy 4,280 mıllıon dollar qosýy múmkin. 6 qańtarda tańerteń naryq OPEK+ kelissózderiniń nátıjesinde Brent markaly munaıdyń fıýchersteriniń joǵarylaýymen (naýryzda jetkizilim 0,71%, barreline 53,88 dollarǵa deıin) áreket etti. Mınıstrliktiń monıtorıng jónindegi komıtetiniń kelesi otyrystary 3 aqpanda jáne 3 naýryzda ótedi, al OPEK + otyrysy 4 naýryzda josparlanǵan
