«Basyńnan aınaldym seniń, Farhad» dedi «Qulagerdiń» rejısseri Farhad Moldaǵalıǵa daýysy dirildeı, jasaýraǵan kózben eljireı qarap. Rıza bolǵany ǵoı. Talantty tanyp turyp, ishindegisin irikpeı, iri minezben bir aýyz baǵasyn osylaı berdi. Úlken baǵa.
Farhad Moldaǵalı – qazaqstandyq rejısserlerdiń jańa tolqynynyń jarqyn ókili. «100 jańa esimdi» tolyqtyrǵan talantty jas óńirde júrip te bıik óner týdyryp elge keń tanyldy. Oblystyq teatrda jumys istep júrgen jerinen Almatyǵa jetelep ákelgen de onyń osy talanty. О́ner ortalyǵyna kelisimen «TIýZ» atalyp ketken Almatydaǵy Ǵ.Músirepov atyndaǵy Qazaq akademııalyq balalar men jasóspirimder teatrynyń kórkemdik jetekshisi bolyp taǵaıyndaldy. «Teatr aımaqtyq nemese akademııalyq dep bólinbeıdi. Teatr ne óli ne tiri bolady» dep bastady áńgimesin Farhad.
– Farhad, Sábıt Muqanov atyndaǵy Petropavl oblystyq mýzykalyq drama teatrynda jumys istep júrgen jerińizden óner men mádenıettiń ordasy Almatyǵa attaı qalap shaqyrylýyńyzdyń ózi siz týraly aqparatty aıqyndaı túsýge ábden jarap tur. Balýanǵa ońy men soly birdeı bolar, degenmen sizge qandaı taqyryptaǵy pesalardy qoıý qıyndyq týdyrady?
–Men úshin qarapaıym turmystyq taqyryptaǵy pesalardy qoıýdan asqan qıyn eshnárse joq. Sahnaǵa ústel, oryndyq, dıvan shyqty degenshe, mennen degbir qashty deı berińiz. Qınalatyn sebebim, dekorasııa múmkindigińdi, sheshimińdi shektep tastaıtyn sııaqty tym tar sheńber ishine salyp qoıady. Sahnada ústel turǵan soń onyń janyna barý kerek, ony aınalý kerek, oryndyq tursa, oǵan otyrý kerek, aýdaryp-tóńkerý kerek, dıvan qoıylsa, oǵan jatý kerek, osyndaı usaq-túıek nárse meniń kórkemdik oı-qııalymdy qalypqa salyp, sheńberden shyǵarmaı, adymymdy ashtyrmaı turǵandaı qaradaı qınalyp, qara terge túsemin. Al ústeldiń ústine shyny-aıaq qoıylsa, bul tipti qorqynyshty. Men úshin sahnada neǵurlym mınımalızm saltanat qursa, bos keńistikte qalaǵanyńsha qııalyńa erik beresiń, eshnárse seni qursaýlamaıdy, kerisinshe, erkin samǵaýǵa múmkindik bar. Keńistik qııalyńdy oıatady, ary qaraı áreket etýge jeteleıdi.
– Siz sahnalaǵan Amerıka dramatýrgy Vına Delmardyń «Baıansyz baq» spektakli – teatrdyń iri tabysy. Qaı zaman, qaı ǵasyr bolsa da, ákeler men balalardyń arasyndaǵy qarym-qatynasta túsinbestik týatyny, birin-biri teristep, kúrdelene túsetini bir otbasynyń mysalymen ádemi tarqatyldy. Rasynda da, áke men bala arasyn salqyndatatyn tartys-talastyń týýy qalypty jaǵdaı ma, álde munyń sebebi tereńde jatyr ma?
– «Baıansyz baqty» sahnalaý barysynda baıqalmaıtyn synǵa kóp ushyradym. Shartty túrdegi keńistikte qoıylǵan «Qulager» men «Qaragózden» keıin birden áleýmettik-turmystyq sıpattaǵy «Baıansyz baq» spektaklin qoıǵanyma áriptesterim sener-senbesin bilmedi. Sahnaǵa úlken dekorasııa quryla bastaǵannan-aq áriptesterim ańtarylyp qaraı bastady. О́mirimde alǵash ret sahnaǵa ústel, oryndyq, dıvan shyǵardym. Sahnaǵa on ǵasyr burynǵy oqıǵaǵa qurylǵan klassıkalyq shyǵarma qoıylsa da, ol búgingi kezeńniń máselesin tolǵaıdy. Bólek janrda jazylǵan, tabıǵatyma tán emes pesany tańdaýyma ne sebep? Basty sebebi, rejısser jan-jaqty bolýy kerek. Ákeler men balalardyń arasyndaǵy taǵdyrdy beınelegen Delmardyń pesasy búgingi qazaq qoǵamyna ábden laıyq. Bul bir otbasynyń taǵdyry. О́kinishi, ókpesi, muńy bar. Biraq qyzyq bolǵanda, kóz jasy joq. Jylaý joq. Aıǵaılap, ókirip, birin-biri qarǵap jatqan adamdar joq. «Basqa tústi, amal ne, osylaı bolýy kerek» degen oı ǵana basymdyqqa ıe. Týystar arasynda tabıǵı túrde bolatyn meıirim selt etpeıtin salqynqandylyqpen almasqan. Bul ótken ǵasyr basyndaǵy Amerıkanyń basyndaǵy jaǵdaı, al bizde, Qazaqstanda qazir budan zorǵysy bolyp jatyr. Otbasy sheńberinen shyǵyp, asqynyp, qoǵamdyq dertke aınaldy. Jazylmaǵan dala zańynyń ishinde otbasy qundylyǵyn bıik ustaý dástúri qylaý túspegen kúıi bizdiń urpaqqa aman-saý jetip edi, al qazir qartaıǵan ata-anany baǵaıyn, qas-qabaǵyna qaraıyn degen bala joq. Buryn bizdiń ultymyzdyń dástúrinde «áke-sheshe balamen, ásirese, kenje balamen birge turýy kerek» deıtin ózgermeıtin qaǵıda bar bolatyn. Qazir ata-anasyna salqyn tartqan merez balalar kóbeıip barady,
«jo-o-q, olar nege bizben birge turýy kerek» degen oı qalypty jaǵdaıǵa jetken. О́mirdiń ystyq-sýyǵyn birge kórip, qyryq, elý jyl birge otasqan áke-sheshesin qartaıǵan shaǵynda ajyratyp, qyzy sheshesin, uly ákesin bólip áketetini qalypty jaǵdaıǵa aınalǵan. Ata-anany Qarttar úıine ótkizý – qalypty jaǵdaı. Olardan jastaıynan irgeni aýlaq salý – qalypty jaǵdaı. Al otbasy qundylyǵy quldyrap bári de «qalypty jaǵdaıǵa» aınalǵan kezde kórermendi teatrǵa shaqyryp alyp moral oqý – absýrd.
– Sizdiń áńgimeńizden teatrdyń tárbıelik mánin joqqa shyǵarý ısharasy baıqalady. Sonda siz teatrdyń qaı mindetin aldyǵa shyǵarǵan bolar edińiz?
–Teatr tárbıelemeıdi. Teatr – oı salatyn oryn. Pesadan áser, áserden oı týady, kórermen osy oıdy ilip alyp, sanasynda damytyp, ózinshe túıin jasaýy kerek. Biz spektakl tamashalap otyryp «sahnada akterler jaqsy oınap jatyr, jaqsy jumys istep jatyr» dep oılaımyz. Asylynda, teatrǵa, spektaklge kelgennen keıin jumys isteıtin akter emes – kórermen. Ras, sahnada býyrqanǵan oqıǵa júrip jatyr, keıipkerler ǵashyq bolady, birin-biri súıedi, atady, shabady, sahnanyń astynan, ústinen tútin jiberip, mýzykamen sezimine boılaı túsedi, al kórermen bolsa, typ-tynysh, sileıip qalǵan. Shyntýaıtyna kelgende, oqıǵa sahnada emes, kórermenniń óz ishinde, jarylys sanasynda bolyp jatyr. Kórermen sahnadan ózin kórip otyr, dosyn, týysyn tanyp otyr. Astań-kesteń jasaǵan sezim, jany ashý, jek kórý, osynyń bári oı salady. Qazaq dramatýrgteriniń de «Baıansyz baq» oqıǵasyna uqsas pesalary kóp. Áke-sheshesin tastap ketý, Qarttar úıine ótkizip jiberý, kóshege, kúresinge laqtyryp tastaý, jylap-eńireý. Biraq Vına Delmar osy taǵdyr taýqymetin, otbasy tragedııasyn óte názik, saýatty jetkizedi. Keıipkerlerin jylatpaı-aq qaıǵynyń ózin tátti etip baıandaıdy. Osydan júz jyl burynǵy Amerıkada bolǵan oqıǵanyń Qazaqstannyń qazirgi jaǵdaıymen úndestigin paıdalanyp keıipkerlerin qazaq jasap, qazaq otbasynyń basyndaǵy jaǵdaı sııaqty kórsetýge bolar edi. Biraq kórermen oılanýy kerek. «О́tken ǵasyrdyń 30-jyldarynda Amerıkada bolǵan oqıǵa bizge de jetken eken, endi otyz jyldan keıin qazaq otbasy qandaı bolýy múmkin?» Oılanatyn saýal.
– «О́ner – óner úshin» deımiz. О́tirik. Memlekettik tapsyrys oryndaýdyń eń basynda osy ónerimiz tur. «Patrıotızm men otanshyldyqqa tárbıeleý» deıtin ıdeologııa josparyna óner baıaǵyda-aq jegilip ketken. Qaptaǵan mereıtoı, bitpeıtin ataýly kúnder mindetteıtin tapsyrystardy elge ádemi ári paıdaly etip usynýdyń qandaı joly bar?
– Rejısser qoǵammen birge júrýi kerek. Alaıda teatrdyń qoǵamnan jıyrma jyl keıin júretini ókinishti. Qazir, mine, koronavırýs búkil álemdi sheńgelinde ustap otyr. Al osy oqshaý ómirdiń bar shyndyǵy men qupııasy jıyrma jyldan keıin ǵana sahnada kórinis taba bastaıdy. Biraq teatr qoǵammen birge aınalýy kerek edi. Sol sebepti ózgeniń jasaǵanyn kútip otyrmaı, birinshi bolyp úlgerýge tyrysyp jatyrmyz. Sol úshin jańa dramatýrgter izdep, jańa baǵyttaǵy dramalar qoıýdy josparlap otyrmyz.
Qazir baıqasaq, «Qazaq handyǵynyń qurylǵanyna 550 jyl» degen taqyryp qyzyq emes. Tórt-bes jyl buryn handyqtyń qurylýynyń 550 jyldyǵy atalyp ótken kezde, búgingi jastardyń tilimen aıtqanda, bul taqyryptyń «tizesin shyǵaryp» jiberdik. Sol bir jyldyń ishinde ár teatr sahnalaýynda neshe túrli Kereı men Jánibekterdi kórdik. Sahnada alýan túrli Abylaı han atoı saldy. Kelsin-kelmesin, tarıhı taqyryptardy burqyratyp jazýdan dramatýrgter de, rejısserler de aıanyp qalǵan joq. Alaıda munyń bárin aqsha tabýdyń amaly ǵana dep oılaımyn. «Aıt» dese, atyrylyp shabatyn naýqanshyldyqqa kózsiz kiretin minezden arylmaı-aq qoıdyq. Sol jyly halyqtyń esi shyǵyp, eń sońynda jalyǵyp ketti. Memlekettik tapsyrys ekenin túsinemiz, maqul, biraq quryǵanda, sapa bolýy kerek edi ǵoı. Másele sonda – sol spektaklderdiń kópshiliginde sapa da bolǵan joq. Qazaqstannyń úlken-kishi teatrlary Kereı men Jánibek týraly spektaklderdi jarysyp kelip qoıdy, al qanekeı, qaıda solar qazir? Erinbegen adam jaı qyzyq úshin sol spektaklderdi teatr repertýarynan izdep kórsinshi, taba alar ma eken? Qyrýar aqshaǵa qoıylǵan spektaklder qaıda ketti qazir? Joq! Sebebi 550 jyldyq naýqany ótip ketti. Endi olardy 560 jyldyqtyń qarsańynda qaıta qalpyna keltirý úshin alaqandaryn ysqylap otyrǵan bolar. Ashylaý aıtqanym asylyq bolyp jatsa kópshilik aıypqa buıyrmasyn, byltyr Abaıdyń 175 jyldyǵynda karantın bastalyp ketip, uly aqynnyń «jany» qaldy. Áıtpese Abaı da Kereı men Jánibektiń kúıin kesher me edi. Abaıdyń obrazy shyǵa ma, shyqpaı ma, sahnada Abaı bar ma, joq pa, bizdiń rejısserlerimiz oǵan qarap jatqan joq. Meıli, ol tapsyrma bolsyn deıik. Biraq adamda, ásirese, sahna sýretkerinde talǵam bolýy kerek emes pe?
Meniń armanym – ustazym Maman Baıserkenulynyń qurmetine «Abylaı hannyń aqyrǵy kúnderin» qaıta sahnalaý. M.Áýezov atyndaǵy Ulttyq teatrdyń sahnasynda qoıylǵan bul spektakldi kezinde Elbasymyzdyń ózi kelip kórdi, repertýardan uzaq jyldar túspedi. Osy spektakldi qaıta jańǵyrtýdy kúni-túni oılaımyn. Biraq qaı sahnada qoıý keregin bilmeımin. Sebebi Abylaı handy oınaıtyn akterdi áli taba almaı kelemin. Abylaı han kim? Ol qaı teatrdyń akteri? Buqar kim? Ol qaıda júr? Bilmeımin...
– Siz spektakldi qoımas buryn aldymen akterdi kózdeısiz be? Akter tabylǵannan keıin ǵana spektakl qoıýǵa kirisetin bolyp tursyz ǵoı, shamasy...
– Iıa, aldymen akterdi taýyp alýym kerek jáne sol teatrdyń shyǵarmashylyq áleýeti men múmkindigin shamalaýym kerek. Keıde «meni Qazaqstannyń jarty teatrynyń ókilderi unatpaıdy-aý osy» degen oı keledi. Sebebi spektakl qoıýǵa qolqa salyp, shaqyratyn teatrlar óte kóp. Biraq bárine birdeı bara almaımyn. Meni dandaısyp ketken bireý dep oılap otyrǵandaryna esh kúmánim joq. Sypaıy qarsylyq bildire berýden ózim de keıde qysylamyn. «Kelip spektakl qoıyp ber» dep teatr basshylary telefon soǵady. «Daıyn emespin» deımin. «Qalaı daıyn emessiń, kel de qoıyp bere sal». Biraq onyń trýppasyn kórmesem, ol akterlerdiń múmkindigine laıyq spektakl usyna almasam, ózim bilmeıtin teatrǵa baryp, qalaı qoıyp bere salamyn? О́nerdiń osaldyǵy osydan kelip shyǵady. Pesany tańdap alǵan soń ishteı pisirip, sanańda jetildirip, talaı kúnder tolǵanyp, daıyndalýyń kerek. Al shaqyrǵan teatrlardyń bárine baryp, asyǵyp-aptyǵyp júrip shala-sharpy spektaklder ázirlep bersem, eki jylda tolyqtaı jaǵdaıymdy jasap alar ma edim? Biraq deńgeı degen bolady. Ony udaıy ósirmeseń, haltýraǵa salynyp, óshirgeniń qııanat bolady. Qaı teatrǵa barsam da, uly mártebeli akterdiń aldyna barǵanda men saqadaı-saı daıyn bolyp barýym kerek. Men úshin árdaıym basty orynda akter turady. Ár akter rahattanyp oınaıtyn pesany ázirleý – rejısser mindeti. Shyǵarmashylyqty qınap, qınalyp týdyrýǵa bolmaıdy. Ǵ.Músirepov teatryna da birden kelisip kele salǵam joq. Aldymen «Qulager» spektaklin qoıyp, akterlermen jete tanysqannan keıin ǵana kelýge sheshim qabyldadym. Al Qyzyljar býynymdy bekitip, qanattandyryp, qııaǵa samǵatqan ystyq uıa, altyn mektebim bolyp qalady. О́ner akademııasynda júrip alǵan bilimim orta sekildi kórinip, kóńilim olqy tartyp júrgende, Qyzyljar teatry laboratorııalyq ortalyq sekildi sol vakýýmdy toltyrǵandaı boldy. Úırenýge tıis, rejısser bilýi tıis barlyq qupııa-qatpardy Qyzyljar teatrynda júrip meńgerip shyqtym. Shyǵarmashylyqpen alańsyz aınalysýyma múmkindik bergen teatr dırektory Birjan Jalǵasbaevqa bul úshin árkez alǵys aıtyp otyramyn.
– Ǵ.Músirepov atyndaǵy drama teatry Qazaqstan teatrlarynyń arasynda birinshi bolyp Chehov festıvaline qatysýǵa shaqyrtý alyp otyr. Bıik dárejeli «A» sanatyndaǵy halyqaralyq festıval qaı qyrymen qundy?
– Dúnıejúzilik ólshemmen alǵanda, teatrlar arasynda ótetin báıge kóp, biraq «A» sanatyndaǵy baıqaý bolyp sanalatyn, básekesi joǵary halyqaralyq Chehov festıvaliniń orny bárinen bólek, árıne. Meniń «Qulagerim» olardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyza alady dep oılaımyn. «Qulager» – taza qazaqtyń dúnıesi. Ulttyq tóltýma týyndy. Bizdiń folklor, bizdiń daýys, bizdiń dalamyzdyń ıisi. Bul spektakl olarǵa sonysymen qyzyq. Biz Anglııaǵa barsaq, Shekspırdi, Reseıge barsaq, Chehovty aparýymyz kerek dep oılaımyz. Joq. Biz tek tóltýma týyndy arqyly ǵana jattyń júregine jol taba alamyz. Bul festıvalge ilgeride Orta Azııadan tek qyrǵyz teatry ǵana qatysýǵa múmkindik aldy. Sebebi ol pesadan qyrǵyzdyń ıisi ańqyp turdy. Al «Qulager» nesimen qyzyq bolady? Shyǵarma ózegindegi jylqy, báıge degen uǵym – qazaqtyń óz bolmysymen bite qaınasqan arhetıp uǵym. Jylqy men qazaq – egiz. Endeshe ol qalaı da basqanyń nazaryn ózine aýdara alady.
– Siz qoıǵan «Qaragóz» spektakli Taldyqorǵan qalasynda ótken Orta Azııa teatrlarynyń halyqaralyq festıvaline qatysqannan keıin elektrondy aqparat quraldarynyń birinde qatal synǵa ushyrady. Sol «Qaragózdi» TIýZ-ge ákelip qaıtalap qoıǵaly otyrǵan kórinesiz, bir jasaǵan dúnıege qaıta oralýdyń ne máni bar?
–Birinshiden, «Qaragóz» bir-aq adamnyń synyna ushyrady. «M.Áýezovtiń shyǵarmasyn dál Farhad Moldaǵalıdaı qurtqan rejısser joq shyǵar, sirá» dep jazdy. Biraq solaı bola tura, jalpy qazaq teatr ónerine Farhadty tanystyrǵan «Qaragóz» bolatyn. Búkil teatr qaýymy, óner ókilderi, qarapaıym kórermen tegis tamashalady. Syn, bálkim, stıline baılanysty aıtylǵan bolar, biraq spektakldiń mazmuny, ıdeıasy bıikte belgilengen ulttyq qundylyq pen dástúrdiń ornyn tómendetip almaıyq degen oıdan týǵan edi. «Jeti atasyna deıin qyz alyspaǵan qazaqtyń ómir salty taza kúıinde saqtalsa» degen nıetten týǵan. Búginde sánge aınalǵan «ulttyq kod» degen uǵymnyń naǵyz saltanat qurǵan jeri sol spektakl edi. Dástúrimizdi, dilimizdi, nanym-senimimizdi aldyǵa alyp shyǵatyn osy dúnıemdi rasynda men uzaq tolǵatyp, tylsym kúshtiń kómegimen dúnıege ákelgen edim. Syn jazyp otyrǵan adamǵa Syrym men Qaragózdiń bir qabat kıimin sheshkeni ersi kóringen bolar. Biraq olar jalańash qalǵan joq. Endi jıyrma jyldan keıin bireý maǵan: «sen qazaq teatry úshin ne istediń?» dep suraq qoısa, oılanbastan kózine týra qarap turyp «Qaragózdi» qoıdym» der edim. Men úshin óte qymbat spektakl. Petropavldaǵy teatrdan men ketken soń basty rólde oınaıtyn akterler de jumystan ketti. Spektakl syrtta jeti-aq ret oınaldy. TIýZ-ǵa kelgennen keıin teatr dırektory Azamat Satybaldy da «Qaragózdi» qaıtalap qoıýymdy qalady. Spektakldiń amanaty degen bolady. Ǵumyry eki-aq jylǵa sozylǵan el unatqan spektaklge jańa ómir syılaǵym keldi. Bul spektaklge aqsha bólinbeıdi, premera jasalmaıdy. «Qaragózge» jańalyq engizbeımin, ózgertpeımin, tolyqtyrmaımyn, Qyzyljar teatrynda qalaı qoıylsa, solaı qalpyna keltiremin. Sebebi Syrym men Qaragózdi, Narshany TIýZ-diń ártisteri emes, Qyzyljar teatrynan ketip qalǵan ártister ózderi oınaıdy. Spektakldiń eń basty jańalyǵy da, sol.
– Qazaq teatrlarynyń sahnasynda tyıym salynǵan tabý taqyryptar bar ma? О́nerdiń saıasattan qanshalyqty alys bolǵany jón?
– Jalpy alǵanda, senzýra joq. Bizdi qýantatyny – osy. Qalasań, saıasattyń eń kúıip turǵan kúrdeli máselesin al da, sahnala. Marhabat, eshkim qolyńnan qaqpaıdy. Kerisinshe, teatr búkil shyndyqty aıtýǵa múmkindik syılaıtyn jalǵyz oryn. Biraq jetkizýdiń jónin bil, tásilin tap. Qasqa mańdaıdy qaqyratyp, qos qoldap urǵandaı qarabaıyr ádispen emes, kórkem boıaýyn kelistirip aıta bilseń, kez kelgen shyndyǵyń jutynyp shyǵa keledi. Solaı bola tura, syrttan senzýra bolmaǵanymen, kórkemdik jetekshiniń ishinde óz senzýrasy bolýy kerek. Ol – qazaqtyń diline jat, ulttyq ustanymyna qaıshy, múddesine kereǵar, memlekettiń tutastyǵy men tatýlyǵyna qaýip tóndiretin taqyryp eshqashan sahnadan kórinis tappaýy tıis dep oılaımyn. Spektakldiń ıdeıasy keremet bolsa da, ol uıattan attamaýy kerek.
– Ázilhan Nurshaıyqovtyń «Mahabbat, qyzyq, mol jyldar» povesin pesaǵa aınaldyrýyńyzdyń sebebin bilgimiz keledi. Erbol men Meńtaıdyń arasyndaǵy móldir mahabbatqa jańa zamannyń jastary sene me? Shyǵarmanyń oqıǵasy tym eski tartyp ketken joq pa, nesimen ózekti boldy?
– Sahna ónerine ádebı shyǵarmalardyń aralasa bastaýy dramatýrgııa tapshylyǵyn bildirmeıdi. Ásirese, teatrlarda jas dramatýrgterdiń pesalary kóbirek qoıylýy kerek dep sanaımyn. О́ıtkeni onsyz da dramatýrgter tapshy kezde, jas dramatýrgter rejısserlermen, teatrmen qanattasyp birge júrmese, erteńgi kúni olar roman, kınossenarıı jazyp ketedi nemese kóńili qalǵandary qolyn bir siltep, óner ortasynan birjola bezip qalady. Sondyqtan teatr ýaqytqa ilestirip, olardy ózimen birge alyp júrýi kerek. Dál qazirgi ýaqytta qarymdy, talantty jas dramatýrgterdiń tegeýrindi tolqyny keldi. Mysaly, «Mahabbat, qyzyq, mol jyldardy» sahnalaý úshin aldymen spektakldiń alty nusqasyn jasadym. Biraq alǵashqy nusqasynan artyǵy bolmady. «Erbol men Meńtaıdyń mahabbatyna sene me?» deısiz. Bizdiń teatrymyzdyń basty kórermeni jastar ǵoı – sendi. Sebebi biz ózimiz, akterler trýppasy, senip jumys istedik. Árıne, biz soǵysqa, 1960 jyldarǵa qaıtyp barǵan joqpyz, povest oqıǵasyn qysqartyp, keı sátterdiń ornyn aýystyra otyryp, kompozısııany osy kezeńge laıyqtap qurdyq, biraq julyn-júıesindegi basty nárse – tazalyqty saqtadyq. О́mirde bári ózgerýi múmkin, biraq adamnyń sezimi ózgermeıdi, sondyqtan bolar, Erboldyń tazalyǵyn, Meńtaıdyń adaldyǵyn búgingi jasqa úlgi etkimiz keldi, jastardyń óte jaqsy qabyldaǵanyn kórdik. Biz qazir kúrdeli ómirdi bastan ótkerip otyrmyz. Áleýmettik jelini ashqanda áldekimniń sýretin kórsek záre qutymyz qalmaı, sońyna deıin oqyp shyqqansha júregimiz atqaqtap, aýzymyzdan shyǵyp kete jazdaıdy. Jurttyń júıkesi tozǵan, shybyq tımes shyńq eter minezben birin-biri aıaıyn dep turǵan joq. Áreń júrgen adamdarǵa taǵy bir tragedııany usynsaq, odan ary tozdyryp, qınap jibermeımiz be? Kúndelikti tirshilik qajytqan, óńi synyq, sharshap júrgen adamdarǵa móldir dúnıe usynǵymyz kelgeni de sondyqtan. Oqıǵasy eski kórinetin ádebı shyǵarmany jańasha ádipteý tájirıbesi bizge neni kórsetti? Teatrǵa tazalaný úshin keletin búgingi kórermen adamgershilikke, shyndyqqa, adaldyqqa sýsap otyr eken, osyny túsindik.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken
Aıgúl AHANBAIQYZY
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
