Onyń ár jazǵan óleńin alty qurlyq asyryp áketpese de, Alty Alashqa der kezinde jetkize bildi, tanymal etti. Daýyl minez aqynnyń óleńderin oqyp kele jatyp kún de, tún de, jel de, aldyńdaǵy appaq paraqtar da óleń bolyp sóıleıtinine esh kúmán keltirmeısiń. Sebebi jaqsy aqynnyń jyry saǵan bir sátke bolsa da serik bolyp otyrady. О́leńdi túsiný úshin emes, seziný úshin oqıtynymyz da osy tusta eske túsedi.
«Arymas attar minetin,
Tozbas tondar kıetin;
Qara tastardy qaq jaryp
Qaraǵaılardaı
Qaptap ósetin;
Qara narlary
Shýdalary jelkildep
Qara bulttardaı kóshetin;
Aıǵyrlary
Kúnge qarap kisinep,
Bıeleri
Aıǵa qarap qulyndaǵan;
Ketisse –
Burylmaǵan.
Sózderin
Tasqa qashaǵan;
Alypsoqtarynyń ıtaıaǵyn
Oıýlap
Jezden jasaǵan;
Altaıdy jastanyp jatsa
Aıaǵy Úrimge jetken,
Kerilse
Úrimnen de ótken...»
Mine, aqyn osylaı jalǵyz-aq óleńimen keshegi qadaý-qadaý ǵasyrlarda tarıhta altyn iz qaldyrǵan ata-babalarymyzdyń qandaı bolǵanyn, ne istegenin oıymyzǵa oraltady, oılandyrady. Nobel syılyǵynyń laýreaty, bul ataǵyn aıtpaǵanda, álem oqyrmany súıip oqyǵan Brodskıı: «Qazir de, keıin de til ushyndaǵy sózdiń dáldigine mán bergen jón-aý deımin», depti Mıchıgan ýnıversıtetiniń stýdentterimen kezdesýinde. О́leńde sózdi abaılap, asa dáldikpen qoldanǵan aqynnyń jaqsy úlgisi Temirhan Medetbek dep oılaımyn. «Qara narlary shýdalary jelkildep, qara bulttardaı kóshetin» degenine eshkim qarsy ýáj aıta almaıdy da. Qazaq baqqan qara narlar solaı boldy emes pe?!
Abyz jazýshy Ábish Kekilbaev Temirhan Medetbektiń shyǵarmashylyǵy jóninde: «Ol kóptiń múddesin sóz arasynda emes, óz muńyn shetke ysyryp qoıyp, bárinen buryn muńdap, buryn jyrlap kele jatqan áleýmetshil aqyn. Ámbeniń qınalǵan sherin tolǵap, ámbeniń tebirengen syryn aıtyp kele jatqan ult joqshysy, ult jyrshysy» degen kósheli sóz aıtypty. Árıne, aqynnyń qorǵany – halyq, al qorǵanyna óleńmen syr aıtý, muń shaǵý da naǵyz aqynǵa tán qasıet. Biraq mańyzdysy, qalaı syr aıtýda, qalaı muń shaǵýda bolmaq. Sol úshin biz esh ımenbesten Temirhan Medetbek poezııasy – minezdi poezııa degimiz keledi. Bul sózimizdi onyń jyrlaryndaǵy jasyn ispettes jarq eter ór minez ben batyldyq, ójettik dáleldeı alady.
«Ishime ot tolyp ketkende
Qaraǵaıdyń butaǵyna
Qarys bop qatqan muzdy
Omyryp alyp
Kútir-kútir
Shaınaıtyn edim.
Sonyń ózinde
Qyzýym basylmaı
Saqyldap
Qaınaıtyn edim.
Qaıda, sol kezder?!
Qudanyń qudiretin-aı,
Jyǵylatyn jerden jyǵyp,
Utpaıtyn jerden
Utatyn edim.
Qara bulttardyń
Qalyńyna kirip
Qyp-qyzyl naızaǵaılardy
Butarlap syndyryp
Jutatyn edim,
Qaıda, sol kezder?!».
Poezııa men sulýlyq árqashan tynyshtyqty shaqyrady. Jaqsy óleńderdi oqyǵanda, sonymen birge ómir súresiń, bir sózben aıtqanda, óleń kez kelgen kedergini buza alady. Temirhan Medetbek jyrlaryndaǵy saf oı, salmaqty tirkes, sanada máńgi saqtalar tapqyrlyqtar bir-birimen etene qabysyp, ári qaraı óz álemin keńeıte beredi. Aqyn bir suhbatynda: «Orhon-Enıseı jazýlary tasqa qashalǵan ǵoı. Iаǵnı ol tarıhı dastandar jolynan qara tasty soqqan qashaý men balǵanyń shyńyly estiledi eken... Meniń óleńderimnen de, eger qulaq sap qarasań, sol balǵa men qashaýdyń úni shyǵady. Sodan ba qaǵazǵa jazyp otyrsam da tasqa qashap otyrǵandaı bolam», dep aǵynan jarylady. Bizdiń ulttyq poezııamyzdaǵy aqyndyq mekteptiń bir ustazy da osy Temirhan Medetbek. Ol osy mindetin adal atqaryp kele jatqan jyr sardary. Onyń qalam ushyndaǵy «Kók túrikter saryny» kók aspan astyndaǵy kók týly eldiń, kókoraı jerdiń, kóktemin kútken ul men qyzdyń úmitin, asqaq armanyn aıta aldy. О́leńdegi minez meıli qanshama ǵasyrlar ótse de ózgermeıdi, onyń qalpy bireý ǵana, ol – áýelgi qalpy. T.Medetbek jazǵan óleńder aq qaǵazdan aq mármár tasqa aınalǵansha óz qunyn joımaıdy, kerisinshe, bıik deńgeıde qaıta sóıleıtin bolady.
