О́ner • 27 Qazan, 2021

Jubaılar jyry

79 ret kórsetildi

Siz kúlesiz-aý qazir, keńestik kezeńde úılený toıyna arnalǵan hıt ánder tym az bolǵan. Izdeı qalsańyz, oıyńyzǵa bir-ekeýi ǵana oralady. Biz biletin eń sulý áýen Dos-Muqasannyń «Toı jyry» týyndysy. Tipti, kúni búginge deıin túr-óńi ketken joq, eki jastyń máńgilik mahabbatynyń munarasyndaı kórinedi. Sosyn baıaǵy Múslim Magomaevtyń oryndaýyndaǵy «Úılený toıy» áni eske túsedi. Asqaq shyǵarmany sezim qudireti áli de áldılep turǵandaı. Búgingi áńgime sol jaıynda.

Ándi áıgili «hıtmeıkerlerdiń» biri Arno Babadjanıan óziniń súıikti ánshisi Múslim Magomaevqa laıyqtap shyǵarǵan eken. Buǵan deıin ekeýi birlesip, «Sulýlyq patshaıymy» men «Jerdegi jaqsy qala» degen shyǵar­malardy ómirge ákelgen edi. Endi otaý qurǵan jas jubaılarǵa arnap, osyndaı bir tamasha týyndyny dúnıege ákelýdi oılaıdy. Buǵan Keńes ókimetinde melızmge toly, yrǵaqty, bı keshterinde ne bolmasa toı-tomalaqtarda qoıylatyn mý­zykanyń azdyǵy negiz bolsa kerek. Bul tusta kompozıtordyń oryndaýshyny tańdaýda qatelespegeni kórinip-aq tur. Sebebi áıgili ánshi «Úılený toıy» ánin shyrqap qana qoıǵan joq, ony halyqtyń júreginen ótkize aldy.

Bul jerde aqyn men sazgerdiń sımbıozy emes, ánshiniń de qoltańbasy bar. Muny KSRO halyq ártisi Arno Ba­badjanıan da jasyrmaǵan. Shyǵar­masynyń shedevrge aınalýy túrki per­­zentiniń tunyq daýsynyń arqasy ekenin jetkizipti.

«О́zderińiz biletindeı, án úsh komponentten turady: kompozıtor, aqyn jáne oryndaýshy. Biraq Múslimdi zańdy túrde «kompozıtor jáne aqyn­men bir­lesken avtor» dep ataýǵa bolady. Sizge «Úılený toıy» áninen qarapaıym mysal keltireıin. Ony men áldebir mý­zykalyq qoıylymnyń satıralyq bólimine arnap jazǵan bolatynmyn. Ne­gizgi kilt – «Dúısenbi – aýyr kún» degen maǵynaǵa saıady. Kompozısııa daıyn bolǵan bette Robert Rojdestvenskıı ekeýmiz Múslimge kórsettik. Muny estigen ol, bul ándi basqasha jetkizý ke­rek­tigin aıtty. Oryndaýǵa jeńil ári tar­tymdy etip, merekelik keshterge la­ıyq­tap shyǵarsaq degen nıetin bil­dirdi. Bizge onyń oıy unady. Múslimniń she­berliginiń arqasynda án birden jandanyp shyǵa keldi», deıdi kompozıtor óz esteliginde.

Aıta ketý kerek, avtor «Úılený toıy» ánine óziniń burynǵy hıt án­deriniń notalaryn qosqan. Onysy ońaı baıqalady. Syǵan ánderine tán kóńildi elementter bar. Hormen aıtylatyn tustary da kezdesedi. Ishinde ártúrli aspaptyń názik yrǵaqtary júzip júrgendeı. Tegi armenııalyq talantty tulǵa Arno Babadjanıan rýhy jatqanyn birden ańdaısyz.

Orystyń aıtýly aqyny Robert Rojdestvenskıı óleńge ómir aǵy­myndaǵy qarama-qaıshylyqtardy qosqan. Án úshinshi jaqtan, ıaǵnı syrt­­taǵy baqylaýshynyń atynan oryn­­dalady. Mátin mazmunyna úńil­seńiz, úılený toıynyń beınebaıanyn kez­deısoq kórip qalǵan jalǵyzbasty adam áli otaý qurmaǵanyna ókinedi. Tu­tastaı alǵanda, onyń ómirinde bári oıdaǵydaı sekildi, biraq muń men qýa­nysh bir bótelkege quıylǵan. Jo-joq, munda ishimdik ishý men mas kúıinde tóbelesý týraly sóz joq. Oqıǵanyń jelisi qyzyq órbıdi. Vladımır Vy­soskııdiń satıralyq ánderimen maz­mundas. Osy rette eski ánniń qaıyr­ma­syn túpnusqasyn usynsaq.

«A eta svadba, svadba,

svadba pela ı plıasala,

I krylıa etý svadbý vdal neslı.

Shırokoı etoı svadbe bylo

mesta malo,

I neba bylo malo ı zemlı».

Alǵash ret «Jyl áni-71» televı­zııalyq baıqaýynda Múslim Mago­maevtyń oryndaýynda «Úılený toıy» áni kópshilikke usynyldy. Qa­zylar alqasy birden oǵan «Eń úz­dik án» júldesin tabystady. Eń ókinishtisi, Arno Babadjanıan ánniń jıi shyrqalýyna jol bermeı, bir týyndysy bıikke jetpeı jatyp, kelesi birin úlken sahnaǵa alyp shyǵýǵa asyqqan. Sondyqtan kóp áni kóleńkede qalyp qoıǵan eken. Muny Magomaev kúndeliginde jazyp qaldyrypty.

«Kemshilikter – bizdiń ónerimizdiń bir satysy. Arnonyń temperamenti onyń ózin ózi kórsetýge asyǵýymen ǵana shekteldi. Sonymen qatar ol uly oqıǵalardyń ózi kelerin oılamady, oǵan qaraı júgirdi. Sondyqtan kóptegen jaqsy ánin sýǵa batyryp aldy. Ánderi dúnıege kele salysymen tanymaldylyqtan tys qaldy. Tipti Arno «Úılený toıy» ánin tolyq kólemde el ishinde taralýyn kútpeı, basqa týyndy shyǵardy.

Áýender birinen soń biri týyp, janyn qoıarǵa jer tappady. Babadjanıan maǵan butaqtan-butaqqa sekirgen bul­bul qus sekildi kórinedi. Boıynan «danyshpannyń ańǵaldyǵy» da baı­qalady. «Kórdińiz be, qarııa, taǵy bir áýen jazdym. Jáne ol – óte jaqsy! Jaq­sy emes pe, á?» deıdi telefonnyń arǵy jaǵynan qýana sóılep. Árbir shy­ǵarmasynyń asqaq áýenine ımandaı sendi. Biraq ol taqyryp jaǵynan ýa­qytpen sanaspady. Jastarǵa unaýdan qaldy, al jyldar jańara berdi», depti áıgili ánshi.

Sodan ba eken, kim biledi áıteýir Múslim Magomaev «Úılený toıy» ánin asa jaqsy kórmegen desedi. Tek kó­rer­menderdiń suraýymen ǵana oryn­daıdy eken. Ándi keıin degdar dosy Iosıf Kobzon men áriptesi Lev Le­shenko sııaqty keńes dáýiriniń jaryq juldyzdary shyrqady. Qazir Reseı estradasynyń erkesi Nıkolaı Baskov orys toıynyń sánine aınalyp júr. Ǵasyr almassa da áýezdi án áli de jas pen káriniń kóńiline meıirim men qýanysh quıady. Jas jubaılar jyryndaı janyńdy elite túsedi.

Sońǵy jańalyqtar

Mektep oqýshysy mert boldy

Aımaqtar • Búgin, 13:16

Hattonnyń uly Attılany atynan túsirdi

Kásipqoı boks • Búgin, 10:35

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Búgin, 09:08

«Dınamodan» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 07:34

Kreatıvti kitap dúkeni

Aımaqtar • Búgin, 07:33

Janbota jarap tur

Sport • Búgin, 07:27

Aqyn tutynǵan kese

Tarıh • Búgin, 07:24

Jekpe-jek keıinge shegerildi

Boks • Búgin, 07:22

Bes belestiń bıigin baǵyndyrǵan...

Qoǵam • Búgin, 00:44

Uly Jambyl murasy ulyqtaldy

Rýhanııat • Búgin, 00:33

Uqsas jańalyqtar