Osy oraıda, Entonı Djenkınson (Anthony Jenkinson) kim degenge toqtalsaq, ashyq aqparat kózderinde bul adam kásibı dıplomat, sonymen qatar kezbe-saıahatshy hám baı adam bolǵany jaıly aıtylypty. Tipti 1557-1571 jyldary Anglııanyń Máskeý knıazdyǵyndaǵy ókiletti elshisi qyzmetin atqarýmen qatar, aǵylshyn saýda kompanııalarynyń ókili retinde de tanymal bolǵan kórinedi. Osy qyzmetin paıdalanyp E.Djenkınson myrza Ortalyq Azııa óńirine, Kaspıı jaǵalaýyna, odan qaldy Parsy jerine belsendi saıahat jasap, júrgen jeri men tabany tıgen ólkeniń kartasyn jasaǵan. Iаǵnı sol dáýirdegi uǵym boıynsha: orystardyń shyǵysy, ıaǵnı Oral taýly qyratynan bastap, mońǵol ústirtine deıingi ólke (bizshe «Uly Dala») Tartarııa jerin qaǵaz betine túsirgen.
Munda ózderińiz kórip otyrǵandaı kartada sol dáýirdegi ákimshilik-ulys qurylymdarynyń jalpy nobaı-sulbasy jaqsy túsirilgen. Sondyǵymen de bul tarıhı syzba asa qundy. Atap aıtqanda, Ob ózenniń shyǵysyn alyp jatqan úlken jazıra dalany «Kazakııa» (Cassacki) dep tańbalapty. Iаǵnı Qazaq eliniń ejelgi ataýy «Qazaqııa» budan basqa karta-derekterinde kezdespeıdi. Onyń syrtynda, uly teńizge quıatyn úlken darııanyń (Jaıyq) qos qaptalyn en jaılap jatqan jurtty Noǵaı ordasy (Nagaia) belgilegen. Bunyń bári ataqty Altyn Orda, bizshe Joshy ulysynyń terrıtorııasy.
Bul karta-qujat jaıly zerttegen otandyq mamandar az. Desek te, Germanııada turatyn qandasymyz shyǵystanýshy-sınolog maman Nurlan Kenjeahmet atalǵan karta betinde beınelengen bıleýshi-handar jaıly boljamdy paıymyn usynypty. Onyń aıtýynsha, osynda sulbasy syzylǵan jeti hannyń qatarynda – túrikmen dalasyn basqarǵan Ázim han, Buqara ámiri Blag, Samarhan bıleýshisi Maqmut, Tashkent patshasy Apısh han, Moǵolstandy basqarǵan Alıe, Balq ámiri Kýrkot jáne Ardavıl ámiri Ismaıl sopy syzylǵan deıdi (Uly Dala murasy jýrnaly, №2-3, 2021 j). Bul adamdar – rasynda HVI ǵasyrda atalmysh ólkelerde bılik júrgizgen tulǵalar.
Kartany Djenkınson 1564 jyly Londonǵa oralǵan soń syzyp, 1570 jyly Belgııanyń Antverpen qalasynda kásibı baspahanadan basyp shyǵarǵan. Osylaı qujat kópshilikke tanys bolǵan. Tipti óz dáýirinde bul syzba eýropalyqtardyń shyǵystaný ilimine qajet birden-bir derek retinde baǵalanǵan.
Ýaqyt óte kele Djenkınson kartasy kózden ǵaıyp bolǵan. Tipti mundaı karta-qujat bolǵany jaıly eshkim bilmegen. Qyzyq bolǵanda, Uly Otan soǵysy aıaqtalǵan jyldary polıak oqýshysy óz úıiniń qıraǵan jertólesin jóndep júrip, ejelgi kartany (dálme-dál kóshirmesi bolýy múmkin) uzyndyǵy 101,7 sm, eni 81,7 sm taýyp alǵan. Ony tarıh pániniń muǵalimine syıǵa tartqan. Muǵalim bul kartany 1986 jyly tıisti mekemege tapsyrǵan. Qazirgi tańda karta Polshanyń Vroslav ýnıversıtetiniń kitaphana qorynda saqtaýly tur.
