Dúbirge toly dúnıe
Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan kúnnen bastap bizdiń elderimizde júzege asqan kóptegen úderister óziniń mindetterimen de, kókeıkesti máselelerimen de, olardy sheshý joldarymen de uqsas. Bizdiń ekonomıkalarymyzda da sáıkestikter kóp.
Ýkraına men Qazaqstan arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynas táýelsizdik alǵan kezeńnen beri dástúrli dostyq negizinde qalyptasyp, ózara syılastyq jáne ózara tilektestik aýanynda sıpattalady ári halyqaralyq deńgeıde ashyqtyǵymen, sondaı-aq, ózara qoldaý kórsetýimen erekshelenedi. Mundaı jaǵdaıdy bir-birin baılanystyryp kelgen ótken tarıhı kúndermen, áleýmettik-ekonomıkalyq qaıta jańarý úderisteriniń uqsastyǵymen, eki el kásiporyndary arasyndaǵy kooperasııalyq baılanystardyń turaqtylyǵymen jáne tyǵyz adamı baılanystarmen de túsindirýge bolady.
О́z táýelsizdigin jarııalaǵan jyldardan beri Qazaqstan azamattyq qoǵamnyń sapaly jańa modelin qurýǵa bolatynyn dáleldedi, onda mýltımádenı qalyp demokratııalyq mazmunmen úndesip, úılesim tapty. Sonyń bir belgisi Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń basty bastamalarynyń biri – Qazaqstan halqy Assambleıasy. Qazaqstan halqy Assambleıasy elimiz óz táýelsizdigin alǵan jyldardan beri, ıaǵnı memleketimizdiń qalyptasýyndaǵy alǵashqy qıyn-qystaý kezeńderdiń ózinde respýblıkany mekendegen barlyq etnostardyń múddeleriniń bir jerde toǵysýyna qajetti jaǵdaı jasaǵan tıimdi jáne senimdi quralǵa aınaldy. Demek, álemdik tarıhtaǵy mundaı qazaqstandyq fenomendi jáne Memleket basshysynyń kóregendigin barlyq adamgershilik turǵysynan baǵalaý – keler kúnniń enshisindegi mindet. Biraq, qazirdiń ózinde bir nárse kúmánsiz. Qazaqstan halqy Assambleıasy – ámbebap, TMD-nyń, qala berdi álemniń eshbir elinde ózine laıyq balamasy joq, etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qarym-qatynastardy úılestiretin túbegeıli jańa ınstıtýt.
Táýelsizdikti alǵan jyldardan beri bizdiń qoǵamda beıbitshilik pen kelisim ornap keledi. Bizge muny eshkim syılaǵan joq. Bular – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń salıqaly da sarabdal, júıeli saıasatynyń, bizdiń halqymyzdyń toleranttylyǵynyń, sondaı-aq, anaǵurlym ótkir máselelerge qatysty ózara kelisýge bolatyn mámile joldaryn udaıy jáne úzdiksiz izdeý men olardy tabýdyń jemisi. Sol sebepti de, Qazaqstan memleketimizdiń shekarasynan tys jerlerde qandaı da bir saıası úderister oryn alsa da, qandaı da bir «daýyldar» órshelenip soqsa da, óziniń turaqty bolmysynan esh aınyǵan emes. Biz óz elimizdi, onyń Konstıtýsııasyn jáne zańdaryn qurmetteımiz, halqymyzdyń eńbegin baǵalaımyz, dostyq pen adamı qarym-qatynastardy qorǵap, saqtaımyz.
Halyq beıbit qarsylyq pen jappaı tártipsizdikterdiń shegi men ara-jigin ajyrata alýy tıis. Al bılik qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýdiń shekti sharalary men ashyq «tártipsizdikterdiń» shegin bilýi qajet. Árbir azamattyń týǵandary men jaqyndary bar ekenin, olardy jaqsy kóretinin, kútetinin este ustaý kerek. Sebebi, bizdiń barlyǵymyz, áleýmettik mártebemiz ben laýazymymyzǵa qaramastan, adambyz. Sondyqtan, kez kelgen maqsatqa zańdy, beıbit joldarmen jetken utymdy.
Iýrıı TIMOShENKO,
Parlament Májilisiniń
depýtaty.
____________________
Meniń arǵy ata-babalarymnyń otany Ýkraına jerinde bolyp jatqan jantúrshigerlik ýaqıǵalar men qoldan jasalǵan dúrbeleńder maǵan osy ashyq kúnde naızaǵaı jarqyldap, kún kúrkiregendeı janymdy jabyrqatady. Eńbek- súıgish ýkraın halqynyń sheber qolymen, mańdaı terimen jasalǵan materıaldyq jáne rýhanı, mádenı ıgilikterdiń tas-talqan bolyp, kúli kókke ushyp jatqany qandaı aýyr deseńizshi.
Men ózim qazaq jerinde týyp-óskendikten, qazaq halqynyń ótken tarıhyn tereńirek bilýge sert etken edim. Sondaı bir qıyn-qystaý kezeńde halyq arasynda «Qaryndastan aıyrylǵan jaman eken, qara kózge móltildep jas keledi» degen zarly da zapyrandy óleń joldary ómirge kelgen ǵoı. Sol aıtqandaı, búgingi kúnderi ejelgi Ýkraına topyraǵynda jer silkinisi, sel, órt sekildi tabıǵı apattardyń saldarynan emes, ózara túsinispeýshiliktiń áserinen qan tógilýge jol berilip jatqany kózge jas keltirmeı, janyńdy kúızeltpeı qoımaıdy.
Tipti, qandaı tabıǵı apat bolmasyn ekonomıkalyq jáne materıaldyq múddeler turǵysynan qarastyrǵanda erte me, kesh pe onyń ornyn toltyrýǵa bolady. Al naqaqtan qıylǵan qyrshyn ǵumyr men tógilgen qannyń ornyn nemen toltyra alamyz? Árıne, eshteńemen toltyra almaımyz ǵoı.
Dál osy jáıt meniń jas júregimdi syzdatqandaı bolady. Meniń Otanym – Qazaq elinde qyz balaǵa qatysty tilekshi degen sóz tirkesi aıtylyp qalyp jatady. Dana halyqtyń o bastaǵy túsiniginen týǵan bul uǵymdy joǵary baǵalaımyn. О́ıtkeni, ómirdiń qyzǵaldaǵy ispettes qyz ata-anasymen birge týyp-ósken baýyrlarynyń aman bolýyna tilekshi ekeni ras.
Irına JILIK,
Qazaqstan halqy Assambleıasy
jastar qanatynyń múshesi.
ORAL.
MAQSATQA BEIBIT JOLMEN JETÝ KEREK
Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan kúnnen bastap bizdiń elderimizde júzege asqan kóptegen úderister óziniń mindetterimen de, kókeıkesti máselelerimen de, olardy sheshý joldarymen de uqsas. Bizdiń ekonomıkalarymyzda da sáıkestikter kóp.
Ýkraına men Qazaqstan arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynas táýelsizdik alǵan kezeńnen beri dástúrli dostyq negizinde qalyptasyp, ózara syılastyq jáne ózara tilektestik aýanynda sıpattalady ári halyqaralyq deńgeıde ashyqtyǵymen, sondaı-aq, ózara qoldaý kórsetýimen erekshelenedi. Mundaı jaǵdaıdy bir-birin baılanystyryp kelgen ótken tarıhı kúndermen, áleýmettik-ekonomıkalyq qaıta jańarý úderisteriniń uqsastyǵymen, eki el kásiporyndary arasyndaǵy kooperasııalyq baılanystardyń turaqtylyǵymen jáne tyǵyz adamı baılanystarmen de túsindirýge bolady.
О́z táýelsizdigin jarııalaǵan jyldardan beri Qazaqstan azamattyq qoǵamnyń sapaly jańa modelin qurýǵa bolatynyn dáleldedi, onda mýltımádenı qalyp demokratııalyq mazmunmen úndesip, úılesim tapty. Sonyń bir belgisi Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń basty bastamalarynyń biri – Qazaqstan halqy Assambleıasy. Qazaqstan halqy Assambleıasy elimiz óz táýelsizdigin alǵan jyldardan beri, ıaǵnı memleketimizdiń qalyptasýyndaǵy alǵashqy qıyn-qystaý kezeńderdiń ózinde respýblıkany mekendegen barlyq etnostardyń múddeleriniń bir jerde toǵysýyna qajetti jaǵdaı jasaǵan tıimdi jáne senimdi quralǵa aınaldy. Demek, álemdik tarıhtaǵy mundaı qazaqstandyq fenomendi jáne Memleket basshysynyń kóregendigin barlyq adamgershilik turǵysynan baǵalaý – keler kúnniń enshisindegi mindet. Biraq, qazirdiń ózinde bir nárse kúmánsiz. Qazaqstan halqy Assambleıasy – ámbebap, TMD-nyń, qala berdi álemniń eshbir elinde ózine laıyq balamasy joq, etnosaralyq jáne konfessııaaralyq qarym-qatynastardy úılestiretin túbegeıli jańa ınstıtýt.
Táýelsizdikti alǵan jyldardan beri bizdiń qoǵamda beıbitshilik pen kelisim ornap keledi. Bizge muny eshkim syılaǵan joq. Bular – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń salıqaly da sarabdal, júıeli saıasatynyń, bizdiń halqymyzdyń toleranttylyǵynyń, sondaı-aq, anaǵurlym ótkir máselelerge qatysty ózara kelisýge bolatyn mámile joldaryn udaıy jáne úzdiksiz izdeý men olardy tabýdyń jemisi. Sol sebepti de, Qazaqstan memleketimizdiń shekarasynan tys jerlerde qandaı da bir saıası úderister oryn alsa da, qandaı da bir «daýyldar» órshelenip soqsa da, óziniń turaqty bolmysynan esh aınyǵan emes. Biz óz elimizdi, onyń Konstıtýsııasyn jáne zańdaryn qurmetteımiz, halqymyzdyń eńbegin baǵalaımyz, dostyq pen adamı qarym-qatynastardy qorǵap, saqtaımyz.
Halyq beıbit qarsylyq pen jappaı tártipsizdikterdiń shegi men ara-jigin ajyrata alýy tıis. Al bılik qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etýdiń shekti sharalary men ashyq «tártipsizdikterdiń» shegin bilýi qajet. Árbir azamattyń týǵandary men jaqyndary bar ekenin, olardy jaqsy kóretinin, kútetinin este ustaý kerek. Sebebi, bizdiń barlyǵymyz, áleýmettik mártebemiz ben laýazymymyzǵa qaramastan, adambyz. Sondyqtan, kez kelgen maqsatqa zańdy, beıbit joldarmen jetken utymdy.
Iýrıı TIMOShENKO,
Parlament Májilisiniń
depýtaty.
____________________
MENIŃ OTANYM – QAZAQ ELI
Meniń arǵy ata-babalarymnyń otany Ýkraına jerinde bolyp jatqan jantúrshigerlik ýaqıǵalar men qoldan jasalǵan dúrbeleńder maǵan osy ashyq kúnde naızaǵaı jarqyldap, kún kúrkiregendeı janymdy jabyrqatady. Eńbek- súıgish ýkraın halqynyń sheber qolymen, mańdaı terimen jasalǵan materıaldyq jáne rýhanı, mádenı ıgilikterdiń tas-talqan bolyp, kúli kókke ushyp jatqany qandaı aýyr deseńizshi.
Men ózim qazaq jerinde týyp-óskendikten, qazaq halqynyń ótken tarıhyn tereńirek bilýge sert etken edim. Sondaı bir qıyn-qystaý kezeńde halyq arasynda «Qaryndastan aıyrylǵan jaman eken, qara kózge móltildep jas keledi» degen zarly da zapyrandy óleń joldary ómirge kelgen ǵoı. Sol aıtqandaı, búgingi kúnderi ejelgi Ýkraına topyraǵynda jer silkinisi, sel, órt sekildi tabıǵı apattardyń saldarynan emes, ózara túsinispeýshiliktiń áserinen qan tógilýge jol berilip jatqany kózge jas keltirmeı, janyńdy kúızeltpeı qoımaıdy.
Tipti, qandaı tabıǵı apat bolmasyn ekonomıkalyq jáne materıaldyq múddeler turǵysynan qarastyrǵanda erte me, kesh pe onyń ornyn toltyrýǵa bolady. Al naqaqtan qıylǵan qyrshyn ǵumyr men tógilgen qannyń ornyn nemen toltyra alamyz? Árıne, eshteńemen toltyra almaımyz ǵoı.
Dál osy jáıt meniń jas júregimdi syzdatqandaı bolady. Meniń Otanym – Qazaq elinde qyz balaǵa qatysty tilekshi degen sóz tirkesi aıtylyp qalyp jatady. Dana halyqtyń o bastaǵy túsiniginen týǵan bul uǵymdy joǵary baǵalaımyn. О́ıtkeni, ómirdiń qyzǵaldaǵy ispettes qyz ata-anasymen birge týyp-ósken baýyrlarynyń aman bolýyna tilekshi ekeni ras.
Irına JILIK,
Qazaqstan halqy Assambleıasy
jastar qanatynyń múshesi.
ORAL.
