Áshekeısiz álem

Baıqap otyrǵandary­ńyz­daı, peızajdyq keskin­demeniń kórnekti sheberi Alekseı Savra­sovtyń «Kók­tem. Baý-baqsha» kartınasy 1893 jyly jazylǵan. XIX ǵasyrdaǵy orys beıneleý óneriniń sózsiz jaý­hary. Sol kezeńdegi orys ómirin qaz-qalpynda tas­paǵa tartqandaı, bári anyq ári bozǵyltym. Mu­nyń ne ereksheligi bar deseńiz, sý­retshiniń jazý máne­ri barynsha shynaıy, saǵy­nysh­tyń samaly esip tur.

Kenep betindegi kórinis tym kúńgirt, kóńilińizge kó­leńke uıalatady. Dese de sonysymen bir súıispenshilik syılaıtyndaı. Avtor oqyr­­mandy qýantýǵa, ashyq tús­termen sándeýge, tipti oıyn-saýyqqa toly sıýjet berý­ge tyrys­paıdy. Qaıta ál­­siz boıaýdyń áserinen áshe­keısiz álemin pash etedi. Ol sol topy­raqtyń perzenti eke­nin maqtanyshpen aıtyp tur­ǵandaı.

Negizinde atalǵan shyǵar­ma qylqalam sheberiniń kór­kem­dik ustanymyna sáıkes keledi. Onyń qaı kartına­syn alyp qarasańyz da, ar­tyq eshteńe joq. Bári sol qalpynda, aqıqatshyl!

Qar qysymynan jartylaı opyrylyp qulaǵan qorshaý, oıpattaǵy álsiz aǵashtar men ala­sa butalar keneptiń aldyńǵy qataryn quraıdy. Saıda qar áli tolyq erigen joq, degenmen kóktemniń lebimen jer laısań tartýda. Úı janýarlary kúnniń mereıine shomylyp tur. Ásirese taýyqtar qardyń astynan paıda izdep, ábigerge túsýde.

Kompozısııanyń orta­ly­ǵyn­da sharýa aýlasy beınelengen. Jalǵyz turǵan úıden tek tóbesi kórinedi. Murjasynan juqa tútin shyǵady. Turǵyn úıdiń ja­­­nynda orman beldeýin kó­rý­ge bolady. Mundaı bel­deý­ler ar­qyly sharýalar egindi jelden qorǵaǵan. Alys­tan shirkeýge nemese qońyraý munarasyna uqsas shaǵyn ǵımarat munartady.

Jutań boıalǵan peızaj ar­qyly sýretshi ózi qonystanǵan mekenniń shek­sizdigi men qustaı erkindigin kórsetip tur. Ony eshteńege aıyr­bastaǵysy kel­meıdi. Túpnusqa kartınany Perm memlekettik kórkem galereıasynan kórýge bolady.