Qazaqstan • 18 Mamyr, 2022

«Jańa Qazaqstan – Ekinshi Respýblıka»: Jastar jarqyn ómirdi qalaıdy

126 ret kórsetildi

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetinde «Altyn Sapa» ıntellektýaldy pikirsaıys klýbynyń uıymdastyrýymen «Jańa Qazaqstan – Ekinshi respýblıka» taqyryby tóńireginde pikirsaıys ótti.

Jastar arasynda patrıottyq sezimdi arttyrýǵa baǵyttalǵan týrnır elimizde bolyp jatqan saıası ári Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgerister turǵysynda ashyq pikirlesý formatynda uıymdastyryldy. Qarsy taraptyń ýájderine dáleldi usynystaryn bildirgen kelesi tarap debattyq oıyndar aıasynda el keleshegi jolynda atqarylatyn ıgi isterdiń barysyna sholý jasady. Pikirlerin ashyq aıtyp, Jańa Qazaqstandy qurýǵa jastardyń da ázir ekenin bildirdi.

Bul is-sharaǵa ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ Áleýmettik damý jónindegi prorektory Nurjan Aıdosov jáne jastar komıteti jetekshisi Abzal Áripov, sonymen qatar Abaı atyndaǵy QazUÝ pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń «Atame­ken» ıntellektýaldy pikirsaıys klýby, Almaty energetıka jáne Baılanys ýnıver­sıtetiniń «Energo» debat klýby, Qazaq Ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıver­sıtetiniń «Parasatty Naǵyz Lıder­ler Odaǵy» debat klýby, UIB ýnıver­sıtetiniń UIB DC jáne Qazaq-brıtan teh­nıkalyq ýnıversıtetiniń debat klýb­tarynyń músheleri, qalalyq, aımaq­tyq jáne respýblıkalyq pikirsaıys týr­nır­leriniń jeńimpazdary qatysty.

Beıbizeınep TYNYShTYQBAI,

Qazaq-brıtan tehnıkalyq ýnıver­sı­teti debat klýbynyń úılestirýshisi:

– Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgerister aldaǵy ýaqytta elimizdiń zańnama júıesindegi oń reformalardyń júzege asýyna jol ashady. Sonyń arqasynda fýndamentaldy bazasy bar zańnamalar júıesi ornyǵady dep senemin. Árbir azamat ádiletti qoǵamda, saıası saýatty ortada óskendi qalaıdy. Búginde jastar eldiń erteńine úlken senimmen qaraı otyryp, bilim, ǵylym salasyndaǵy ashyqtyqqa úmit artady. Sapaly bilim, dáýletti qoǵammen ǵana alǵa damý bar ekenin uǵynǵan jastar qazirgi kezde pikirsaıys alańdarynda oıyn ashyq aıtyp, kemshilikterdi búkpesiz jetkize alatyn dárejede. Búginde shetelderden bilim alyp kelip, el erteńi úshin alańdaıtyn jastardyń qatary kóbeıip keledi. Bilim alýǵa qolaıly jaǵdaı jasalǵan qoǵamda tek is-áreketterdiń nátıjeli bolǵany abzal.

Bekzat TURAROV,

Almaty energetıka jáne baılanys

ýnıversıtetiniń «Energo» debat klýbynyń eks-koordınatory:

– Jastardyń boıynda patrıottyq sezimdi tárbıeleý ol bala kezden bastaý alatyny shyndyq. Ol bizdiń qoǵamnyń damýymen birge damıtyn, árbir azamattan bóle jarmaıtyn qasıetti sezim. Ár azamattyń boıynda týǵan eline degen súıispenshiligi zor bolǵanda ári óz jaýapkershiligin durys túsine bilgende qorshaǵan ortamyz jaqsy baǵytqa qaraı ózgere alady. Sondyqtan da Prezıdent qolǵa alǵan reformalar árbir azamatty beıjaı qaldyrmaý kerek. Reformalar ár azamattyń ózinen bastaý alyp, óz ómiri­ne jaýapkershilikpen qaraǵanda ǵana eli­miz de alǵa jyljı bermek. Sondyqtan da Ata Zańymyzǵa engiziletin ózgerister keleshek urpaqtyń jarqyn ári ádiletti ómir súrýine baǵyttalyp otyr dep senemin.

Arýjan ERJANOVA,

UIB ýnıversıtetiniń «UIB DC» debat klýbynyń ókili:

– Búginde balaǵa qazaqsha tárbıe berý, ol úshin ata-analardy tárbıeleý turǵysynda pikirlerdi jıi estımiz. Birqatar sarapshy qazaq tilinde balalar kóretin mýltfılmderdiń azdyǵyn alǵa tartady. Menińshe, másele mamandardyń tapshylyǵynda. О́ıtkeni sapasy nashar qazaq tildi ónimdi balalar kórmeıdi. Olarǵa zamanaýı tilde, saýatty túsirilgen fılmder qajet. Al keńestik tárbıemen, orys tilinde ósken kóptegen ata-analar qalaısha balasyn qazaqsha tárbıeleı alady. Tipten, orta mektepti bitirgennen keıin balalaryn shetelde oqytyp, sol elde qaldyrǵysy keletin de ata-analar bar. Eger ol óz eliniń patrıoty bolsa, nege ózge eldiń damýy úshin jumys isteýi kerek. Osy oraıda patrıottyq degen uǵym otbasy emes, memlekettik dárejede qolǵa alynǵany abzal. Bılik ókilderi eldiń erteńine alańdap, jan-jaǵymyzda qazaq tili óz deńgeıinde damıtyn bolsa, tili qazaqsha shyqqan bala úshin dara joldyń ashylatyny anyq. Aýylda ósip, qalaǵa kelgennen keıin ana tilinde sóıleýge qysylyp júrgen jastardyń keleshegi qandaı bolady. Másele qarajatqa da, qujatqa da qatysty emes. Patrıottyq degenimiz zańdardyń qazaqsha sóıleýi men bala jastan ana tilimen sýsyndap ósýimen tyǵyz baılanysty.

Aıdana MUHAMET,

Qazaq Ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń «Parasatty Naǵyz Lıderler Odaǵy» debat klýbynyń ókili:

– Konstıtýsııaǵa engiziletin ózge­ris­terdi quptaı otyryp, el keleshegin jarqyn ómirge ózgertýge baǵyttalǵan qadamdardy qoldaımyn. О́ıtkeni álem damyǵan saıyn qoǵamǵa da ózgerister qajet. Árıne, kez kelgen eldiń óz ishinde kúrdeli máseleleri bolatyny haq. Al ony ýaqytynda tıimdi jolmen sheshý qoǵamnyń mindeti. Osy oraıda zańdarǵa da ózgeristiń qajet ekenin ýaqyttyń ózi kór­setip otyr. Konstıtýsııaǵa ózgeris engizý álemniń kóptegen elderiniń tájirı­be­sinde bar. Alaıda álemniń birqatar eli áleý­mettik qaıshylyqtan arylmaı otyr­ǵany belgili. Bul elderde ómir súrý sa­pasy tómen, qylmys deńgeıi óte joǵary. О́ıtkeni qoǵam óz máselesin ózi she­she almaıdy. Al biz óz ómirimizdi jańashyl­dyq­tardy engizý arqyly ǵana ózgerte alamyz.

Aıajan RAKIShEVA,

Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ
«Altyn Sapa» ıntellektýaldy pikirsaıys klýbynyń koordınatory:

– Jaqynda ótkiziletin referendýmǵa baılanysty saıası taqyryptarda jas­tardyń belsendiligin arttyrý maqsatynda «Altyn Sapa» ıntellektýaldy pikirsaıys klýby uıymdastyryp otyr­ǵan debat oıyndary óte mańyzdy máse­lerdi qozǵady. Konstıtýsııaǵa engizi­letin ózgerister men patrıotızm taqy­ryp­tarynda pikirsaıysshylar elimizde Otanǵa degen súıispenshilikti arttyrýdyń mehanızmin usynyp, joldaryn túsindirýge tyrysty. Jastardyń boıynda patrıottyq sezimdi arttyrý úshin ata-analarǵa arnalǵan kýrstar, arnaıy kitaptardy jaryqqa shyǵarý týraly usynystar aıtyldy. Kóptegen jańa bas­tama kóterildi. Eń mańyzdysy stýdent jastar qoǵamda bolyp jatqan ózge­risterge beıjaı qaramaıtynyn bildirdi.

Abzal ÁRIPOV,

QazUÝ jastar komıtetiniń jetekshisi:

– Konstıtýsııaǵa ózgerister engizý kerek pe, álde qarsylyq bar ma? Qoǵamdaǵy patrıottyq kóńil kúı qandaı? Osy taqyryptar aıasynda pikir bildirgen jastar elimizdegi jańa bastamalardy, jastar ómirine tyń serpilis ákeletin jobalardy qoldaıtynyn jetkizdi. Ásirese, qazaq tiliniń bolashaǵyna alańdaýshylyq bildirip, aýyl balasy men qala jastarynyń ómiri salystyra baıandaldy. Osy turǵydan alǵanda, bir ókinishtisi, aýyl jastary qalaǵa kelgende óz ana tilinde sóıleýge qysylatyny qynjyltady. Jastar patrıotızmniń qorshaǵan ortaǵa janashyrlyqpen tyǵyz baılanysty ekendigine mán berip, tildiń mártebesin arttyrý týraly oılaryn ortaǵa saldy. El kádesine iske asatyn ózgeristerge jastar da daıyn ekenin bildirdi. Ásirese stýdent jas­tar úshin aqparattyq tehnologııalar ǵasyrynda qoǵamda jańa ózgeristerdiń oryn alǵany tıimdi. О́ıtkeni IT ǵasyry – áleýeti joǵary jastardyń kezeńi. Olardyń tyń jobalaryna qarjylyq qoldaý kórsetý, óndiriske engizý arqyly jańa tehnologııalar naryǵynda qazaq jastarynyń óz ornyn tabýyna múmkindik berý ýaqyt kúttirmeıdi. Sondyqtan da jastar tilin zamanaýı tehnologııalardy paıdalaný arqyly taýyp, jastar kóp shoǵyrlanatyn platformalarda olardyń ómirin ózgertýge, mysaly, baspana baǵdarlamalary, tegin kýrstar, shetel baǵdarlamalaryna qatysý týraly aqparattardy ornalastyrýdyń mańyzy joǵary. Tipten, qazirgi kezde korporatıvti poshta ashý arqyly jastardy jańalyqtardan jyldam habarlandyrýǵa bolady.

SО́Z SOŃY. Týrnır barysynda týǵan tildiń taǵdyryna qatysty ótkir oılar, naqty usynystar da aıtyldy. Atap aıtqanda, debatshylar qazaq tilin damytý, qazaq tilindegi aqparatty kóbeıtý jáne áleýmettik jeli jáne medıakontentti memlekettik tilde júrgizý, ádebı kitaptardy, álemdik ádebıetterdi ana tilimizge kóbirek aýdarý, jas otbasylardy jáne bolashaq ata-analardy qazaqsha kitaptar oqý arqyly tárbıeleýge úndeýge qatysty pikir bildirdi. Jastar Ata Zańǵa engiziletin ózgerister, referendýmǵa baılanysty suraqtarǵa qatysty jaýaptaryn ádiletti qoǵam, jarqyn ómir súrýmen baılanystyrdy. Qyzyqty ári tartysty ótken pikirsaıys barysynda jeńimpazdarǵa maqtaý qaǵazy jáne ál-Farabıdiń 7 tomdyq traktaty tabys etildi.

Sońǵy jańalyqtar

ShQO-nyń Samar aýdanyna ákim taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 19:33

Oral qoqys astynda qalýy múmkin

Aımaqtar • Búgin, 16:47

Dollar qaıta qymbattady

Qarjy • Búgin, 15:58

Almatydaǵy órtten tórt adam qutqaryldy

Aımaqtar • Búgin, 15:40

Almatyda Pfizer vaksınasyna suranys artty

Koronavırýs • Búgin, 14:50

Uqsas jańalyqtar