Biz onyń shyǵarmashylyq qupııalary men syrlaryna toqtalǵymyz keldi.
Onyń eń alǵashqy oqyǵan kitaby qasıetti «Quran Kárim» eken. Bul týraly onyń ózi bylaı deıdi: «Meniń eń alǵash oqyǵan kitabym Quran Kárim boldy. Zanzıbarda ósken men Chýonıde, ıaǵnı biz medirese dep ataıtyn mektepke bes jasymnan bastap bardym, bir jyldan keıin ǵana memlekettik mekteptiń tabaldyryǵyn attadym. Sol kezde men qysqa súrelerdi oqyp, jattaı alatynyma senimdi boldym. Esimde qalýynsha, memlekettik mektepte oqyp júrgen alǵashqy jyldarda bizge úıretiletin mátinderdiń biri Ezop mysaldarynyń kısvahılı tilindegi aýdarmasy boldy, onda túlkiniń júzimge qumarta sekirgeni jáne tasbaqa ótip bara jatqanda, jol boıynda jatqan qoıannyń áreketi beınelengen. Sol sýretter áli kúnge deıin kóz aldymda».
Ana tili kısvahalı tili bolǵanymen, shyǵarmalaryn aǵylshyn tilinde jazatyn jazýshynyń jetken jetistigi az emes. Álem ádebıetiniń qorjynyna on roman salǵan ol eń alǵashqy shyǵarmasyn nebári jıyrma jasynda, týǵan aýylyna arnap jazypty. Ýaqytpen jarysqan qalamger óz ómiriniń árbir sátin eske alýdan jalyqqan emes. Bizge azyq bolyp otyrǵan – sol estelikterdiń bir parasy.
Ol birde óziniń súıikti kitaby týraly da aıtady: «Myń bir túnniń» qysqartylǵan nusqadaǵy kısvahılı tilindegi aýdarmasy meni ósirgen kitap der edim. Osy kitaptan men alǵash ret «Qamar Zaman men hanshaıym Badýra» hıkaıasyn oqydym, atalǵan hıkaıa sodan beri meniń esimnen esh ketpedi. Biraq ol kitaptyń aýdarmashysy men alǵysózin jazǵandar otarshyl sheneýnikter edi. 10 jasqa deıin aǵylshyn tilinde oqyǵan kitaptarym tek komıkster men mekteptiń maqtaý qaǵazdary boldy. Álgi komıkster «Álem halyqtary» dep atalatyn, men ony bir-eki jyl boıy qaıta-qaıta oqıtynmyn. О́kinishtisi, onda meniń týǵan jerim Zanzıbar týraly eshteńe aıtylmaǵan».
Jasóspirim kezin esine alǵan Gýrna ózin ózgertken kitaptardyń da atyn atady.
«Mombasadaǵy naǵashy aǵamnyń qarapaıym úıinde tósenish ústinde jatyp «Anna Karenınanyń» eskirgen kóshirmesin oqyǵanym esimde. Odan keıin ne bolǵany esimde joq. Naǵashy aǵam kitapqumar emes edi. Sol kezde meniń jasym 13-te bolsa kerek, romandaǵy kóp nárseni túsine almadym, biraq men jylap jiberdim. Bizdiń mektep kitaphanasynan alyp oqıtyn kitaptardyń ne jetiskeni bar deısiń, negizinen otarlyq júıedegi memlekettik qyzmetshilerden qaıyrymdylyqqa kelgen kitaptar edi. Men Djeıms Boldýınniń «Basqa el» kitabyn oqyǵanda 15 jasta edim, onyń qanshalyqty áserli bolǵany áli esimde. Ustazymyz maǵan V.S.Naıpaýldyń «Mıstıkalyq massajıst» romanyn da oqýǵa berdi, meniń oıymsha, bul meniń alǵash ret tushynyp oqyǵan romanym bolýy kerek».
Qolyna qalam ustaǵan ár qalamger úshin dúnıeniń syry, aınaladaǵy qubylys, orta – shabyttyń qaınar kózi. Tipti jazýshylardyń bir-birine degen áseri de erekshe. Bizdiń keıipkerimiz Abdýlrazak Gýrnaǵa da qatty áser etken jazýshylar jeterlik. Ol on segiz jasynda jazýshy Ýılıam Saroıannyń «Ushatyn trapesııadaǵy batyl jigit» romanyn oqıdy, oqyp qana qoımaı, tereń oılanady, oǵan bul shyǵarmanyń erkindigi men ashyqtyǵy unaıdy. Atalǵan shyǵarmadaǵy ózindik erekshelik pen bir tylsym ún oǵan ómir boıy serik bolady.
Endi oǵan ustaz bolǵan kitaptarǵa toqtalaıyq. Bul tizimniń basynda amerıkalyq avtorlar: Saýl Belloý, Bernard Malamýd jáne Boldýın tur. Olardyń ár shyǵarmasyn úzbeı oqyǵan Gýrna solar sııaqty jazýdy qııaldady. Onyń uqyptylyǵy sonsha Djeıms Boldýınniń «Kelesi joly órt» romanynyń «Pıngvın» dep atalatyn burynǵy qaǵaz nusqasyn sary maıdaı saqtap keledi eken. Djozef Konrad pen D.H.Loýrens, Nadın Gordımer men Vol Soıınkany da kóp oqyǵany onyń shyǵarmashylyqtaǵy stılinen bilinedi.
Ol mektepte oqyp júrgende Dıkkenstiń «Tuńǵıyq úıinen» úzindini jattap alýǵa jáne úzdiksiz qaıtalaýǵa ózin májbúrlepti. Sondaǵysy, tildiń kórkemdigin jaqsy meńgerýge degen umtylys bolmaq. Birde ol mekteptegi kórkem sóz oqý básekesine qatysady, anyǵynda mektep dırektory oǵan qolqa salady. Sol sátte ol úzindiniń ne týraly ekenin, qaıdan shyqqanyn da bilmeıtin edi. Osy sáti týraly ol : «Sodan keıin Dıkkenstiń kitabyn kórgende uzaq ýaqyt shydaı almadym, biraq keıinirek onyń romandaryn jaqsy kórip, ony ózime úlgi tuttym» deıdi.
Onyń qaıtalap oqıtyn kitaptary da az emes eken, Dj.M.Kýtzıdiń «Varvarlardy kútý» shyǵarmasy tiliniń dáldigi men adamnyń qatygezdigin jerine jetkize beınelegendigi sebepti Gýrna ony keıde qaıta oqyp turady. Al kúlli álem unatyp oqyǵan Gıýstav Floberdiń «Bovarı hanymy» ony qyzyqtyra almapty.
Biz úshin ádebıet álemi telegeı teńiz sııaqty. Sol teńizde nebir injý-marjandar, laǵyl tastar, tipti qum-shaǵyldar da kezdesedi. Onyń keregin qalaı alý, kerekke jaratý oqyrmannyń óz enshisinde. Osyndaıda Jumataı Jaqypbaevtyń «Qısyq-qyńyr bolsa da men júrgen jol, baqyt úshin kúreske taptyrmaıdy» degen tarmaǵy eske túsedi. О́tken jyly Nobel syılyǵyn alyp, áli ystyǵy basylmaǵan jazýshynyń balalyq shaǵynan Nobel minberine deıingi shyǵarmashylyqtaǵy saparynyń ózi bir kitaptyń júgi shyǵar. Ony bolashaq jazar, bolashaqta oqyrmyz.
